Sanctuary

    24/05  | 20:30
    25/05  | 20:30
    26/05  | 19:00
    26/05  | 22:00

€ 16 / € 13 (-25/65+)
1h

Ontmoet Carlos Casas na de vertoning op 25/05
Extra vertoning op 26/05, 19:00

Sanctuary dropt je midden in de duistere jungle, op weg naar een olifantenkerkhof: een plek waar zij die het einde van hun leven voelen naderen heengaan, een toevluchtsoord voor een bedreigde soort, een mogelijke toegang tot reïncarnatie… Vanuit een fascinatie voor Tarzan, avonturenverhalen en onontgonnen gebieden, creëert Carlos Casas meeslepend, cinematografisch werk waarin hij natuurlijke territoria betreedt die anders ondoordringbaar blijven. Uit de beelden en (infra)geluiden die Carlos Casas en Chris Watson – een referentie op vlak van field recording – ter plekke registreerden, doemt een sensorische wereld op. Documentaire film en geluidskunst verbinden zich tot expanded cinema. Sanctuary biedt een meeslepende ervaring die voorbijgaat aan alle cognitieve en zintuiglijke grenzen: een audiovisueel toevluchtsoord, zonder rechtstreeks verhaal, maar met inzicht in ecologisme en de menselijke veroveringsdrang. Visionair.

Zie ook
Workshop voor scholen op 24/05
Van 21 tot 31 mei presenteert CINEMATEK een retrospectieve over het werk van Carlos Casas, met een carte blanche over Sanctuary op 27/05. Meer info www.cinematek.be

Een project door
Carlos Casas

Geluidsontwerp
Chris Watson

Klank & geluid
Tony Myatt

Cinematografie
Benjamin Echazarreta

Beeldmontage
Felipe Guerrero

Geluidsopname & klankmontage
Marc Parazon

Met
Sinharaja, S.A Senevirathne, Warna Sandeeya, Wayne Bamford, Tony Lourds, Yashodha Suriyapperuma

Bio-akoestiek & olifant adviseur
Joyce Poole

VFX
Francesco Meneghini

Muziek (Requiem)
Sebastian Escofet

Muziek (Epilogue)
Ariel Guzik

Met dank aan
Andrea Lissoni (Tate Modern), Krzysztof Dabrowski & Katy Payne (Elephant Listening Project), Peter Wrege, Liz Rowland, Tony Herrington & Dereck Walmsley (The Wire), Mirko Rizzi (Marsèlleria), Jean Pierre Rehm (FID), Fabienne Morris & Rebecca De Pas (FIDlab), Olivier Marboeuf (Spectre Productions), Maximiliano Cruz, Sandra Gómez & Michel Lipkes (RMFF), Vimukthi Jayasundara & Iranthi Abeyasinghe (Film Island), Tine Fisher, Mette Bjerregaard & Paulina Witte (CPHdox), Elena Hill, Filipa Ramos & Xavier Garcia Bardon (BOZAR), Joyce Poole & Petter Granli (Elephant voices), Nico Vascellari, Lorenzo Bravi, Daniele Gasparinetti & Silvia Fanti (Netmage & Xing Bologna), Ted Levin & Michael Casey (Dartmouth College), Cheryl Sim (DHC/ART, PHI Canada), Batman Zavareze (Multiplicidade), Carly Whitefield (Tate Modern) Johnny Weissmuller, Michael Snow

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Les Brigittines

Productie
Olivier Marboeuf (Spectre Productions), La Fabrique Phantom (Frankrijk), Elena Hill, Soda Film + Art (United Kingdom), Krzysztof Dabrowski, Kimnes/Bersch (Poland), Saodat Ismailova (Map Productions, Frankrijk & Uzbekistan)

Uitvoerende productie
Cedric Walter (Spectre Productions), Iranthi Abeyasinghe (Film Island, Sri Lanka)

Met de steun van
CNAP (Frankrijk), DICREAM (Frankrijk), Wellcome Trust (United Kingdom, Small Arts Awards Fund), OUTSET SW

Sanctuary won de FIDLAB Award (Frankrijk) en de Special Jury award van de Riviera Maya Film Festival (Mexico)

Back to top

Carlos Casas’ Sanctuary is een cinematografisch werkstuk dat je op een fascinerende manier auditief en visueel onderdompelt in de geluiden, texturen en tinten van de jungle. Via live Ambisonics 3D-geluidsweergave en infrageluidsopnamen die een diep gevoel van fysieke nabijheid tot een  olifant oproepen, biedt Sanctuary een unieke zintuiglijke ervaring die de grenzen tussen kunst, natuurdocumentaire en avonturenfilm doet vervagen.Door terug te keren naar de legendarische site van een olifantenkerkhof, stelt het project een nieuwe manier voor om bekommernis om ecologische broosheid en ecologische verwoesting te uiten, via tastbare manieren van communicatie tussen soorten. In dit interview spreekt Carlos Casas met Filipa Ramos over de manier waarop zijn langdurige fascinatie voor natuur- avonturenfilms en zijn verlangen om nieuwe relaties tussen de soorten aan te moedigen resulteerde in dit fascinerende project.  

