Simple as ABC #3: The Wild Hunt

    21/05  | 20:30
    22/05  | 20:30
    24/05  | 19:00
    24/05  | 22:00
    25/05  | 19:00
    25/05  | 22:00
    27/05  | 19:00

€ 18 / € 15
1h30
EN/FR/GR/Arabic/Farsi > NL/FR, NL/EN

Ondertiteling varieert per voorstelling: 
NL/FR op 21, 22, 24/05 (19:00), 25/05 (22:00), 27/05
NL/EN op 24/05 (22:00), 25/05 (19:00)

In een denkbeeldig museum pakt een wolk van stemmen zich samen. Hun lichamen zijn noodgedwongen elders, maar als afwezige vertellers delen ze hier hun verhalen over de jacht. Sommige stemmen worden gehoord. De meesten niet. Allemaal zijn ze expert van een bepaalde realiteit. Theatermakers, journalisten, politici, politieambtenaren, allemaal jagen we iets, of iemand, na. In deze audiovoorstelling zonder acteurs hoor je flarden Arabisch, Engels, Farsi, Frans en Grieks, verzameld rond de Middellandse Zee. Uit uren geluidsmateriaal distilleert Simple as ABC #3: The Wild Hunt een meerstemmig portret van een hedendaagse mensenjacht. Na een theatraal audio-essay over detectiespitstechnologie en een documentaire musical over de digitalisering van de Europese grens, is The Wild Hunt het derde deel van Simple as ABC, een groeiende reeks die scherp stelt op de Westerse migratiemanagementmachine.

Text: Said Reza Hosseini Adib, Samaneh Arian, Aristotle, Ghazi Ayari, Thomas Bellinck, Rihab Chaabane, Abir Farhat, Karima Ganji, Parisa Heidari, Chamseddine Marzoug, Vasilis Mathioudakis,  Mounir, Fatemeh Mousavi, Mohammad Javad Mousavi, Farouk Ouartani, Racist Violence Recording Network, Marwen Sammoud, Ervin Shehu, Yiouli Vitou
Artistic collaborator: Jeroen Van der Ven
Directing: Thomas Bellinck
Dramaturgy: Esther Severi
Interpreting: Said Reza Hosseini Adib, Yasmine Bhar, Hayfa Ghozzi, Rym Haddad, Pafsanias Karathanasis, Amal Rouissi, Georgia Spyropoulou, Aisha Zaied
Lighting design: Lucas Van Haesbroeck
Lighting technician: Marie Vandecasteele
Performance: Said Reza Hosseini Adib, Ghazi Ayari, Thomas Bellinck, Abir Farhat, Karima Ganji, Parisa Heidari, Chamseddine Marzoug, Mounir, Fatemeh Mousavi, Mohammad Javad Mousavi, Farouk Ouartani, Nikos Palaiologos, Orestis Seferoglou, Ervin Shehu, The 5th Grade of the 28th Elementary School of Athens, Yiouli Vitou
Production management: Celine van der Poel
Production: Dimitra Dernikou, Yalena Kleidara, Francesca Pinder, Sandra Raes Oklobdzija, Aisha Zaied
Pyrotechnics & set technician: Niels Antonissen
Research & production assistance: Kaat Balfoort, Hayfa Ghozzi, Pafsanias Karathanasis, Bilel Melki, Amal Rouissi, Georgia Spyropoulou, Laurien Versmissen
Scenography: Camille Lemonnier
Set: Niels Antonissen, Guy Cuypers, Daan Roosen, Toneelhuis Decoratelier, Tim Vanhentenryck, Marjan Verachtert
Sound design: Bart Celis Sound editing: Lars Morren, Emiel Redant, Johannes Ringoot
Sound technician: Arthur De Vuyst
Stagecraft: Mathias Batsleer, Steven Bontinck, Ijf Boulet, Victor Dries, Johannes Rigoot, Diederik Suykens, Bert Van Dijck
Technical production management: Arthur De Vuyst
Transcription: Samia Amami, Sana Chamekh, Farideh Ghalandari, Amira Hamdi, Cyrine Ben Ismail, Yalena Kleidara
Translation & surtitles: Yasmine Akrimi, Amal Boualga, Vassilis Douvitsas, Mahdieh Fahimi, Farbod Fathinejad, Iannis Goerlandt, Welid Hmeissia, Haythem Khamri, Yalena Kleidara, Marwa Manai, Anna Muchin, Eleni Nasiou, Juliane Regler, Mona Silavi

