El pasado nunca se muere, ni siquiera es pasado

    16/05  | 19:00 - 22:00
    17/05  | 18:00 - 22:00
    19/05  | 18:00 - 22:00
    20/05  | 18:00 - 22:00

TICKETS »

€ 8 / € 6 (-25/65+)
± 30min 
ES > EN
Ontmoet de artiesten na de voorstelling op 17/05
In het kader van The May Events @ INSAS, 16>20/05

Waarom niet over het heden denken vanuit de toekomst? Met de nieuwe performatieve installatie van Lagartijas Tiradas al Sol bevinden we ons in 2048, luisterend naar interviews van een groep kunstenaars die dertig jaar geleden – in 2018 – aan een filmproject begon, maar nooit werd afgewerkt. Het was (of is misschien) een reflectie op hoe we omgaan met de Mexicaanse erfenis van 1968 en de studentenprotesten die uitliepen in het Bloedbad van Tlatelolco. Na El rumor del incendio, een stuk over de Mexicaanse guerrilla’s in de jaren zestig en zeventig, is Lagartijas Tiradas al Sol terug op het festival in het kader van The May Events. In hun nieuwe installatie scheppen film en performance samen een ruimte waar je een toekomst kan ervaren; een toekomst van waaruit het heden voorstelbaar is en waar het verleden nooit sterft of – zoals de titel aangeeft – nog niet eens voorbij is. Het is ook de plaats waar fictie en realiteit samenkomen: zo is de installatie inderdaad de eerste stap van een toekomstig filmproject…

Een project door
Lagartijas Tiradas al Sol   

Concept & coördinatie
Gabino Rodríguez   

Door & met
Francisco Barreiro & Gabino Rodríguez   

Artistiek samenwerking
Luisa Pardo   

Artistiek adviseur 
Bernardo Gamboa & Chantal Peñalosa 

Video
Juan Pablo Villalobos, Nicolás Pereda & Christian Rivera   

Lichtontwerp
Sergio López Vigueras 

Beeld onderzoek
Juan Leduc   

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, INSAS 

Productie
Lagartijas Tiradas al Sol

Back to top

We hebben niet alleen last van de levenden maar ook van de doden. Want de doden hebben de levenden in hun greep.
Karl Marx  

1.
De film El pasado nunca se muere, ni siquiera es pasado (Het verleden zal nooit verdwijnen, het is zelfs nog niet eens voorbij) was een project dat oorspronkelijk in 2018 gerealiseerd zou worden. Dat jaar markeerde de vijftigste verjaardag van de beweging van 1968 en die erfenis zorgde voor de nodige onrust. De film maakte deel uit van die context maar werd uiteindelijk nooit gemaakt.  

2.
In 2018 beleefde de wereld vreemde tijden. Donald Trump was de president van de Verenigde Staten. Irak en Syrië gingen een complexe toekomst tegemoet na de overwinning op de Islamitische Staat. De Chinese economie groeide gestaag en ging een periode van hervormingen tegemoet (we weten waar dat op is uitgedraaid). Venezuela onder Nicolás

Maduro raakte steeds meer onder druk. Brexit naderde en extreemrechts boekte verschillende successen in het Westen. Tien jaar na de economische crisis van 2008 lag er geen recessie in het vooruitzicht. Commerciële drones werden steeds populairder, en ook zelfrijdende wagens en artificiële intelligentie. Kanker bleef een massale doder.

In Mexico werden dat jaar presidentsverkiezingen gehouden. Het jaar daarvoor was het meest gewelddadige in de recente geschiedenis van het land. Er waren 29.168 moorden geweest en 2018 leek geen beterschap te bieden. De politiek had al zijn autoriteit verloren, de wetteloosheid had schandalige hoogten bereikt en er leek geen plan te zijn voor “echte” verandering.

3.

In 2018 was Enrique Peña Nieto van de PRI nog steeds de president van Mexico.  

Zes jaar voordien, net voor zijn partij opnieuw het presidentschap won, ontstond de #Yosoy132-beweging. Zij klaagden de grote steun aan die Enrique Peña Nieto genoot bij de grote communicatiemedia en vroegen om meer mediademocratie en een derde debat voor de presidentskandidaten. De kandidaat van de PRI moest verslagen worden.

We namen deel aan deze beweging en organiseerden massademonstraties, die soms heel emotioneel waren. De mars op 10 juni trok zo’n 100.000 mensen aan. We hadden het gevoel dat de dingen konden veranderen, gedreven door deze burgerbeweging.  

Uiteindelijk won de PRI opnieuw het presidentschap en de beweging ontbond zich. We bleven achter met onze woede. (…) In die tijd dachten we vaak aan 1968 en we werden herinnerd aan de woorden van Marx: “de geschiedenis herhaalt zich altijd, de eerste keer als een tragedie, de tweede keer als een farce.”
Lagartijas Tiradas al Sol (mei-oktober 2018)  

Jaren later, in 2018, wilden we een film maken geïnspireerd door het idee: “wat geacteerd kan worden, kan ook gedacht worden, en kan misschien zelfs een eigen leven gaan leiden.” De film zou drie personages volgen die een reeks misdaden planden terwijl ze de manier waarop ze dachten over politiek, liefde, vriendschap, waarden en angst probeerden te veranderen. De film was een manier om met behulp van fictie toch een rekening te vereffenen met 1968.  

