Melanie Daniels

Théâtre la Balsamine

14, 15, 16, 17, 18/05 – 20:30
FR > NL

1h 40min


Verdwaald in productionele beperkingen, voortdurende twijfels en stormachtige relaties, probeert een filmploeg een sequel van The Birds (1963) van Hitchcock te maken. Wanneer de Amerikaanse hoofdrolspeelster voor de rol van Melanie Daniels op de filmset arriveert, barsten de ergernissen pas echt los. Met deze voorstelling zet de getalenteerde theatermaker Claude Schmitz zijn parcours op het Kunstenfestivaldesarts voort. Met een buitengewone verbeeldingskracht voert Claude Schmitz archetypische personages op die de grenzen tussen kunst en entertainment aftasten. De filmset wordt een microkosmos, een spiegel van de werkelijkheid waarin andere machtsverhoudingen gelden en waarin de ijdelheid van enkelen het leven van velen regeert. Melanie Daniels is noch een remake van, noch een vervolg op Hitchcocks meesterwerk. Het is een satire die de artistieke creatie in tijden van crisis en een crisis tijdens een artistiek creatieproces in vraag stelt. Scherpzinnige fictie!

Concept & regie
Claude Schmitz

Met
Marc Barbé, Marie Bos, Davis Freeman, Clément Losson, Arié Mandelbaum, Kate Moran, Patchouli

Regieassistent
Arthur Egloff

Stagiaire regie
Judith Ribardière

Scenografie
Boris Dambly

Rekwisieten
Arieh Serge Mandelbaum, Boris Dambly, Judith Ribardière

Belichting
Philippe Orlinski

Stagiaire belichting
Octavie Piéron

Muziek & geluid
Thomas Turine

Technische leiding
Fred Op De Beeck

Stagiair techniek
Marion Garaud

Kostuums
Marie Guillon Le Masne

Make-up
Zaza Da Fonseca

Stagiair productie
Clément Dallex Mabille

Administratie
Manon Faure

Regie
Claude Schmitz

Beeld
Philippe Orlinski

Camera-assistent
Ryszard Karcz

Montage
Sabrina Calmels

Met bijzondere dank aan
Julien Sigalas

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Théâtre la Balsamine


Productie
Paradies (Brussel)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Théâtre la Balsamine (Brussel)


Met de steun van
Fédération Wallonie-Bruxelles - Service Théâtre, Agence Wallonie-Bruxelles
Théâtre/Danse (WBTD), STEMPEL, EYE-LITE

Back to top

Amerika (2006), The Inner Worlds, Le Souterrain / Le Château (2008), Mary Mother of Frankenstein (2010) en recent de serie Salon des Refusés - sans jury, ni récompense (2011-2012) zijn de stappen in een creatieproces voor het theater dat Claude Schmitz sinds begin jaren 2000 aflegt. Elk van zijn projecten bevraagt op zijn heel eigen manier de conflictueuze verhouding die het individu onderhoudt met de wereld en zijn eigen innerlijk. De voorstellingen werken als een inwijdingsonderzoek dat de vorm aanneemt van dagdromen, waarbij het zijn eigenheid tracht te definiëren in een topografie waarbij fantasie en realiteit versmelten.

Melanie Daniels is de protagoniste van The Birds van Alfred Hitchcock uit 1963 vertolkt door de Amerikaanse actrice Tippi Hedren. Het is het verhaal van hoe het stadje Bodega Bay in de VS geconfronteerd wordt met bloedige aanvallen van vogels wanneer Melanie Daniels, de mooie en mysterieuze heldin van de film er arriveert. The Birds is niet enkel een genrefilm, een fantastische thriller, maar ook een wonderlijk werk in de zin dat het verwijst naar het wonderbaarlijke. Zoals in de beste films van de Engelse meester bevat de film een ambigu discours. Wat voor verhouding hebben de vogels tot Melanie? Zijn ze een incarnatie van de angst of, vanuit een psychoanalytisch standpunt, de funeste materialisatie van de frustraties van de hoofdrolspeelster? Is het thema van de film het op zoek gaan in ons ongetwijfeld tragisch onderbewustzijn om op catastrofes die ons bedreigen te anticiperen? Is Melanie een moderne Cassandra? Al deze elementen zijn tegelijk aanwezig in dit werk dat naar een sprookje ruikt en tegelijk een wrede metafoor van de Amerikaanse maatschappij van de jaren zestig aflevert, die nog altijd van toepassing is op onze huidige samenleving.