Laten we beginnen bij wat we niet kunnen zien. De duisternis is een hoofdpersonage van Sanctuary. Er zijn verscheidene momenten waarop de toeschouwers het raden hebben naar dat wat ze amper kunnen zien, aangezien de geprojecteerde beelden weinig of geen licht hebben. Deze cinema der duisternis geeft je het unieke gevoel echt in de donkere jungle te zitten. Maar het brengt ook het gevoel teweeg om verdwaald te zijn, zowel in de ongekende omgeving van het tropisch woud als in de ruimte van de screening, aangezien de toeschouwers iets gadeslaan wat ze niet kunnen onderscheiden. Hebt u een speciale belangstelling voor duisternis? En waarom is ze zo prominent in Sanctuary?
Duisternis is erg verbonden met de ideeën die ontsprongen aan mijn research over het beeld van het kerkhof en zijn ruimtelijke en spirituele dimensies. Ik was gefascineerd door het idee van een scherm dat niet wordt aangeraakt door licht, schemerende beelden die de toeschouwers projecteren met hun geest – de geest wordt de projector en het publiek maakt zijn eigen film. Op een bepaald moment verdwijnen de beelden en wordt de film pikdonker. Terwijl stereogeluid plaats maakt voor Ambisonics (een driedimensionale surroundgeluidstechniek die geluid uitzendt op een horizontaal veld maar ook werkt met geluidsbronnen boven en onder de luisteraars) wordt licht schaduw. Het bereiken van het olifantenkerkhof gebeurt dus uitsluitend via klank, die een bepaalde dimensie kan bereiken die beelden niet kunnen overbrengen, ook omdat het kerkhof (het olifantenkerkhof) voor ons mensen onbereikbaar is. We moeten geblinddoekt aankomen. Ik wou dat de toeschouwers reisden via de kracht van hun eigen verbeelding, en zo werd duisternis een fundamenteel deel van het opzet en de uitwerking van het werk. 

U hebt net het kerkhof een paar keer vermeld. Cemetery is de originele titel van de film die u al een paar jaar aan het ontwikkelen bent. Wat waren de oorspronkelijke onderwerpen en doelstellingen van dit project, en hoe zijn ze geëvolueerd en veranderd?
Cemetery
is de naam van de bioscoopfilm en Sanctuary van de ruimtelijke installatie met de luidsprekeropstelling met Ambisonics en infrageluid. Het project ontstond uit mijn fascinatie rond de mythe van het olifantenkerkhof, geïnspireerd door avonturenfilms zoals Tarzan, die een grote indruk op mij maakte toen ik hem voor het eerst zag op heel jonge leeftijd. Halverwege de research begreep ik dat de film ook ging over cinema en zijn aanvang en dood – de film focust op een menselijke queeste en een tocht om een andere soort te worden, om onszelf te overstijgen als soort. Toeschouwers belichamen die transitie – ze veranderen van kijkers in actieve protagonisten. 

Het hele project heeft als doel ons vermogen om geroerd te zijn te vergroten: ik trachtte een kunstwerk te maken dat de grenzen van communicatie tussen soorten verschuift door een emotioneel platform te creëren om een sterkere band aan te gaan met de olifant, die een van de meest fascinerende diersoorten is die er bestaan, en die ook zo dicht bij ons staat. Het communicatiesysteem van olifanten speelt ook een belangrijke rol in dit project, aangezien ik het trachtte te capteren en erop te antwoorden en ons menselijk zintuigelijk bereik te verruimen. Ik hoop dat het project ons in staat stelt een nieuwe band op te bouwen met een andere soort en met onszelf als bewuste wezens. Thema’s zoals overdracht tussen soorten en genese komen voor in het geluid van het centrale deel van de film. Wanneer we bij het kerkhof aankomen, als actieve kijkers (omniluisteraars), verschijnt er een zekere mythische dimensie, waarin duizendjarige tradities vervat zitten, van hindoeïsme tot boeddhisme. De vorm, het apparaat van de film wordt zijn boodschap, belichaamt hem.

