CRIA

    16/05  | 20:30
    17/05  | 20:30
    18/05  | 20:30

€ 18 / € 15
50 min
PT (language no problem)

Ook te zien: Free School: Passinho Dance

Het Portugese woord cria heeft twee letterlijke betekenissen: ‘jong wezen’ en ‘creëren’. In Brazilië wordt het gebruikt om uit te drukken uit welke favela men komt: “Ik ben cria van Complexo”. Met CRIA verbindt de Braziliaanse choreografe Alice Ripoll deze sociale, vitale en affectieve interpretaties tot een ritmisch en sensueel geheel. Tien dansende lichamen creëren relaties van schepping, verleiding en genegenheid. Hun bewegingen planten zich voort op een mix van funk en hedendaagse muziek, geïnspireerd door de Dancinha (‘kleine dans’), een urban dansstijl afkomstig uit Rio de Janeiro. Na haar succesvolle dansperformance aCORdo vorig jaar, viert Alice Ripoll dit keer samen met haar groep Suave het leven als een staat van liefdevol zijn en worden.

Zie ook: Free School: Passinho Dance

Regie: Alice Ripoll
Dans: Tiobil Dançarino Brabo, Kinho JP, VN Dan.arino Brabo, Nyandra Fernandes, May Eassy, Romulo Galvão, Sanderson BDD, Thamires Candida, GB Dan.arino Brabo, Ronald Sheick
Regie-assistent & geluidstechnicus: Alan Ferreira
Lichtontwerp: Andréa Capella
Kostuumontwerp: Raquel Theo
Leiding muziek Funk: DJ Pop Andrade
Design: Caick Carvalho
Manager: Rafael Fernandes 
Spreiding: ART HAPPENS

Presentatie: Kunstenfestivaldesarts, Le 140
Steun: Centro Coreográfico da Cidade do Rio de Janeiro, Casa do Jongo, Rafael Machado Fisioterapia

Back to top

Tijdens een geweldige nacht met vrienden op een groot dansfeest in het uiterste noorden van Rio de Janeiro – niet ver van de buurt waar  ik zelf ben opgegroeid – realiseerde ik me dat daar minstens duizend man bijeen was om te dansen en dat er in groep vaste dansvormen werden gedanst. Dat soort dansfeesten zijn  een traditie in Rio. Je komt er alle stijlen tegen: samba, ballroom of traditionele dans. Toen  urban dance opkwam, schiepen dj’s een nieuwe traditie van hiphop- en streetdancebattles, bailes charme (dansfeesten met een strakke choreografie en vooral zwarte muziek, r&b en melodische rap) en korter geleden de bailes funk waaruit de dansstijl passinho voortkwam.

We vroegen ons af hoe we die opkomende, zoekende dansstijlen en hun codes en technieken konden hanteren als vocabulaire voor hedendaagse dans, zonder er conventionele etiketten als ‘hiphop’ of ‘hedendaagse dans’ op te plakken. Ook omdat sommige stijlen zo nieuw waren dat er nog helemaal geen sprake was van een vaste dansstijl. Zouden die tieners en jongvolwassenen, die hun leven en een groot deel van hun  vrije tijd wijdden aan het leren van een specifieke, zeer moeilijke dans, deel uit kunnen maken van een professionele productie? Die vragen legden we voor aan drie hedendaagse choreografen uit Rio. De jonge Alice Ripoll was een  van hen en zij koos het nog vrij recente passinho als vertrekpunt.

Samen met een groep passinho-dansers probeerde Alice een voorstelling te maken over de funk uit Rio, het leven in de favela’s en hoe het is om een jonge Braziliaan te zijn. Suave werd Alice haar eerste creatie met deze toen nog erg jonge dansers. ‘Suave’ werd meteen ook de naam van de groep. De voorstelling werd vrijwel onmiddellijk een grote hit en trok duizenden toeschouwers in Brazilië en de rest van de wereld. Abrupt maakten de dansers, die nog nooit eerder professioneel hadden gedanst,  zich zorgen over visa, osteopaten en hoe ze tijdens hun populaire workshops mensen overal ter wereld de passinho konden leren.

Na Suave werkte Alice verder aan andere projecten en twee jaar geleden ging het korte, maar intense aCORdo in première: een bewegingsexperiment dat ons confronteert met ons eigen racisme en ons een ongemakkelijk, akelig gevoel bezorgt. Tegelijkertijd besloten de Suave-groep en Alice samen iets nieuws te maken. Het Portugese criar betekent in tegenstelling tot het Nederlandse ‘creëren’ niet alleen ‘scheppen’, maar ook ‘opvoeden, groot-brengen’. Na de geboorte van haar kind kwam het creëren – of het nu een dansvoorstelling, een kind of een gemeenschap was – centraal te staan in Alice haar research, en ze noemde het stuk CRIA. Het woord cria verwijst naar het object, het kind, het voorwerp dat gecreëerd dan wel grootgebracht wordt. Het verwijst ook naar de daad van het scheppen zelf. Taal is denken in Romaanse talen.

