Endgame

Cinéma Marivaux
  • 16/05 | 18:00
  • 16/05 | 20:30
  • 17/05 | 18:00
  • 17/05 | 20:30
  • 18/05 | 18:00
  • 18/05 | 20:30
  • 19/05 | 18:00
  • 19/05 | 22:00
  • 20/05 | 18:00
  • 20/05 | 22:00
  • 21/05 | 18:00
  • 21/05 | 20:30

€ 20 / € 16
1h 20min
EN

Is kunst in staat de wereld te veranderen? Ja, gelooft Tania Bruguera, een Cubaanse kunstenares en politiek activiste, bekend om haar daadkrachtige acties, controversiële installaties en sterke performances. Met haar interdisciplinaire praktijk stelt ze vragen over politieke en economische macht en controle in het dagelijkse leven, vaak in relatie tot de woelige geschiedenis van Cuba. Haar werk laat een licht schijnen op het individuele begrijpen als onderdeel van een collectieve geschiedenis en het maatschappelijke geheugen. Haar acties moedigen de kijker aan hun angst, kwetsbaarheid en afhankelijkheid onder ogen te komen. Op het Kunstenfestivaldesarts regisseert Tania Bruguera voor het eerst een theaterstuk. Endgame is een opvoering van een eenakter van Samuel Beckett, een postapocalyptisch stuk over dood en wanhoop in een gelouterde toestand. Voor Beckett bestond er niets geestigers dan ongeluk. Bruguera gaat door op dat elan en leest in Endgame een universeel toepasbare tekst over macht, dominantie, controle en de beperkingen van zogenaamd grenzeloze vrijheid.

Belangrijke informatie voor toeschouwers: De voorstelling vindt plaats in een constructie van stellingen. Het publiek neemt plaats in de installatie en volgt het stuk rechtstaand. We raden aan om geen schoenen met hoge hakken te dragen en om zakken, handtassen, paraplu’s en jassen in de vestiaire te laten. De integrale Engelse tekst zal ter inzage aan de avondkassa liggen. De ingang en de avondkassa van de voorstelling bevinden zich aan de achterkant van het gebouw, ter hoogte van Sint-Pietersstraat 27.

Zie ook
Artist Talk

Regie
Tania Bruguera

Tekst
Endgame, Samuel Beckett

Architecten
Dotan Gertler Studio

Uitvoering
Brian Mendes, Jess Barbagallo

Stemmen
Jacob Roberts, Chloe Brooks

Licht
Rui Monteiro

Geluid
Rui Lima & Sérgio Martins

Sound engineer
Pedro Lima

Geluidsopnames
Luke Martinez

Regieassistent
Mitchell Polonsky

Technische leiding
Patrícia Gilvaia

Productie
BoCA Biennial (Lisbon/Porto)

Productieleiding
Ana Rita Osório

Uitvoerende productie
Francisca Aires

Met dank aan
John Romão, Christophe Slagmuylder, Philippe Quesne, The Radcliffe Institute for Advanced Studies, Harvard College TDM, James Stanley, Achy Obejas, Tricia Van Eyck & MCA Chicago, Bob Wilson & The Watermill Center, Estudio Bruguera, New York City Players, Nicholas Elliot, Katiana Rangel, Regina Vorria, Alessandra Saviotti

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Hotel Marivaux

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, São João National Theatre (Porto), Colectivo 84 (Lisbon), Théâtre Nanterre-Amandiers (Nanterre), Festival d’Automne à Paris, International Summer Festival Kampnagel (Hamburg), Estudio Bruguera

Met de steun van
Fondation d'Entreprise Hermès, in het kader van het New Settings-programma

Back to top

Endgame

Endgame [Eindspel] van Samuel Beckett is een eenakter met vier personages. Het werd oorspronkelijk geschreven in het Frans (onder de titel Fin de partie); Beckett vertaalde het zelf naar het Engels. Het stuk werd voor het eerst opgevoerd in een Franstalige productie in het Royal Court Theatre in Londen op 3 april 1957. Samen met Wachten op Godot wordt het gezien als een van Becketts belangrijkste werken.

