Met een grote droefheid hebben we het nieuws van het overlijden van Frie Leysen vernomen. Welke betekenis Frie Leysen voor de kunstensector en het Kunstenfestivaldesarts heeft, is niet te vatten in woorden. Ze heeft de culturele sector veranderd en is een inspirerende figuur geweest voor collega's en voor de volgende generaties. Ze laat vandaag een gigantische leemte achter in de podiumkunsten, die zonder haar niet meer dezelfde zal zijn.

Frie verdedigde de waarde van het nemen van risico's: kunstenaars en hun projecten moeten niet alleen maar geliefd zijn of zich aan de regels houden, maar ze moeten ook risico's nemen, zekerheden ondermijnen en ons soms ongemakkelijk laten voelen. Daarbij liet ze zich niet in het defensief steken, maar verdedigde ze de kunstenaars met passie. Ze was een zachtaardige reus die geen blad voor de mond nam en durfde te zeggen waar het op stond.

Frie heeft ons geleerd hoe te kijken naar internationale artistieke praktijken, daarbij vermeed ze het risico van exotisme en respecteerde ze steeds de eigenheid van de kunstenaar. Ze keek naar kunstenaars als antennes die ons hielpen te navigeren in de complexiteit van de wereld: “Ik wil de wereld zien door de ogen van honderd andere mensen en misschien zal ik dan iets van de wereld verstaan.”

Frie geloofde in de politieke kracht van artistieke creatie en instellingen om mensen samen te brengen. Ze stelde zich het onvoorstelbare voor en creëerde Kunstenfestivaldesarts in 1994, waarbij ze de Franstalige en de Vlaamse kunstensector samenbracht in een internationaal festival in Brussel. Ze werd een voorbeeld voor ons allen, in binnen- en buitenland, door het onmogelijke mogelijk te maken, met haar grenzeloze energie, vitaliteit en scherpe tegenwoordigheid van geest.

Frie beschreef zichzelf als een koppelteken: tussen kunstenaars die de urgentie hebben om hun visie te delen en een publiek; een koppelteken tussen artistieke en geografische contexten; een koppelteken binnen de stad; een koppelteken dat mensen samenbrengt. De metafoor die ze gebruikte, verraadt haar nederigheid; maar het toont ook de noodzaak van haar aanwezigheid. Frie, je zal gemist worden.

Sophie Alexandre, Daniel Blanga Gubbay & Dries Douibi

Brussel, 22 september 2020