Mencari Mata Candi

Les Brigittines

16.19/05 > 20:30
17.18/05 > 18:00

Mencari Mata Candi, letterlijk Op zoek naar de ogen van de tempel.

Het tempelcomplex van Prambanan, Centraal Java, is een parel uit de hindoe cultuur. Voor danser en choreograaf Mugiyono Kasido vormen de bas-reliëfs van deze plek de basis voor zijn solo: ‘De figuren, in steen bevroren, lijken wel in slaap gedommeld, wachtend op nieuwe interpretaties.’

Mugiyono schuwt de dialoog met zijn tradities niet: gamelanmuziek en schaduwtheater maken deel uit van deze voorstelling. Van een Javaanse tempel naar een Brusselse kapel, van een ceremonieel gebaar naar een nieuwe danstaal...

Concept & Regie:

Mugiyono Kasido

Performer:

Mugi dance-indonesia

Componist:

Antonius Wahyudi Sutrisna

Decorontwerp, geluid & licht:

Iskandar Kama Loedin

Beelden & multimedia:

Edi Priambudhi

Muzikanten:

Antonius Wahyudi Sutrisna, Sunardi, Sri Mulyana

Fotograaf:

Yanuarius Hari Sinthu

Kostuumontwerp:

Bambang Mbesur Suryono & Mugiyono Kasido

Productiecoördinator:

Honggo Utomo

Productie:

KunstenFESTIVALdesArts

Met de steun van:

Ambassade d'Indonésie à Bruxelles

Dank aan:

Mie Cornoedus, Joker Toerisme

Presentatie:

Les Brigittines-Bruxelles, KunstenFESTIVALdesArts

Back to top

Wat hebt u precies meegemaakt, gelezen of gezien dat u geïnspireerd heeft?

Voor Mencari Mata Candi heb ik mij laten inspireren door mijn eigen ervaring, meer bepaald uit de periode toen ik betrokken was bij een onderzoeksproject. Verschillende professoren1 hadden een subsidie ontvangen voor een onderzoek in samenwerking met Professor Dr. Edi Sedyawati, Directeur van het Onderzoekscentrum voor Sociale en Menswetenschappen van de Universiteit van Indonesië, Jakarta; het ging om een project van twee jaar dat zich toelegde op het tempelcomplex van Prambanan voor de reconstructie van dansbewegingen die voorkomen in het snijwerk op de buitenbalustrade van Candi Loro Jonggrang – Prambanan.

Ik nam deel aan dat gemeenschappelijke onderzoeksproject in 2000 en bestudeerde gedurende bijna een vol jaar de bas-reliëfs van de tempel van Prambanan onder het toezicht van Prof. Dr. Edi Sedyawati.

Na enige tijd werden de tempelruimte zelf en de sfeer ervan een natuurlijke studio voor het begrijpen en het oefenen van de gevoeligheid van het lichaam, mede dankzij mijn eigen bagage van bijna vijf jaar creatieve processen, oefening en routine.

De inspiratie voor Mencari Mata Candi haalde ik dus uit een combinatie van ervaringen, dat wil zeggen lezen, observeren en ‘communiceren’.

Mencari Mata Candi legt een proces bloot van absorberen, creëren en opnieuw creëren van een nieuw dansidioom in mijn eigen lichaam, een idioom dat soepel genoeg is om het heden en het verleden te integreren evenals de eisen van een hedendaags publiek dat een voortdurende wisseling tussen de twee vraagt.

Waarom zijn bas-relièfs van de buitenste tempelbalustrade van Candi Loro Jonggrang zo belangrijk voor u?

De bas-reliëfs in de tempelbalustrade spelen een belangrijke rol als een bron van inspiratie voor mijn werk; ze vertellen geen verhaal, maar zijn een reeks dansposes. Tijdens het onderzoek probeerde ik de bas-reliëfs te combineren en om te zetten in levendige bewegingen.

In feite kwam de inspiratie voor het verhaal in deze creatie van het architecturale concept van de tempel van Prambanan zelf. Het tempelgebouw van Prambanan is onderverdeeld in drie verticale gedeelten, namelijk:

1. de tempelbasis die de ‘onder-wereld’ beschrijft waarin de mens verteerd wordt door lusten
2. de romp van de tempel, die de ‘midden-wereld’ beschrijft waarin de mens zijn profane leven vaarwel zegt
3. de top van de tempel, die de ‘opper-wereld’ beschrijft, waar de heilige goden verblijven.

Dus probeer ik het te visualiseren in een verhaal van de levenscyclus van de mens, gebaseerd op dit concept.

U maakt gebruikt van het traditionele Indonesische schaduwpoppentheater. Wat betekenen deze figuren en wat wil u ermee vertellen?