Dit nieuwe stuk is, ondanks het feit dat het de naam van het filmpersonage draagt, geen theatrale remake en ook geen vervolg op The Birds van Alfred Hitchcock, maar een fantastische reflectie op het scheppen in de brede betekenis van het woord. Vertrekkende van een concrete beginsituatie, de met tegenslagen geplaagde opnames van een onwaarschijnlijk vervolg op Hitchcocks meesterwerk, schuift de voorstelling af naar onzekere zones die onophoudelijk in vraag stellen en de verhoudingen tussen fictie en werkelijkheid verwarren. Hitchcocks film heeft niettemin een centrale plaats en het hoofdpersonage is duidelijk aanwezig. Voor Claude Schmitz was de ontmoeting met actrice Kate Moran, die Melanie Daniels vertolkt, essentieel. Zo sterk is de gelijkenis tussen Kate en het personage van Hitchcock.

Deze voorstelling rond het wordingsproces refereert naar een brede waaier klassiekers uit de filmgeschiedenis waar het onderwerp de opnames of het maken van de film zelf is. Het is ondertussen quasi een genre op zich. Een niet exhaustief lijstje: Der Stand der Dinge van Wim Wenders, The Last Movie van Denis Hopper, 8 ½van Federico Fellini, La Nuit américaine van François Truffaut, Warnung vor einer heiligen Nutte van Rainer Werner Fassbiner, A Slave of Love van Nikita Mikhalkov, etc. Als er een thema is dat al deze films verbindt, is het wel de crisis. Deze producties waren voor de makers telkens een methode om het medium te bevragen via het medium zelf. Door een spiegelspel van film en theater werkt Melanie Daniels op dezelfde manier. Door een crisissituatie in scène te zetten rond de regisseur, vertolkt door acteur-regisseur Marc Barbé, behandelt de voorstelling op een frontale manier en niet zonder ironie de vragen verbonden aan inspiratie, liefde, ego, autoriteit, de materiële en technische mogelijkheden van een productie en het verlangen. Naast de archetypische figuur van de regisseur, acteur en producer, passeren ook de vele assistenten en technici de revue. Ze vormen een tegelijk ontroerende en groteske hofhouding, een hiërarchische micromaatschappij die een metafoor zou kunnen zijn voor de mensheid.

De spelersgroep van Melanie Daniels is samengesteld uit professionele en niet-professionele acteurs. Deze door Claude Schmitz van bij zijn theaterdebuut gehanteerde methode, die hij recent in een project als Salon des Refusés - sans Jury, ni récompense tot een hoogtepunt heeft gedreven, benadrukt de effecten van het reële, stelt de notie van incarnatie in vraag en zorgt voor een documentaire dimensie bij de in scène gezette fictie. Claude Schmitz schrijft voor bijzondere personen die hem na aan het hart liggen, die niet uitwisselbaar en letterlijk personages zijn. De grens tussen vertolker en rol is in deze kijk op theater miniem en dubbelzinnig. Dit soort theater bevindt zich op de rand van de afgrond, het falen en het failliet. Op deze archaïsche plaats vindt de hedendaagse samenleving een bestaansreden. Dat is zonder twijfel het hart van het project. Het ontstaansproces tonen betekent tegelijk de verdwijning en de absolute kwetsbaarheid ervan tonen.

Bij het ontstaansproces van de projecten van Claude Schmitz zijn er vooral intuïties. Het is niet de wil om een verhaal te vertellen die overheerst, maar eerder het aan elkaar verbinden van initiële gevoelens, het begrijpen van wat verbindt om er een betekeniskader uit af te leiden. Het is als het verzamelen van puzzelstukken zonder te weten wat het zal worden. Door deze verschillende pakketjes te verenigen, door de cartografie van dit hybride landschap op te stellen, gaat men volledig in het verhaal op. Deze handelswijze verenigt poëtische en plastische elementen. Claude Schmitz construeert regelmatig stukken volgens de collagetechniek en het cadavre exquis. Het is ongetwijfeld daardoor dat de manier van ontmoeten altijd de structuur van een droom heeft. Hij wil verhalen vertellen die moedwillig gaten vertonen. In de gefragmenteerde en chaotische ruimte van Melanie Daniels zitten verschillende facetten en benaderingswijzen. Ze zijn complex, intuïtief en poreus. De verbeelding van de toeschouwer wordt uitgenodigd om er zich in vast te bijten en vrijuit in rond te lopen.

Judith Ribardière, april 2013
Vertaald door Joris Vermeir

Back to top

Claude Schmitz (1979) volgde aan het Institut National Superieur des Arts du Spectacle (INSAS) de opleiding regie. Hij had een kunstenaarsresidentie bij Les Halles de Schaerbeek. Zijn laatste creaties werden gepresenteerd op het Kunstenfestivaldesarts, in het Théâtre National, het Paleis voor Schone Kunsten, de Halles de Schaerbeek, het Theâtre la Balsamine, de Filature, het Théâtre de la Place, op de Salzburger Festspiele enz. Onlangs regisseerde hij zijn eerste film. Hij werkt ook als acteur voor andere regisseurs.

Back to top