Production: ROBIN
Co-production: Dream City / L’Art Rue (Tunis), De Grote Post (Ostend), Fast Forward Festival / Onassis Cultural Centre (Athens), Kaaitheater (Brussels), Kunstenfestivaldesarts (Brussels)
With the support of: KASK / School of Arts of University College Ghent, LabexMed / Maison Méditerranéenne des Sciences de l'Homme (Marseille), The Flemish Community of Brussels, The Flemish Government
Concept inspired by Grégoire Chamayou’s Manhunts: A Philosophical History
Additional research interviews: The Asylum Service, The European Border and Coast Guard Agency, The Hellenic Police
Thanks to: Halima Aissa, Ifigeneia Anastasiadi, Dimitris Angelidis, Anonymous, Katia Arfara, Simon Baetens, Louise Bergez, Marc Bernardot, Moon Blaisse, Hassen Boubakri, Sana Bousbih, Dimitris Christopoulos, Ismael Cissé, Patrick De Coster, Johan Dehollander, Bert De Puydt, Omar Fassatoui, Apostolis Fotiadis, Jan Goossens, Hamma Weld Hamida, Louis Janssens, Lobna Jlassi, Ebia Joel, Wafa Kanzari, Khalid Koujili, KVS, Malek Lakhal, Mostfa Lakhdher, Lorena Lando, Leon Konda Ler, Mohsen Lihidheb, Mahdi Mabrouk, Jalel Mahmoudi, Ahmed Mansour, Brigitte Marin, Fatma Mathlouthi, Rosine Mbakam, Yonus Mohamed, Selma Ouissi, Kostis Papaioannou, Lefteris Papagiannakis, Clio Papapantoleon, Stéphanie Poussel, Fanny Robles, Eleni Spathana, Isabel Mohedano Sohm, Imed Soltani, Timo Sterckx, Loes Swaenepoel, Toneelhuis, Carine van Bruggen, Naomi Van Der Horst, An van. Dienderen, Eleonore Van Godtsenhoven et al.

Back to top

De grenzen van Europa

Fragmenten uit een interview met Thomas Bellinck, Milo Rau en Olivia Rutazibwa

Eén Europa, dat was altijd de droom. In realiteit zijn er tientallen Europa’s: het fort, de EU met al haar instellingen, de koloniale metropool, onze oermythe over verlichting en vooruitgang… Europa is een verhaal met vele kantjes. Kunnen kunstenaars en onder-zoekers het mee herschrijven? Samen tasten regisseurs Milo Rau en Thomas Bellinck en academica Olivia Rutazibwa de grenzen van Europa af. ‘Laat ons het idee van de natie vernietigen, en we zijn vertrokken.’

[…]

