Suite n°1

« ABC »

Amerikaans Theater

18, 20, 21/05 – 20:30

19/05 – 15:00

EN / FR / DE / NL / ES / PT / GR / IT / HR / RU / JP / CN / KR / Arab / Hebrew

1h 15min


L’Encyclopédie de la Parole is een langlopend artistiek project onder leiding van de Franse Joris Lacoste. Het verzamelt, bewaart en ontsluit sinds 2007 opnames van gesproken teksten (uit de werelden van politiek, entertainment, enz.) in een poging de pluraliteit van verbale communicatie uit te beelden. Op vraag van het Kunstenfestivaldesarts creëert Joris Lacoste in 2013 het eerste deel van een cyclus van opvoeringen van gesproken tekstfragmenten uit de Encyclopédie. In de voormalige televisiestudio van het Amerikaans Theater treedt een meertalig koor met dirigent aan. Flarden van nieuwsberichten, interviews, politieke toespraken; samen geven ze de partituur voor deze buitengewone stemmenvoordracht vorm. De rijkdom van alledaagse taal en de vaak verrassende uitwisseling tussen vormen en inhouden, worden tastbaar gemaakt. De oraliteit en het expressieve karakter van taal komen centraal te staan. Suite n°1 verenigt talen en bespeelt de kracht van woorden. Het is een monument voor het gesproken woord en een feest voor de zintuigen.

Algemeen concept & verzamelen van documenten
Frédéric Danos, Joris Lacoste, Emmanuelle Lafon, Nicolas Rollet

Samenstelling & regie
Joris Lacoste

Muzikale leiding
Nicolas Rollet

Vertolkers
Ese Brume, Hans Bryssinck, Geoffrey Carey, Frédéric Danos, Delphine Hecquet, Vladimir Kudryavtsev, Emmanuelle Lafon, Marine Sylf, Nuno Lucas, Barbara Matijevic, Olivier Normand & 11 gastvertolkers

Verzamelaars
Constantin Alexandrakis, Annie Dorsen, Grégory Castéra, Myriam Van Imschoot, Valérie Louys, Loreto Troncoso Martinez, Olivier Normand, Sabine Macher, Berno Odo Polzer, Tomoko Miyata, Elise Simonet, Seyma Aouij

Regieassistentie
Elise Simonet

Advies
Grégory Castéra & David Christoffel

Belichting
Koen De Saeger & Florian Leduc

Algemene regie
Florian Leduc

Productie, distributie, administratie
Frédérique Payn & Marc Perennes

Productie
Échelle 1:1 (gezelschap gesubsidieerd door het Franse Ministère de la Culture et de la Communication / DRAC Ile-de-France)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts (Brussel), Parc de la Villette - résidences d'artistes (Parijs), Théâtre Universitaire (Nantes), Centre Georges Pompidou (Parijs), Festival d'Automne à Parijs, TNBA (Bordeaux), Nouveau Théâtre de Montreuil - centre dramatique national (Montreuil), Studio-Theâtre de Vitry (Vitry-sur-Seine), Macval (Vitry-sur-Seine)

Met de steun van
Institut Français & de artistieke participatie van het Jeune Théâtre National

Project gecoproduceerd door
NXTSTP, met de steun van het Programma Cultuur van de Europese Unie

Back to top

Suite n°1 'ABC' voor 11 vertolkers en 11 genodigden (2013)

L'Encyclopédie de la parole

L'Encyclopédie de la parole is een artistiek project dat oraliteit in al haar vormen verkent. Sinds 2007 verenigt de groep musici, dichters, regisseurs, kunstenaars, acteurs, sociolinguïsten, curatoren en verzamelt ze allerlei spraakopnames. Ze inventariseert die op haar website (www.encyclopediedelaparole.org) volgens specifieke eigenschappen of fenomenen zoals cadans, samenzang , timbre, adressering, verzadiging of melodie.

Wat is er gemeenschappelijk aan de poëzie van Marinetti, de dialogen van Louis de Funès, een commentaar van de tiercé, een lezing van Jacques Lacan, een extract uit South Park, de flow van Eminem of Lil Wayne, een bericht op een antwoordapparaat, de vragen van Julien Lepers, een adventistische preek, The Young and the Restless 'version française' (Les Feux de l'amour), een toespraak van Léon Blum en Bill Clinton, een veiling, een sjamanistische bezwering, de recitaties van Sarah Bernhardt, een pleidooi van Jacques Vergès, een advertentie voor shampoo, gesprekken opgenomen in een café op de hoek?

