Illusion Brought Me Here & Five Feet High and Rising

    18/05  | 20:30

€ 12 / € 9
EN

Illusion Brought Me Here is de eerste museale solotentoonstelling van Mario García Torres in België. Naar aanleiding hiervan presenteert de Mexicaanse kunstenaar zijn eigen bondige versie van een retrospectieve: een nieuw geluidswerk getiteld Silence’s Wearing Thin Here, samengesteld uit stemmen en klankbanden van eerdere werken. García Torres ontraadselt vaak kleine en obscure geschiedenissen, met een voorliefde voor avant-garde kunst en muziek uit de jaren 60 en 70. Hij roept historische tentoonstellingen opnieuw in het leven en voltooit onafgemaakte kunstwerken, vaak met een gezochte verwarring tussen origineel en reënscenering, verleden en heden. Hij gaat in dialoog met enigmatische en radicale figuren zoals de Belgische kunstenaar Marcel Broodthaers en de Mexicaans-Amerikaanse componist Conlon Nancarrow. Ongeveer vier jaar geleden stopte García Torres met het dateren van zijn uiteenlopende werken, waaronder filmische, sculpturale en schilderkunstige installaties. Hierdoor ondermijnt hij het narratief van een oeuvre en carrière als een progressieve evolutie in de tijd. In les ateliers claus brengt García Torres een lezing getiteld Five Feet High and Rising. Hij deelt er zijn fascinatie voor de connectie tussen mensen en plaatsen. De audiovisuele presentatie combineert populaire muziek met riviergeluiden en brengt geluid in verband met stroming, als dragers van betekenis en geheugen.

Tentoonstelling Illusion Brought Me Here
16.05–18.08 WIELS
Tickets te koop via WIELS
Met een ticket voor Rehab Training door Geumhyung Jeongh u mag de tentoonstelling Illusion Brought Me Here op de zelf dag bezoeken.

Een lezing door: Mario García Torres

Presentatie: Kunstenfestivaldesarts, WIELS, les ateliers claus
Productie: WIELS In samenwerking
met: Kunstenfestivaldesarts, les ateliers claus, Walker Art Center (Minneapolis)

Back to top

Mario García Torres: Five Feet High and Rising

Muziek is al twee decennia lang een weerkerend element in Mario García Torres’ praktijk. De kunstenaar uit het zuidelijke halfrond gebruikt geluid voor het overbrengen van ideeën en analyseert de cirulatie ervan. Hij verkent de sociale en geopolitieke omstandigheden die de specifieke resonantie ervan hebben beïnvloed in een bepaalde tijd en plaats. De kwestie van toegang hebben tot muziek, zelfs “populaire” muziek, is een integraal deel van zijn complexe relatie met de gevestigde artistieke en intel-lectuele centra van de wereld. García Torres onderzoekt vaak alternatieve vormen van verhalen vertellen en benadrukt dat geschie-denis, volgens schrijver Julia Bryan-Wilson, “een stroom van voortdurende devolutie en reconstructie is die lineaire chronologie verslaat. In zijn werk is er geen sprake van recht toe recht aan teleologie. Herinneringen buigen of ver-anderen van richting wanneer ze op de atmos-ferische waas van de ontmoeting tussen heden en verleden botsen.”

Dit kan ons helpen begrijpen waarom Mario García Torres zich aangetrokken voelt tot de ritmische stroming van rivieren en niet tot de grootse mystiek van de zee. Opgroeiend nabij de woestijn, in de Noord-Mexicaanse staalstad Monclova, woonde hij niet in de buurt van een rivier. Voortbouwend op zijn neiging de aandacht te vestigen op het afwezige en zijn verlangen naar andere realiteiten, biedt Five Feet High and Rising een meanderend verhaal van plaats, herinnering en bezwering, vertrekkend van een reflectie over de zeventig rivieren die ooit door zijn huidige woonplaats Mexico-Stad stroomden. Zijn performance is een kruising tussen audio-visueel essay en monoloog die focust op rivieren als dragers van betekenis en context hoorbaar in muziek, verbeeld in literatuur en te zien in films. García Torres presenteert een culturele geschiedenis van waterwegen die ook een akoestische echo van zijn eigen praktijk is. Hij brengt een associatief en subjectief traject in kaart dat beelden en geluiden van migratie en fragmentatie door elkaar weeft. In zijn “atmosferische roadtrip” samplet García Torres vrijuit natuurgeluiden, folk, rock, en popsongs. Hij laat omwegen en degressies toe, geeft meer om openheid dan om een verhaallijn. Rivieren en muziek zijn routes naar de interesses en manieren van verhalen vertellen van de kunstenaar waarbij mensen en plaatsen tegelijk verbonden en gescheiden worden van het hier en nu en het daar en toen.