Olivia Rutazibwa doceert aan de universiteit van Portsmouth onder meer over de EU, studeerde ooit in Italië en onderzocht voor haar doctoraat westerse interventies in sub-Sahara Afrika. Thomas Bellinck is net terug van Spanje, waar hij meewerkte aan een filmproject rond tuinbouwindustrie en arbeidsmigratie, om straks weer te vertrekken naar Tunis en Athene voor zijn komende theatercreatie Simple as ABC #3: The Wild Hunt. En Milo Rau, Zwitser van geboorte en nu pendelend tussen Gent en Keulen, bezocht onlangs Irak voor zijn geplande Orestes in Mosul, na eerder werk in onder meer Boekarest, Kigali, Bukavu en Moskou. Zo klein de tafel, zo groot de mentale kaart die dit trio erop zal openvouwen. Wat stelt Europa op die kaart voor? Rau, Bellinck en Rutazibwa zullen elkaar niet tegenspreken. Alle drie zijn ze even kritisch voor wat deze regio met zichzelf en de rest van de wereld aanvangt. […] Bellinck gaf zijn vragen in 2013 al vorm in Eŭropa Historio en Ekzilo, een aftands herinneringsmuseum anno 2050 voor ‘het leven in de voormalige Europese Unie: de laatste jaren van de lange vrede’. Nu gaat zijn fascinatie uit naar de grensbewaking van Europa. ‘Hoe denkt en spreekt Europa over zichzelf? Hoe bepaalt het wie erbij hoort en wie niet?’ Rutazibwa voelde er zich met de jaren steeds minder bij horen. ‘Net als elke Vlaming kreeg ik Europa ingelepeld als een natuurlijke weldaad: als de wieg van verlichte normen en waarden die alleen wij kennen, en waarmee wij dan de rest van de wereld moeten helpen – zeker rond kerst, in de Warmste Week. Maar dan zie je in 1994 de genocide in Rwanda, waar een miljoen mensen omkomt terwijl de internationale gemeenschap zich terugtrekt. Dan begint er iets te dagen.’ […] Zo rafelen Rau, Bellinck en Rutazibwa samen het zelfbeeld van Europa uit. Niet de geijkte kritieken leggen ze op tafel – de Europese bureaucratie, de neoliberale lobby, de verrechtsing – maar wel hoe een ambitieuze droom verworden is tot een technocratische praktijk waarvan alleen de legitimatie nog herinnert aan die eerste utopie. Kan Europa zich nog heruitvinden? Daarvoor moet het zichzelf en zijn diepste denkbeelden eerst weer helemaal deconstrueren, en daarbij helpt dit trio graag, van ons idee over grenzen tot onze kijk op burgerschap.

Is er een kunstwerk dat jullie beeld van Europa mooi samenvat? Of een werk dat jullie een heel nieuw perspectief op Europa openbaarde?

Olivia Rutazibwa: Ik moet denken aan Europe on Trial, een artistiek tribunaal dat ik afge-lopen zomer meemaakte in Amsterdam. Drie uur lang kwam een hele reeks onderzoekers en opiniemakers zich uitspreken over de Europese migratiepolitiek. Maar het strafste waren de getuigenissen van vluchtelingen zelf, over hun ervaringen in asielcentra. Hartverscheurend. Als ik aan Europa denk, is dat het beeld dat bij me opkomt: een fort dat we volstrekt normaal zijn gaan vinden, omdat het ons dagelijks verkocht wordt als een logisch en onvermijdelijk systeem. Voor mij is dat de wreedheid van Europa: je hebt zelfs geen malafide mensen meer nodig om dat systeem draaiende te houden.

Thomas Bellinck: Een boek dat mijn kijk echt veranderd heeft, is Shadows of the Pome-granate Tree uit 1992. Het is de eerste van vijf romans van Tariq Ali over allerlei confrontaties tussen Europa en de islamitische wereld, in dit geval in Granada ten tijde van de Reconquista, de verdrijving van de moslims uit Spanje. Het verhaal begint met een grote boekverbranding van islamitische werken en volgt dan een machtige familie van Spaanse moslims die allemaal andere uitwegen kiezen: één laat zich omdopen tot christen, een andere gaat in het verzet, een derde vlucht naar Noord-Afrika. Ali beschrijft dat allemaal heel mooi: niet alleen hoe de wereld van die familie helemaal instort, maar ook hoe in diezelfde tijd Cortés naar Amerika afreist. Voor het eerst zag ik de link tussen de verdrijving van moslims uit Europa en het begin van de koloniale expeditie.

Leert die geschiedenis ook iets over het Europa van vandaag?