Op basis van deze collectie, die vandaag bijna 800 geluidsopnamen bevat, maakt l'Encyclopédie de la parole geluidsstukken, performances en voorstellingen, lezingen, spellen en tentoonstellingen.

In 2013 bestaatL'Encyclopédie de la parole uit Frédéric Danos, Emmanuelle Lafon, Nicolas Rollet, Joris Lacoste, Grégory Castéra en David Christoffel.

De Suites chorales (koorsuites)

In 2013 isde Encyclopédie de la parole begonnen aan een ambitieuze cyclus van Suites chorales (koorsuites). Net als de voorstelling Parlement (2009), waarvan de inzet uitgebreid en geïntensiveerd wordt, zijn de geplande voorstellingen allemaal gebaseerd op een eenvoudig principe: vocaal zo getrouw mogelijk een opeenvolging (een suite) van allerhande opnames reproduceren. Deze geluidsdocumenten, met hun specifieke situaties en stijlfiguren, worden zo gearticuleerd dat de hele rijkdom en complexiteit van het meest gewone of het meest bijzondere taalgebruik gehoord kan worden.

Zo getrouw mogelijk reproduceren, is niet hetzelfde als situaties spelen of personen imiteren, laat staan personages incarneren, maar elk opgenomen woord muzikaalbehandelen volgens de rijkdom en complexiteit van intonaties, ritme, spel met aanspreking, de reële bewegingen en aarzelingen. We laten de situaties en contexten uit zichzelf verschijnen, slechts via een spel met stemmen: een luistertheater.

Een van de meest verbluffende gevolgen van de verdubbeling van gesproken taal via een koor is de dissociatie van context en inhoud: plotseling heeft men aandacht voor manieren van praten, luisteren, verleiden, uitleggen, spreken, voor tonaliteiten die tot nu toe gemaskeerd werden door de behoefte aan betekenis. Omdat ze worden behandeld als zeer nauwkeurige partituren, hullen de meest banale, triviale woorden zich plots in een vreemdheid die hen in onze oren anders doet klinken.

De partituren van de Suites chorales ontvouwen zich in drie parallelle vlakken. Er is de opeenvolging van duidelijk herkenbare en contrasterende situaties; de betekenis van de woorden zelf, waarvan de opeenvolging en de articulatie een lappendeken-tekst vormt die verschillend wordt uitgelicht al naargelang de linguïstische context: tot slot het zuiver sonore of muzikale vlak van de taal, dat meestal samenvalt met het vlak van de affecten en intensiteiten.

De koorbezetting stelt ons in staat om met verschillende soorten verdeling en opdeling van de spraak te spelen: harmonie, polyfonie, variatie in bezetting. Het koor orkestreert het individu, dat in de vorm van het gesproken woord zélf oplost. Op die manier wordt het gesproken woord het echte personage van het stuk. Door op de scène plaats te maken voor de geruchten, uitdrukkingen, formuleringen en stembuigingen van het meest directe alledaagse leven, willen de Suites choralesaansluiten bij een van de primaire functies van het antieke koor: een menselijke gemeenschap tegenover haar eigen voorstelling plaatsen.

Door de stijlen, de registers, de vertolkers, de talen, de ficties, het spel van compositie te vermenigvuldigen, stelt de cyclus Suites chorales van de Encyclopédie de la parolezich tot doel om een precair, mobiel en levend monument op te richten voor de diversiteit van orale vormen.

Suite n°1 'ABC'

Op de première van de Suites chorales worden een vijftigtal fragmenten uit de audiocollectie van de Encyclopédie de la parole gepresenteerd. De compositie kreeg de titel 'ABC', die zowel verwijst naar een methode als naar 'de eerste stapjes'. De partituur streeft ernaar een aantal basiseigenschappen van het menselijke spreken te laten zien: de b.a. -ba, het brabbelen, de blabla, de poeha, de basiswoordenschat, het plezier van vertalen en het genot van talen die men niet begrijpt. Via een tocht door situaties die niets met elkaar te maken hebben, door manieren van spreken die normaal gezien in hokjes zijn opgedeeld te doen botsen, legt het stuk zoiets als een ruwe grammatica van onze gemeenschappelijke oraliteit bloot: een ABC van het dagelijkse spreken in dertien talen, tweeëntwintig vertolkers en vijf delen:

Het eerste deel, in de vorm van een ouverture, toont het principe en de uitgangssituatie van de voorstelling: de mimetische reproductie van echte woorden, het versterken, via het koor, van een unieke stem, het hier en nu, het wij en het jullie, de linker en rechter hersenhelft.