García Torres is meer geïnteresseerd in metaforen dan in feiten en verdiept zich in de culturele representatie en de subjectieve beeldproductie rond rivieren waarbij feitelijke bewijzen zich vermengen met de verbeelding van het geheugen. Hij gebruikt de rivieren als vermomming om – via de parallele realiteiten van populaire muziek, film en literatuur – de persoonlijke, sociale en politieke kwesties die hem bezig-houden te bevragen. Door in de buurt van zijn atelier rond te wandelen begon hij de vloeibare geesten van de stad te verbinden met het huidige, door industriële modernisering gespleten landschap. De rivieren in het huidige Mexico-Stad zijn gekanaliseerd, ingesloten tussen snelwegen en stromen tussen de rijvakken. Dit zette hem aan verder onderzoek te doen naar verborgen en verdwenen, opgedroogde of met beton overgoten waterwegen over de hele wereld. García Torres navigeert de rivieren vanop zijn laptop, introduceert gevalstudies over de weinig gekende en grote waterwegen in Amerika, Europa, Afrika en Azië.

Five Feet High and Rising ontstond in 2017 in het kader van de Sharjah Biënnale en werd voor het eerst getoond in een havenstad langs de Perzische Golf van de Verenigde Arabische Emiraten. Telkens García Torres’ lezing op een andere plaats getoond wordt, treedt hij impliciet in dialoog met die nieuwe context. Brussel is namelijk ontstaan langs de kronkelende loop van een rivier die de stad omsloot en voor het onregelmatige stratenpatroon zorgde. Het regionale embleem van de gele iris verwijst naar de bloemen in het moeras dat Brussel oorspronkelijk was. Twee eeuwen geleden raakte de Zenne steeds meer vervuild en overstroomde bij hevige regenval. Tegen het einde van de negentiende eeuw werd ze gekanaliseerd en op initiatief van de toenmalige burgemeester Jules Anspach overwelfd waardoor er moderne boulevards ontstonden. Binnen de stadsgrenzen ligt het enige spoor van de rivier verborgen op een binnenplaats in de buurt van het Sint-Goriksplein – vroeger gekend als Île Saint-Géry – waar een tak van de rivier is blootgelegd.

Rivieren begrenzen steden en ook landen. Ze vormen een scheidslijn voor de mensen die ze overschrijden, afhankelijk van welke kant ze uitgaan. García Torres geeft het voorbeeld van de Río Bravo (del Norte), in de VS bekend als de Rio Grande, die de staat Texas van het noorden van Mexico scheidt. Door de geografische ligging dicht bij de grens, zijn de inwoners van Monclova gedeeltelijk Tex-Mex. Tot het begin van de jaren 1990 was de muziek in García Torres’ thuisstad beperkt tot plaatselijke producties. Komend van Monterrey hoorde men onderweg enkel corrido, banda of cumbia, en misschien een beetje country. Torres’ schijnbaar toevallige selectie van een aantal Amerikaanse country-en-western en folk songs, van net voor of rond zijn geboorte, is dan ook helemaal niet toevallig. Ze verwijzen bovendien naar de rivier als symbool van de eb en vloed van de liefde (Dean Martins Rio Bravo, 1959); terugkeer naar huis (Creedence Clearwater Revivals Green River, 1969 en Christies Yellow River, 1970); bezinning (Bob Dylans Watching the River Flow, 1971); en angst (Johnny Cash Five Feet High and Rising, 1975).