TB In Zuid-Spanje vieren ze nog elk jaar de “Moros y Cristianos”: een meerdaags exo-tistisch re-enactment van de Reconquista, kromzwaarden en kamelen incluis. Dan landen eerst de “moren” met schepen aan de kust, wordt er vuurwerk ontstoken als symbool van Europa’s verdediging en duwt men die boten uiteindelijk weer de zee in, met nog wat feestelijke re-enactments van gewelddaden erachteraan. Dat vijandbeeld sluit nauw aan op allerlei andere portret-teringen van Noord-Afrikanen vandaag, die in de volksmond nog steeds denigrerend “moros” worden genoemd. Enerzijds zie je hoe Andalusië zijn Arabische geschiedenis bijna tot kitsch verheft om toeristen naar het Alhambra te lokken, en anderzijds worden duizenden Marokkanen er als “moros” illegaal gemaakt om ons fruit en onze groenten te plukken. Die combinatie typeert voor mij Europa: een erg selectieve hervertelling van de geschiedenis en een inhumane behandeling van illegaal gemaakte arbeidsmigranten.

[…]

Alle drie definiëren jullie Europa vanuit zijn grens- en migratiepolitiek. Wat moeten die muren van Fort Europa dan juist beschermen?

TB Het zijn eigenlijk meestal geen muren, dat is het bijzondere. Alleen in ons hoofd zien wij nog muren waar mensen over klimmen, maar pakweg in Griekenland is die grens net heel poreus en bewegen er voortdurend mensen over. De Europese grenzen zijn door Frontex, het officiële grensbewakings-agentschap van de EU, steeds meer geoutsourcet naar de Sahara. De media blijven focussen op de “grensspektakelzone” rond de Middellandse Zee, maar mensen sterven al ver daarvoor. Dat is zo misleidend aan de metafoor “Fort Europa”. Het suggereert dat grenzen stabiele entiteiten zijn, maar vandaag worden ze gemaakt en bewaakt vanuit skyscrapers in Polen of Tallinn, door ondergrondse data-opslag en door drones van de European Space Agency. Zo voorzag het Sentinel-programma van de ESA satellieten om de global warming op te volgen, maar bleken die ook perfect te dienen in de strijd tegen “onregelmatige” migratie. Of neem alle geld dat naar bedrijven gaat met namen als Snoopy of Sniffler, voor spits-technologische pilootprojecten in grens-
management, zoals ‘de elektronische neus’. Die moet levende honden vervangen om ver-
scholen mensen te ruiken.

OR De ontmenselijking is totaal.

TB Ja, mensen heten intussen “data-subjecten”. Identiteit is herleid tot geregistreerde vingerafdrukken, terwijl je biografische gegevens bijkomstig worden. Op Lesbos is op zeker moment zelfs een verbod ingevoerd op mensen een lift geven om zich te gaan registreren in de hoofdstad Mytilini. Want wie een ongeregistreerd “data-subject” in de auto vervoert, begaat een grensmisdrijf, verplaatst als het ware de grens. Zo absurd wordt het. De grens wordt meer en meer geïncorporeerd. Kijk hoe het woord “illegaal” is opgeschoven: van iets wat je doet naar iets wat je bént. Aan onze grenzen spelen zich vele vormen van geweld af.

[…]

Is het probleem van Europa het idee van de soevereine natiestaat?

OR Het is ook zijn witte denken. Want waren al die mensen aan onze grenzen witte toeristen geweest, dan zouden onze naties wel samen een oplossing vinden, toch? Migratie is helemaal geen logistiek probleem, het gaat erom hoe urgent we het vinden volgens onze ideeën over wie wel en wie niet bij Europa hoort. En die ideeën zijn van jongsaf zo gevormd dat gekleurde migratie vanzelf een crisis moet heten. “Ja maar, onze grenzen!” Wie verbiedt ons om dat idee van grenzen te herdenken? Dat deed ik ooit eens op de Marokkaanse radio. “Wil jij alle grenzen afschaffen? Dat is anarchie!” En wat zijn dan duizenden mensen die sterven omdat ze meer moeten betalen dan een vliegtuigticket, omdat wij bepalen wie binnen mag en wie niet? Het is totaal belachelijk in zijn wreed-heid. En dat ligt aan ons witte beeld van Europa en van onszelf.