4.
In mei 1968 gebeurde er niets, of bijna niets, in Mexico.  

Mexico zou gaststad zijn voor de 29ste Olympische Spelen, die in oktober zouden plaatsvinden, en onderging op dat moment een periode van economische groei en uitbreiding van de middenklasse. Toch was er ook onrust

over het gebrek aan vrijheid en de vooruitzichten van de democratie. Het land was geen eiland en beetje bij beetje werd het beïnvloed door de Praagse Lente, mei ‘68 in Parijs en de betogingen tegen de oorlog in Vietnam.

In de laatste dagen van juli paste de overheid een reeks repressieve acties tegen studenten toe, wat leidde tot een golf van woede en uiteindelijk ook de oprichting van georganiseerde studentenbewegingen.  

In augustus vonden stakingen plaats in bijna alle hogescholen, de Universiteit van Mexico (UNAM) en het Nationale Polytechnische Instituut. Er waren voortdurend opstootjes en ook het leger werd ingeschakeld. Het Nationale Stakingscomité (CNH) werd opgericht en stelde een zespuntenplan voor om een eind te maken aan de tudentenstakingen en de conflicten.  

Die beweging kwam vooral voort uit de studenten, hoewel er pogingen gedaan werden om de hand te reiken naar arbeiders en boeren, maar zonder veel succes. Maar de eisen van de beweging gingen niet enkel over onderwijs maar ook over politiek en aanpassingen aan de Grondwet.  

De betogingen groeiden tot 100.000, 200.000, 300.000 mensen.  

We zijn niet bereid om stappen te nemen die we niet willen, maar we zullen dat wel doen als we daartoe gedwongen worden.
Gustavo Díaz Ordaz (president van Mexico)  

Op 2 oktober, op het Plein van de Drie Culturen in Tlatelolco, verzamelden duizenden mensen op een bijeenkomst die met geweld uiteen werd gejaagd. Het leger en het Olympische Bataljon belegerden het plein en vielen de ongewapende massa aan. Naar schatting lieten er die namiddag 300 tot 400 mensen het leven en talloze anderen raakten gewond, werden gearresteerd of verdwenen.

Op 12 oktober begonnen de Spelen. Tijdens de openingsceremonie was op een groot scherm in het Olympisch Stadion de volgende boodschap te lezen: “We wensen vriendschap met alle volkeren op aarde.” Tienduizend witte duiven en veertigduizend ballonnen werden de lucht in gestuurd.

5.
De studentenbeweging van 1968 in Mexico werd ontsierd door zijn gewelddadige einde: de brutale repressie van de regering. De beweging werd een symbool van zuiverheid en rechtvaardigheid en een martelaarssymboliek ontstond.  

In 2018 was het onmogelijk om ons een programma voor sociale transformatie voor te stellen dat zijn wortels niet vond in 1968. Het was een absoluut ijkpunt en het is algemeen geweten dat het moeilijk onderhandelen is met heiligen.  Onze vraag was: “hoe gaan we om met die nalatenschap?”

Vandaag, in mei 2048, dertig jaar later, willen we de film gedenken die er nooit kwam. Vandaag, tachtig jaar na de beweging van 68, willen we gedenken dat het verleden niet bestaat, dat het zelfs nooit voorbij is gegaan.

Lagartijas Tiradas al Sol, Mei 2048

Back to top

Gabino Rodriguez Lines (Mexico City 1983). Acteur en regisseur. Master in het theater aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten (AHK). Hij begon zijn carrière in de filmwereld en heeft al aan zo’n dertig langspeelfilms meegewerkt, ondermeer met regisseurs als Nicolás Pereda, Raya Martin, Gust Van den Berghe en Cary Fukunaga. In 2003 stichtte hij met Luisa Pardo het collectief Lagartijas Tiradas al Sol (Salamanders in de zon), dat theaterproducties opzet en publicaties uitgeeft. De groep heeft deelgenomen aan ondermeer de Weense Festwochen, Festival d’Automne à Paris, Kunstenfestivaldesarts, Escena Contemporanea in Madrid, Festival TransAmériques in Montreal en Theater Spektakel in Zürich. Ook wonnen ze de prijs voor beste toneelstuk op het National Festival of University Theatre in 2003 en 2005 en namen deel aan de National Theatre Show in 2006, 2007, 2012 en 2014. In 2010 werden ze uitgenodigd op het Kunstenfestivaldesarts, voor het Residence & Reflection-programma. Het jaar daarop, in 2011, wonnen ze de publieksprijs op het Impatience Festival in Parijs en de ZKB Foldpreiss in Zürich. Als toneelacteur heeft hij samengewerkt met Jesusa Rodríguez, Daniel Veronese, Martín Acosta en Alberto Villarreal. In 2007 en 2017 werd hij genomineerd als Beste Acteur op de Arielprijzen. In 2008 nam hij deel aan de Talent Campus op het Filmfestival van Berlijn en datzelfde jaar werd hij genomineerd voor de “Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative” voor zijn theaterwerk. In 2009 ontving hij de Prix Janine Bazin op het Belfort Festival en de erkenning voor Beste Uitvoering op het Gramado Festival voor zijn optreden in Perpetuum Mobile. Op het Filmfestival van Toulouse was er een onderdeel helemaal aan zijn werk gewijd, alsook op het Parijse Cinemafestival in datzelfde jaar. In 2014 had het Cali Film Festival een spotlight event getiteld “Gabino Rodríguez”.

Back to top