Personages

Hamm – kan niet rechtstaan en is blind.
Clov – de dienstknecht van Hamm; kan niet zitten. Werd als kind door Hamm in huis genomen.
Nagg – de vader van Hamm; heeft geen benen en leeft in een vuilnisbak.
Nell – de moeder van Hamm; heeft geen benen en leeft in een vuilnisbak naast Nagg.

Interpretatie

Het toneelstuk toont een universum dat zijn einde nadert maar zichzelf zou kunnen blijven herhalen; het einde waar alles naar lijkt te evolueren is onvermijdelijk en toch ongrijpbaar. De setting suggereert een ondergrondse schuilkelder, mogelijk na het uitbreken van een nucleaire holocaust. Critici herkennen in de dorre wereld die door de ramen zichtbaar is een post-nucleaire apocalyps, de ravage van de Holocaust of het verwoeste Normandische landschap waar Beckett in 1945 als vrijwillige ambulancier voor het Rode Kruis doorreed. De sfeer van dood en verwoesting in Endgame is ook een uitdrukking van het verlies dat Beckett rond de tijd van het schrijven van het stuk voelde. In 1954 ontdekte hij dat zijn broer Frank terminale longkanker had. De ziekte en dood van Frank, in het jaar waarin hij veel aan Endgame werkte, bracht een angst los bij Beckett die duidelijk zichtbaar is in zijn obessie met ‘het einde’, dat als een geest door het stuk dwaalt.

Endgame drukt een zeker bewustzijn van de absurditeit en zinloosheid van het menselijk bestaan uit, maar probeert ook betekenis te creëren door taal en verbeelding. Het stuk toont een cyclisch patroon van herhaling en een onvermijdelijke lineaire progressie naar het niets.

Endgame is geen autobiografie. Zoals in veel werken van Beckett worden duidelijkheid en referenties geweerd, net zoals ook elke verbondenheid met naoorlogse pogingen tot het verwerken van de historische ervaring worden geweerd. In Endgame zijn het niet alleen de materiële dingen, de pijnstillers, suikerpruimen en fietswielen die schaars worden. Moeilijker onder woorden te brengen, maar meer fundamenteel, is de erosie van betekenis, van het waardesysteem dat een dergelijk gevoel van tragedie vereist. In het stuk worden ouders in vuilnisbakken bewaard, is de dood van een moeder nauwelijks een vermelding waard en brengt het aanzicht van een kind een gewelddadige reactie teweeg. Er zitten lagen van parodie en zwarte komedie in de uitbeelding van Hamms verhouding met zijn ouders. Maar er is ook een sterk subversieve en schokkende weigering van de waarden van het leven, het gezin en de vooruitgang. Endgame voert de oudste en meest vereerde literaire vorm in de Westerse traditie – de dramatische tragedie – naar een laattijdig geloof en een verbijsterde moderniteit.

Back to top

Tania Bruguera (1968) is een Cubaanse kunstenares die in Havana woont en werkt. Al meer dan 25 jaar creëert ze sociaal geëngageerde performances en installaties die inzoomen politieke machtsstructuren en hun effect op het leven van de meest kwetsbare mensen en groepen in de samenleving. In haar werk onderzoekt ze hoe kunst kan worden toegepast op het dagelijkse politieke leven en hoe sociale invloed in politieke doeltreffendheid kan worden omgezet. Haar langetermijnprojecten zijn intensieve interventies in het collectieve geheugen, het onderwijs en de politiek. Haar kunst legt de gevolgen van politieke krachten bloot en werpt een licht op universele vragen over macht, migratie, censuur en onderdrukking, door middel van participerende werken die van kijkers ‘burgers’ maken.

Back to top