TB Ook aan de idee dat al wie naar Europa komt, niet meer weg zal willen. Dat was ook al de vrees toen Polen en Roemenië bij de EU kwamen. En ja, in Spanje zijn Roemenen nu wel de snelst groeiende groep, maar velen zeggen: “Ik kom hier gewoon werken, ik wil niet per se integreren”. Ze reizen heen en weer, omdat ze dat kunnen. Net zoals wij over en weer reizen. Daarom pleit ik oprecht voor open ferry’s tussen Afrika en Europa. Je zou versteld staan hoe weinig mensen eigenlijk echt in Europa willen settelen. Waarom zouden ze ook?

OR Het is echt een koloniaal idee dat ergens anders neerstrijken inhoudt dat je tabula rasa maakt met je roots, je familie, je hele band met je land en je cultuur, en dat al die mensen dan precies als ons willen zijn. Zo denkt Europa: dat zij een leeg canvas zijn en pas beginnen te leven als wij ze betekenis geven. En dus willen blijven. Maar na tien jaar gaan ze terug.

Is de defensieve reactie in Europa, van Frontex tot ons crisisdiscours, een reactie op een Europa in verval? Of is ook die ‘Ondergang van het Avondland’ een mythe?

OR Ik vergelijk het graag met de kwestie #metoo: het gaat gewoon om privileges. Als witte mannen het dan oneerlijk vinden dat zij door nieuwe quota minder kansen krijgen, kan ik dat op een individueel niveau nog begrijpen. Maar als kunstenaars en onderzoekers hebben we de verantwoordelijkheid om van dat hele proces net de mooie kansen te laten zien. En patriarchale verhoudingen bevechten voor de inclusie van de andere helft van de mensheid is iets moois. Zo zou ik het verkopen: het gaat om de herverdeling van mondiale machtsrelaties.

TB Privileges zijn inderdaad de kern, als je het Europa van vandaag probeert te typeren. Dat was ook het antwoord van een Europese beleidsmedewerker in een van de eerlijkste gesprekken die ik ooit had over onze Europese grenspolitiek. Meestal gaat het daarbij enkel over de hoe-vraag. Maar zodra je doorgaat op de waarom-vraag, wordt zo iemand heel boos. En hij blafte iets als: “Migratiemanagement gaat niet om het remediëren van ongelijkheid, maar om zo goed mogelijk dealen met de consequenties van het in stand houden van ongelijkheid.” Zijn openheid blies me omver.

Als we even doorgaan op die verantwoordelijk-heid van kunstenaars, is die tegenover Europa niet nogal laat gekomen? Pas recent zie je in theater expliciete aandacht voor Europa of de EU. Misschien hebben kunstenaars het te lang nagelaten om mee te werken aan een alter-natieve verbeelding van Europa?

Milo Rau: Dat is vooral een institutioneel probleem: er bestaat geen Europees theater-systeem zoals er vandaag stadstheaters en nationale theaters bestaan. Die stads-theaters zijn ooit samen ontstaan met het burgerlijke idee van de natie, en dat heeft mee het Europa gecreëerd dat we nu zien. Zo kan een acteur god zijn in Zwitserland, terwijl in Spanje niemand zijn naam kent. Boven al die nationale tradities is er wel een performance-circuit dat veel internationaler is, en een mondiaal circus van festivals, maar die bereiken enkel de culturele elites.