In literatuur en film zijn het de duistere en gewelddadige geschiedenissen rond rivieren die opvallen. Rivieren zijn vaak protagonisten of getuigen van imperialisme, oorlog, genocide, moord en zelfmoord. Een kleine selectie: de Theems en Congo (Joseph Conrads Heart of Darkness, 1899); de Mekong (Francis Ford Coppolas Apocalypse Now, 1979); de Ucayali en Pachitea in het Amazonegebied (Werner Herzogs Fitzcarraldo, 1982); de Nijl (Agatha Christie’s Death on the Nile, 1937); en in het bijzonder de Seine (Peter Greenaways Death in the Seine, 1989, om er maar een te noemen).

Rivieren symboliseren uiteindelijk onze wankele plaats in de tijd. Via García Torres de Argentijnse schrijver Jorge Luis Borges citerend: “Tijd is de substantie waaruit ik gemaakt ben. Tijd is een rivier die me meevoert, maar ik ben de rivier. Het is een tijger die me verslindt, maar ik ben de tijger. Het is een vuur dat me consumeert, maar ik ben het vuur.” García Torres zelf citerend: “Ik stroom en mond uit in een andere plaats.” Deze zinsnede uit Five Feet High and Rising keert weer in het retrospectieve geluids-stuk dat García Torres bedacht voor zijn tentoonstelling Illusion Brought Me Here in WIELS. De tentoonstelling behield, komend van het Walker Art Center in Minneapolis haar titel, ook al is het “here” nu ergens anders. De titel Silence’s Wearing Thin Here, diende als prelude van een tentoonstelling waarin de wijze waarop García Torres de heerschappij van het visuele ontloopt door middel van een breed scala aan vertelstrategieën, onderzocht werd. Zijn speciaal hiervoor gecomponeerde soundtrack integreert fragmenten van verhalen en een dozijn videowerken, diaproducties en een plaat. De gesproken fragmenten worden onderbroken door ambient intermezzo’s variërend van synth drones tot klassieke piano en folky gitaarstukken. Ze worden ingesproken door twee onthechte stemmen die in opeenvolgende sessies over tijd en plaats rumineren. Deze kronkelende zelf-citerende sequentie weer-spiegelt de ontdubbelde verteller García Torres’ interesse in alternatieve stromingen. Stukken van verhalen en beelden die zich niet laten vastpinnen door de geschiedenis breken door in de verbeelding van het heden.

Caroline Dumalin

Literatuur
Julia Bryan-Wilson, “‘Landscape,’ or Make Texas Mexico Again”; Rulo David, “Tarzan Boy”; Caroline Dumalin, “When Is Here? or, Four Easy Pieces,” in Mario García Torres: Illusion Brought Me Here (Londen: Koenig Books; Minneapolis: Walker Art Center; Brussel: WIELS, 2019).

Back to top

Mario García Torres is een kunstenaar die momenteel in Mexico-City woont. In de afgelopen twintig jaar stelde hij met zijn werk begrippen als tijd, geheugen, beeld en de essentie van de rol van de kunstenaar in de samenleving in vraag. Torres is een kunstenaar die diep geïnteresseerd is in onzekerheid en tegengestelde narratieven. In zijn werk vervaagt hij de ruimte tussen feit en fictie door onderzoek te voeren en een breed scala aan vertelstrategieën te hanteren. Zijn eerdere solotentoonstellingen waren onder meer Caminar Juntos (Let's Walk Together), Museo Tamayo, Mexico City (2016); An Arrival Tale, TBA21, Wenen (2016); Hammer Museum, Los Angeles (2014); Until It Makes Sense, Project Arts Centre, Dublin (2013); en ¿Alguna vez has visto la nieve caer?, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madrid (2010). Hij nam ook deel aan de Biënnale van Sharjah 13 (2017); Manifesta 11, Zürich (2016); de Biënnale van Berlijn 8 (2014); de Biënnale van Mercosul 9 (2013); en Documenta 13 (2012).

Back to top