Maar het uitsterven en de natuur zijn ook hoofdthema’s van de film, samen met de reflectie over ons onvermogen, als mensen, om onze plaats in de wereld volledig te bevatten en die plaats in te nemen. We begonnen te leven in de meest radicale tijden toen we aan het Antropoceen begonnen: in de jaren die komen zullen de meeste soorten en leefwerelden die we nu kennen verdwijnen. Onze relatie met het milieu heeft een piek bereikt. Naarmate de bevolking groeit en stagneert en de vooruitgang van de beschaving en de technologie de natuur een nieuwe vorm geeft, wordt het idee en de mythe van het kerkhof nog fascinerender en relevanter om een nieuwe visie op de natuur en onze plaats erin te belichten. Terwijl ik aan de film werkte heb ik mezelf tal van vragen gesteld die onbeantwoord zullen blijven maar die erin rondwaren als geesten: is de natuur zoals we ze kenden dood? Zijn wij de prominente soort? Zijn we voorbestemd om de weg te tonen in een nieuwe geologische fase of zijn we gewoon de zoveelste soort op weg naar de uitgang? Zijn we één met de natuur? Of zijn we louter een biologische plaag? Hebben we eindelijk de natuur ontcijferd en ons nut binnen die natuur? Zijn we voorbestemd om naar andere planeten te migreren? 

Waarom hebt u de olifant gekozen om deze vragen onder ogen te zien? Vanwaar uw specifieke belangstelling voor deze dieren?
Mijn fascinatie voor de olifant hangt samen met zijn rijkdom als wezen: van zijn verbazingwekkende emotionele wereld en complex sociaal leven, tot zijn rijke sonische taal en wijsheid. Ik geloof dat olifanten geheime sleutels voor ons bewaren in hun geheugen. Tegelijk is de film ook mijn manier om een traditionele dierendocumentaire een heel andere vorm te geven. Hij is opgebouwd rond een spirituele, bijna mystieke zoektocht – vandaar de samenwerking met Chris Watson en Ariel Guzik, twee prominente gesprekspartners op het vlak van de natuur en het dierenrijk. 

Hoe is de film gestructureerd?
De film reist langs vier sporen. Het eerste spoor komt overeen met de historische plot of zoektocht. Het is een spookjacht naar de oorsprong en de verspreiding in de westerse cultuur van het verhaal van Sinbad en zijn reis naar het olifantenkerkhof, dat deel uitmaakte van Richard Burtons canonieke versie van de 1001 nachten (1885). Op zijn zevende reis naar het eiland Serendib vertelt Sinbad hoe hij gevangengenomen werd terwijl hij naar huis terugkeerde; hij werd aan een boom vastgebonden in de jungle en moest zoveel mogelijk olifanten doden, met pijl en boog. De olifantenkoning toonde hem de weg naar het kerkhof om te vermijden dat hij nog meer dieren zou doden, waarop Sinbad hem vraagt om zijn vrijheid terug te krijgen, in ruil voor het onthullen van de geheime locatie van het kerkhof. Dat verhaal is een inspiratiebron voor auteurs die het later herwerkten, zoals Edgar Rice, William Burroughs,Rudyard Kipling, en andere avonturiers die het verkenden in hun vertellingen en jachtverhalen, zoals George Peress Sanderson of James Emerson Tennent. Het tweede spoor is de plotlijn, een olifantenjacht, een roadmovie over een olifant, waar de stropers zorgen voor de suspense van de film; ze zoeken naar de olifant, het laatste specimen dat hen zal leiden naar het kerkhof, en uiteindelijk naar hun dood. Het derde spoor biedt een vormelijke en structurele richtlijn – het boek van de doden, zijn proces, tekens en cycli; een zintuiglijke vertelling. Het hielp de film zowel vormelijk als structureel vorm te geven, en definieerde het geluid en het afsluitende deel met de Hergeboorte. Het vierde spoor is een tempo, gebaseerd op de dagelijks terugkerende slaapcyclus en zijn werking; de film is afgestemd op bepaalde ratio’s en frequenties. De bedoeling is de toeschouwer hiermee in een sluimertoestand te brengen.

Sanctuary dialogeert met een traditie van de voorstelling van de wildernis die sterke filmische precedenten heeft, zowel op het vlak van narratieve als documentaire cinema. Zijn er, naast Tarzan, nog films die een invloed op u hadden?
Vormelijk en esthetisch wil de film bepaalde wetten van de cinematografische ervaring overtreden – hij wil een overgangsrite worden voor de toeschouwer, een reis langs cinematografische invloeden, van de vroege avonturenfilms tot experimentele klassiekers. De film is ook een soort kerkhof voor al deze films, ze zitten allemaal gecondenseerd in het tempogedeelte – als skeletten, ze zullen ons een ivoorschat opleveren, misschien een ontdekking van een nieuwe audiovisuele ervaring, ergens tussen een fictiefilm, een sciencefictiondocumentaire en een hypnosesessie. De film is in wezen een kruising van verzonnen en reële feiten, waarbij historische gegevens als vertrekpunt worden gebruikt. Al gravend naar de oorsprong van de mythe en haar legendarische locaties, biedt hij een soort conceptuele botsing van Tarzan, Guy Debords Hurlements en faveur de Sade, en Michael Snows La Région Centrale.  