Het tweede deel werkt als een kleine bloemlezing van situaties waarin men in de eerste plaats spreekt voor het plezier van het spreken: het gebrabbel van twee baby's, het reciteren van een gedicht, een katholiek gebed, een spel rond uitspraak of een voetbalcommentaar. Hier is het woord in de eerste plaats een spel, een vreugdevolle bezigheid, een gratuite eloquentie. Daartussen mengen zich op ironische wijze situaties waarvan verondersteld wordt dat ze bij uitstek communicatief zijn (reclame, tv-nieuws) en waarmee deze fragmenten een vreemd formele verwantschap vertonen.

Het derde deel richt zich op het hoe van die gesproken taal, waarbij voorbeelden, uitleg, lessen, spelletjes, momenten van vriendschap, woordenlijsten, oefeningen enz. worden afgewisseld: hoe spreekt men iets uit, hoe zegt men iets, hoe vertaalt men, hoe wordt iets geaccentueerd, ritme gegeven, gereciteerd, hoe kauwt men zijn woorden.

Het vierde deel opent de weg naar de incarnatie: hier wordt het woord datgene wat je toelaat rollen te spelen, identiteiten op te voeren, door stemmen te zijn bezeten, (letterlijk) leven te schenken aan personages, eigennamen en afwezige goden te evoceren.

Het vijfde en laatste deel is de definitieve vorm. Het is een dubbelzinnige uitnodiging om te dromen, te verbeelden, te zingen, begeesterd te zijn, aan te moedigen, zichzelf toestemming te geven om er op los te praten: "Empower each and every voice".

Wordt vervolgd...

Als je wil deelnemen aan de inzameling van de Encyclopédie de la parole en wil bijdragen aan de volgende Suites chorales, stuur je geluidsdocumenten dan naar: info@encyclopediedelaparole.org.

Back to top

Joris Lacoste werd geboren in 1973, hij woont en werkt in Parijs. Sinds 1996 schrijft hij voor theater en radio en sinds 2003 maakt hij zijn eigen stukken. Zo creëerde hij in 2005 9 lyriques pour actrice et caisse claire voor de Laboratoires d’Aubervilliers en vervolgens, in 2007, Purgatoire, voor het Théâtre national de la Colline, waar hij ook auteur-in-residentie was. Van 2007 tot 2009 was hij codirecteur van Les Laboratoires d’Aubervilliers. Hij startte twee collectieve projecten op, le projet W in 2004 en de Encyclopédie de la parole in 2007, wat in 2009 resulteerde in de solo Parlement. In 2004 lanceerde hij het project Hypnographie waarmee op zoek gaat naar artistieke toepassingen van hypnose. In dat kader produceert hij het radiohoorspel Au musée du sommeil (France Culture, 2009), de tentoonstelling-performance Le Cabinet d’hypnose (Printemps de Septembre Toulouse, 2010), het toneelstuk Le vrai spectacle (Festival d’Automne, Parijs 2011), de tentoonstelling 12 rêves préparés (GB Agency, Parijs 2012), de performances La maison vide (Festival Far° Nyon 2012) en 4 Prepared Dreams (for April March, Jonathan Caouette, Tony Conrad and Annie Dorsen) in New York, oktober 2012.

L’Encyclopédie de la parole is een samenwerkingsproject dat een dwarsdoorsnede wil geven van de diversiteit aan orale kunstvormen. Sinds september 2007 verzamelt de encyclopedie allerlei opnames die hij rangschikt volgens de specifieke eigenschappen van het gesproken woord: cadans, samenzang, compressie, nadruk, tussenruimte, melodie, herhaling, residu, verzadiging, timbre, enz. Elk van deze concepten is een trefwoord in de encyclopedie, die ook een geluidscorpus en een korte uitleg bevat. Vanuit deze opnames produceert de Encyclopédie de la parole geluidsstukken, voorstellingen, performances, lezingen, installaties, een spel – die tijdens publieke voorstellingen en op festivals worden gepresenteerd.

Back to top