OR Naar mijn indruk is er net heel veel kunst met een Europese kijk. Alleen lezen we die vaak als universeel en niet meer als Europees, omdat het Westen vele andere kennisculturen heeft uitgeroeid of terug-gedreven – van de Reconquista tot de heksenverbrandingen. Ook in de academische wereld valt dat op: van Mumbai tot Kaapstad zie je dezelfde verwesterde universiteiten, die grosso modo hetzelfde onderwijzen. Wist je dat de hele canon van de sociale en humane weten-schappen uit slechts vijf landen komt? Dat zijn de VS, de UK, Frankrijk, Duitsland en Italië: 12% van de wereld. En als je weet dat we van die landen enkel de mannen lezen, is dat zelfs maar 6%. Door hun blik geven we dus betekenis aan de rest van de wereld.

MR En Rusland zit daar niet bij? Het structuralisme, de semiotiek?

OR In de literatuur gaat het misschien wat breder, maar zelf heb ik als student nooit één Rus moeten lezen. En natuurlijk hebben die vijf landen kennis opgepikt van elders, maar tegen de tijd dat die in de canon wordt opgenomen, is ze vaak al verwesterd. Eurocentrisme, met al zijn normen en waarden, zit diep verankerd in alles wat we denken en doen.

Maar kunst óver Europa? Waarom lijkt dat nu pas een inspirerend thema te worden?

TB Volgens mij is er altijd kunst over Europa geweest, maar vaak was het propaganda, zoals de Europese barcode-vlag van Rem Koolhaas uit 2002, of zijn expositie ‘The Image of Europe’ op het Schumanplein. Wellicht was er eerst een soort identiteits-crisis nodig: toen wij Europeanen na 2008 wakker werden in een wereld waarin de rest van de wereld al eeuwenlang leefde. Dat verandert iets aan je zelfbeeld. Bij mij leidde dat in elk geval tot een nieuw soort intro-spectie, terwijl veel van de documentaire kunst waarmee ik opgroeide vooral over geconstrueerde “anderen” ging, over elders. Ook dat is een vorm van eurocentrisme: een gebrek aan zelf-etnografie.

[…]

Door Wouter Hillaert, 1 maart 2019
Het volledige interview is te lezen in rekto:verso nr. 38 of op rektoverso.be

Back to top

In 2009 studeert Thomas Bellinck (°Recklinghausen, 1983) als regisseur af aan het RITCS, de Brusselse hogeschool voor audiovisuele en dramatische kunsten. Voor zijn regieopleiding studeert Bellinck Germaanse Filologie aan de KU Leuven. Samen met acteur en voormalige klasgenoot Jeroen Van der Ven richt Thomas in 2010 het theatergezelschap Steigeisen op. Met Steigeisen maken Van der Ven en Bellinck o.a. Lethal Inc., De Onkreukelbare en Memento Park. In 2011 wordt Lethal Inc., een PowerPoint-voorstelling over de zoektocht naar humane executiemethodes, geselecteerd voor Het Theaterfestival 2011. Samen met schrijver en theatermaker Pieter De Buysser richt Bellinck in 2015 ROBIN op, een Brussels autonoom-collectief productiegenootschap, bezield en beheerd door kunstenaars. Vanaf 2015 begint hij te werken aan Simple as ABC, een reeks performances en installaties over de ‘Europese Migratiemanagementmachine’. In 2015 creëert hij - in het kader van kunstenaar Jozef Wouters’ decoratelierproject Infini 1-15 (KVS) - Simple as ABC #1: Man vs Machine, een theatraal essay over migratiespitstechnologie. Vanaf 2016 is hij in het kader van Simple as ABC als doctoraal onderzoeker in de kunsten verbonden aan KASK / School of Arts van de HoGent. In 2017 gaat Simple as ABC #2: Keep Calm & Validate in première, een documentaire musical over de digitalisering van migratiemanagement, gebaseerd op interviews met agenten, beambten en consulenten werkzaam voor verschillende instellingen en agentschappen van de EU. Vanaf 2018 is Thomas in residentie in Athene, Marseille en Tunis om te werken aan Simple as ABC #3: The Wild Hunt.

Back to top