CRIA is het resultaat van een onderzoek naar seksualiteit, familie en ouderschap, vriendschap en gemeenschap. Talloze dansstijlen worden door de bewegende lichamen van de leden van Suave ten tonele gebracht: passinho, break-dance, het gloednieuwe dancinha, voguing, samba… ze worden allemaal vertoond als een verzameling vormen. De daad van het scheppen van die dansvormen lijkt steeds opnieuw te worden ontleed en gere-configureerd. Ze worden uitgevoerd door de kinderen, tieners, volwassenen, vrouwen en mannen, de cis- en transmensen waaruit het gezelschap Suave bestaat en altijd al heeft bestaan. De dansers zijn allemaal gekleurd, maar tegelijk zeer divers. Een mix van talenten en verhalen. Ze bewegen op de beat en over het podium als een levende galerie van lichamen en dansstijlen die alleen maar uit de smeltkroes Rio kan voortkomen. 

Door deze virtuoze, buitengewoon tech-nische solodansen uit hun informele context te halen en op het podium te brengen, geeft Alice een verrassend antwoord op de vraag hoe het vocabulaire van urban dance met behulp van de codes van hedendaagse dans kan worden gestructureerd – of getemd. Van onze aanvan-kelijke verwachtingen blijft weinig over. Show-runs, last man standing-acts en andere vormen van battles zien we zelden op scène. De battle vindt doorgaans plaats buiten het theater en is op dansfeesten een heel natuurlijk format dat zich uitstekend leent zich goed voor passinho, dancinha en samba. CRIA is precies rond deze dansen opgebouwd. Bovendien is er ook social spanning voelbaar, bijvoorbeeld wanneer danseres Mayla uitpakt met haar hair dance, een heel populaire battle-stijl in de LGBT+-gemeenschap.

En omdat het onmogelijk is om over Rio te schrijven zonder iets over geweld te zeggen – zeker als je een cria van een favela bent – kan het zijn dat er tijdens het dansen wordt gescho-ten. Op een gegeven moment horen we een vuurgevecht, door iemand thuis opgenomen met een mobiele telefoon. Voor die mensen die het geluk hebben zoiets niet dagelijks te horen, zijn het enge, moeilijk thuis te brengen geluiden. Maar net als het leven van mensen die in geweld-dadige buurten wonen, gaat het dansen gewoon door. We dansen verder, soms zelfs wanneer de kogel doel treft en een lichaam op de stoep in elkaar zakt.

De in CRIA opgeroepen beelden dagen onze opvattingen over hedendaagse dans en hoe ze ten tonele wordt gebracht op een speelse manier uit. Soms zijn die beelden moeilijk te bevatten. Ze zijn zo krachtig dat het publiek al snel op een bijzondere manier ontregeld wordt. Tenminste, als de toeschouwer aan de verleiding kan weerstaan om niet na ieder staaltje virtuositeit te applaudisseren. De al te grote aantrekkingskracht van die virtuositeit – aanwezig in iedere dansstijl die technisch moeilijk is – is een risico waartoe de dansers kennelijk bereid zijn om hun lichaam, klanken en dans met ons te delen.

Nayse Lopez

Back to top

Alice Ripoll werd geboren in Rio de Janeiro. Ze studeerde op haar 21ste voor psychoanalytica maar schakelde over op dansstudies toen ze nieuwsgierig werd naar de mogelijkheden van research rond het lichaam en beweging. Alice studeerde af aan de school van Angel Vianna, een belangrijk centrum voor dans en motorische revalidatie, en begon te werken als choreografe. Ze regisseerde vele dansstukken, trad ook zelf op – meestal in haar eigen stukken –, en werkte ook met acteurs en circusartiesten. Momenteel is ze vooral bezig met hedendaagse dans en urban dance uit Brazilië, via een research die de dansers de ruimte laat om ervaringen en herinneringen in beelden om te zetten. Alice leidt twee groepen: REC en SUAVE. Haar voorstellingen waren te zien in talrijke festivals in Brazilië, zoals het Panorama Festival, de Bienal SESC de Dança, het Dança Gamboa Festival, de Ceará Dance Bienial en het Trisca Kunstenfestival voor Kinderen. In het buitenland was het werk van Ripoll onder andere te zien in het Kampnagel - Internationales Sommerfestival, het Zurich Theater Spektakel, Noorderzon Performing Arts, de Rencontres Chorégraphiques Internationales de Saine-Saint-Denis, Projeto Brazil (in 4 steden in Duitsland: HAU in Berlin, Hellerau in Dresden, Tanzhaus in Düsseldorf en Mousonturm in Frankfurt), het Centre National de la Danse (Parijs), het Festival de La Cité Lausanne, Norrlandsoperan (Umeå) en het Kunstenfestivaldesarts (Brussel).

SUAVE 
Onder leiding van choreografe Alice Ripoll debuteerde de groep SUAVE met de voorstelling Suave, die in première ging op het Panorama Festival in 2014. Met als inspiratie de passinho ("kleine stap"), een nieuwe stijl van urban dance die is afgeleid van funk uit Rio, valt de show op door zijn unieke energie, de kwaliteit van de performers en de verfijning van de structuur gecreëerd door de choreografe. De tweede voorstelling van de groep, CRIA, ging in 2017 in première. Gëinspireerd door de dancinha ("kleine dans"), een afleiding van de passinho, verkent de voorstelling een mengeling van affectie en sensualiteit via het verweven van funk met hedendaagse dans. De shows werden voorgesteld in verscheidene festivals en theaters over de hele wereld, zoals HAU - Hebbel Am Ufe, Tanzhaus NRW, Mousonturm, HELLERAU, CND - Centre National de la Danse, Festival de la Cité Lausanne, Hamburg Summer Festival, Zurich Theater Spektakel, Noorderzon Performing Arts Festival en Norrlandsoperan.

Back to top