De functie van schaduwpoppenkast is het vormen van een relatie bij de ontwikkeling van de plot van het verhaal; maar het is tegelijkertijd ook een medium om symbolen en metaforen in de scènes van het verhaal uit te drukken, bijvoorbeeld met de aanwezigheid van Gunungan in het begin van het werk. In schaduwpoppenkast speelt de poppenkastspeler de Gunungan altijd eerst om het verhaal te beginnen. Deze expressievorm is een aanduiding dat de vertoning begonnen is. Ik pas dit concept aan in Mencari Mata Candi om de eerste fase in het leven van een mens te visualiseren: de geboorte.

In een andere scène stel ik het personage Shiva voor. In een voorstelling van schaduwpoppenkast volgt de scène van de verwoesting, die de ellende en de dood van vele mensen veroorzaakt, gewoonlijk na het verschijnen van Shiva.

Op welke bas-reliëfs baseert u uw voorstelling? Enkel die van de Tempel van Shiva?

De verscheidenheid in de bewegingen die in dit werk worden voorgesteld, zal gebaseerd zijn op de bas-reliëfs van de Shivatempel van Prambanan, maar de enscenering, de rekwisieten enz., zijn geïnspireerd door andere tempels.

Volgens de Trimurti-doctrine van het Hindoeïsme, is de meest gerespecteerde godheid Brahma, de Schepper van het heelal, daarna Visjnoe, de beschermer; de laatste is Shiva, de verwoester van het heelal. Maar in Indonesië is Shiva de beroemdste godheid. In Java wordt verondersteld dat zijn positie deze is van de oppergod boven de andere goden zodat sommigen van zijn aanbidders hem erkennen als Mahadewa.

Shiva, de Mahadewa, wordt getypeerd door de versiering van zijn troon met een schedeluitbeelding boven een wassende maan, een derde oog boven zijn voorhoofd en vier handen; hij draagt een schouderriem in slangenhuid als symbool van zijn kaste en een hemd in tijgervel en hij heeft een drietand, terwijl zijn handen een waaier vasthouden, een rozenkrans, een lotus en een cirkelvormig voorwerp dat verondersteld wordt het zaad van het heelal te zijn.

Wordt het project letterlijk of metaforisch geplaatst in de context van de maatschappij waarin u leeft ?

Beide.

Indien dat zo is, op welke manier ?

letterlijk

Mijn lichaam en geest waren ingesteld op het absorberen van literatuur over tempels en hun bas-reliëfs, wat later bijdroeg tot mijn herinneringen aan bewegingen. Met andere woorden, de meeste van de gebruikte bewegingen in dit werk zijn de expressie of de ‘verwoording’ van deze herinneringen; er
bestaat dus een grote kans dat de variaties in de bewegingen een combinatie zijn van verscheidene elementen.

metaforisch

Dat werd vastgelegd in de plot van het verhaal.

Kan u ons verklaren wat het belang is van de tempel van Prambanan in uw cultuur?

Naar mijn mening is het bestaan van de tempel van Prambanan en andere tempels een wetenschappelijke troef die moet onderzocht worden, aangezien dit geschiedkundige erfgoed een essentiële relatie heeft met de Indonesische cultuur. We stellen vandaag echter vast dat hun belang vandaag meer van toeristische aard is.

Waarom heeft u specifiek de dans gekozen als expressievorm?

Ik stam uit een geslacht van poppenkastspelers. Voor ik naar de middelbare school ging, maakte ik deel uit van het schaduwpoppengezelschap van mijn grootvader. Ik denk er vaak aan hoe moeilijk en hard het leven van een poppenkastspeler is. Iedere keer dat men mijn grootvader vroeg om op te treden als poppenkastspeler, moest hij een hele uitrusting klaarmaken, zoals de pop gamelan. En om het schaduwpoppenspel uit te voeren heb je heel veel mensen nodig, in het bijzonder muzikanten. Het feit dat ik me daarvan bewust was, heeft mijn beslissing beïnvloed om een andere discipline, in casu de dans, te kiezen als een expressiemiddel, aangezien het voornaamste element in de danskunst ons eigen lichaam is: een element dat we eender waar en eender wanneer kunnen aanwenden. Dit soort doorzicht is echter slechts een heel eenvoudige gedachte waar ik op dit moment in geloof, wetende dat we soms de steun van anderen nodig hebben om onze eigen expressie te brengen en te visualiseren.

Waar hecht u de meeste waarde aan in de menselijke natuur?

Eenvoud.

Wat haat u het meest?

Teveel bureaucratie.

Wat beschouwt u als het laagste niveau van beroving?

Het ontnemen van rechten.

Wat doet u het liefst?

Eigenlijk is dit een zeer eenvoudige vraag, maar ik heb even tijd nodig om ze te beantwoorden…

1 Dr. Alessandra Lopez y Royo Iyer – Hoofddocent Dans aan de Universiteit van Surrey, Roehampton (Terry Braun van Braunarts, Londen), Dr. Pinna Indorf van CASA, Nationale Universiteit van Singapore (NUS), en Dr. John Miksic van het Programma voor Zuidoost-Aziatische Studies aan het NUS.

Back to top