We zijn op een intense, fysieke manier zeer dicht bij het dier, zowel auditief als visueel. De film stelt ons in staat een olifant beter te horen en te zien dan we normaal doen, wat leidt tot een uitzonderlijke nieuwe reeks relaties tussen mensen, technologie en dieren. Wat zette u ertoe aan de huid van de olifant op zo’n gedetailleerde manier te onderzoeken?
Ik wou komen tot een uiterst zintuiglijke interactie tussen de kijkers en de olifant en zo een soort van  grensverleggende documentaire maken. Ik ben altijd gefascineerd geweest door dierendocumentaires omdat ze zo’n ongelooflijke inkijk geven, maar op een bepaalde manier heb ik altijd gevonden dat ze een afstand creëren en die wou ik breken – ik wou dat de toeschouwers de olifant haast kunnen voelen, een intense, zintuig lijke band met hem hebben, wat het ook noodzakelijk maakte het geluid in al zijn pracht aan de film toe te voegen.  

Hoe ging u te werk voor de ontwikkeling van de auditieve dimensie van de film en het grote auditieve stuk dat centraal staat in Sanctuary?
Klank is nog belangrijker dan het visuele gedeelte, aangezien het het publiek in staat stelt geluid op nieuwe manieren te ontdekken en te communiceren met de olifant, geroerd te zijn, en te reizen naar hun innerlijke ‘olifantenkerkhof’, naar hun verborgen natuurlijke heiligdom. Deze notie van een heiligdom voor het publiek was heel belangrijk. Kijkers moesten de, auditief gezien, meest verborgen plaatsen van de natuur kunnen betreden, een auditief verhaal en een auditieve reis beleven. Daartoe moesten we de akoestische vermogens en de fysieke geluidsgrenzen oprekken – reden waarom we, samen met Chris Watson en Tony Myatt de luidspreker voor infrageluid ontwikkelden en we een infrageluidverhaal creëerden dat zo dicht mogelijk bij de realiteit staat, waarbij we nieuwe sonische impacttechnieken trachtten te gebruiken om nieuwe reacties los te maken bij het publiek. Want om nieuwe ervaringen te ontwikkelen moet je het vermogen om ze waar te nemen vergroten.

Back to top

Carlos Casas (1974, Barcelona, Spanje) woont en werkt in Parijs en Barcelona. Zijn drie meest recente films werden bekroond op festivals in Turijn, Madrid, Buenos Aires en Mexico City en zijn filmwerken en installaties zijn te zien geweest op collectieve en individuele tentoonstellingen over de hele wereld. Hij heeft een filmtrilogie op zijn naam staan, END, die enkele van de meest extreme plaatsen van onze planeet verkent: Patagonië, het Aralmeer en  Siberië. Avalanche, een levenswerk en locatiespecifiek filmproject dat zich afspeelt in een van de hoogstgelegen dorpjes van het Pamir-gebergte, werd voorgesteld in verschillende musea, festivals en galerieën in Europa en de Verenigde Staten. Zijn films werden o.a. getoond op festivals als het filmfestival van Venetië, het International Rotterdam Film Festival, FID Marseille, BAFICI Buenos Aires, Jeonju Festival in Zuid-Korea, Documenta Madrid en FICCO Mexico. Zijn werken werden voorgesteld in musea en andere locaties zoals het Tate Modern in Londen, Palais de Tokyo in Parijs, Hangar Bicocca in Milaan, Bozar in Brussel, Oi Futuro in Rio de Janeiro, MIS São Paulo, Centre Pompidou en Fondation Cartier in Parijs, Centre de Cultura Contemporanea de Barcelona, Malba Buenos Aires en GAM in Turijn. Cemetery, zijn laatste productie, is een nieuwe verwerking van de mythe van het olifantenkerkhof. Van 2005 tot 2008 was hij creatief directeur van Colors Music and Films, waarmee hij audiovisuele projecten en muziekonderzoek in verschillende regio’s van de wereld opzette. Hij is medestichter van Map Productions en het visuele klanklabel Von Archives. Hij is eveneens bezoekend professor aan Dartmouth College in New Hampshire en aan ECAM in Madrid.

Back to top