Cineastas

Théâtre Les Tanneurs

16, 17, 19/05 – 20:30

18/05 – 18:00

ES > FR / NL

±1h 40min

Mariano Pensotti veroverde al heel jong een plaats op het Kunstenfestivaldesarts en oogstte internationale erkenning met zijn werk voor theater en cinema. Met atypische projecten voor zowel de publieke ruimte als de theaterzaal, ontwikkelde de Argentijn een ligne claire die elementen uit de cinema inschakelt in een heel eigen, hedendaagse benadering van theater. Cineastas, in wereldpremière op het festival, is een virtuoos filmdrama zonder projectie. De voorstelling volgt vier cineasten in Buenos Aires: de films die ze draaien, het leven dat ze leiden en de stad waarin hun verhalen zich afspelen. Alle rollen worden gespeeld door vijf acteurs op twee scènes in een split screen-opstelling. De wirwar van losse verhaallijnen maakt de grens tussen leven en werk op zijn minst gezegd troebel. Is de fictie echt een spiegel voor de wereld, of is het de kunst die mensen maakt tot wie ze zijn? En is de artistieke creatie niet slechts een middel om niet langer te vergeten? Zoals Ingmar Bergman al zei: “Only the ephemeral lasts”

Tekst & regie
Mariano Pensotti

Met
Horacio Acosta, Elisa Carricajo, Valeria Lois, Javier Lorenzo, Marcelo Subiotto

Decor & kostuums
Mariana Tirantte

Muziek & geluid
Diego Vainer

Licht
Alejandro Le Roux

Choreografie
Luciana Acuña

Video
Agustin Mendilaharzu

Productieassistent
Gabriel Zayat

Regieassistent
Leandro Orellano

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Théâtre Les Tanneurs

Productie

Grupo Marea, Complejo Teatral de Buenos Aires


Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Wiener Festwochen (Wenen), HAU Hebbel am Ufer (Berlijn), Holland Festival (Amsterdam), Theaterformen (Hannover), Festival d'Automne à Paris

Ondertiteling met de steun van
ONDA

Back to top

1.

Zijn kunstwerken tijdcapsules die onze vergankelijke levens voor de eeuwigheid bewaren? Of zijn onze levens zelf niet eerder het bindmiddel tussen kunst en eeuwigheid, doordat we de dingen die we er honderden keren in gezien hebben herhalen in leven. Reflecteren onze ficties de wereld of is de wereld eerder een verdraaide projectie van onze ficties?

Cineastas buigt zich over de verhalen van vier filmmakers uit Buenos Aires en de vier films die gedurende een jaar in die stad aan het maken zijn. In de voorstelling worden de persoonlijke levens en omstandigheden van de cineasten met de films die ze maken simultaan vervlochten. Bij sommige cineasten hebben hun eigen levens een duidelijke invloed op de films die ze maken, en bij andere gebeurt het tegenovergestelde, is het het maakproces van hun films, de ontwikkeling van de fictionele verhaallijnen die hun persoonlijke levens transformeert.

De voorstelling begeeft zich op de spanningslijn tussen het vergankelijke en het blijvende. Cinema heeft de pretentie het moment te vangen en de tijd te bevriezen, terwijl theater, net zoals het leven, een vergankelijke ervaring is waarin de tijd zich oplost. Het contrast tussen de vluchtige levens van de cineasten en hun eigen films, waarvan zij hopen dat ze de tijd overleven, is voortdurend aanwezig.

We wilden een bijzonder facet onderzoeken van de complexe relatie tussen fictie en realiteit. Op welke manier werken het leven en onze dagdagelijkse ervaringen door in de fictie? Maar vooral, in welke mate zijn onze levens opgebouwd uit fictie? Cinema, en kunst in het algemeen, als dingen die onze persoonlijkheid vormgeven. We bestaan uit wat films, boeken en televisie van ons gemaakt hebben.

2.

Drie jaar geleden was ik begonnen aan een reeks interview met verschillende filmregisseurs uit Buenos Aires. Ik wilde de relatie tussen hun persoonlijke levens en hun films onderzoeken. Daarbij focuste ik mij op wat er zich allemaal afspeelde tijdens hun projecten, hoeveel er van hun persoonlijke levens in hun films doorsijpelde en hoe hun levens veranderden onder invloed van de fictie.

Een tijdje later begon ik interviews af te nemen met verschillende mensen om te achterhalen in hoeverre hun levens gemodelleerd waren op de verhalen die ze doorheen de jaren hadden gezien en gelezen en in welke mate ze bijvoorbeeld op bepaalde situaties reageren volgens patronen die ze kennen uit de film?

Dat was het vertrekpunt van Cineastas. Van de oorspronkelijke interviews schiet in de voorstelling zelf, die volledig fictioneel is, weinig meer over. In plaats van een documentaire te maken wilden we tot in het extreme de mogelijke manieren onderzoeken waarop fictie ons wereldbeeld construeert.

Tegelijkertijd is deze voorstelling een mogelijk portret van de stad Buenos Aires door de lens van een aantal van haar cineasten. De stad is eveneens een plek van contrast tussen het tijdelijke (haar bewoners) en het blijvende (de stad zelf). Haar verhaal kan verteld worden vanuit de werkelijke levens van haar filmregisseurs als vanuit de ficties die zij construëren. Buenos Aires komt voortdurend terug in alle verhalen en de stad is bijzonder in die zin dat haar inwoners zichzelf er al snel niet weerspiegeld zien zoals ze zijn, maar zoals ze geloven te zijn.

Eigenlijk leren we steden nooit kennen via de verhalen van hun bewoners, maar steeds via hun fictionele representaties.

3.

In Cineastas wordt werkelijk alles verteld door een tot de kern teruggebrachte cast van vijf acteurs die een veelheid aan personages tot leven wekt. De acteurs kunnen niet terugvallen op videobeelden en projecties en hebben alleen zichzelf om alle levens en films tot leven te wekken. Bestaat er zoiets als vergankelijke cinema? Is het mogelijk om op theater iets te brengen dat blijvend is? Op scène nemen de acteurs alvast de epische taak op zich om die vragen te belichamen.

De ruimte waarin de voorstelling zich afspeelt, stelt ons voor twee gelijktijdige scenarios. Een voor het leven en een voor de fictie. Hoe? Via de aloude cinematechniek van split-screens waardoor twee dingen die op hetzelfde moment gebeuren naast elkaar gezet kunnen worden. De laatste jaren vonden veel opnames van internationale producties plaats in Buenos Aires. De stad is goedkoop en veel van haar straten doen denken aan andere steden, voornamelijk Europese, als ware de stad een fictionele reproductie van reeds bestaande plekken, van hoeken en pleinen die in veel van de oorspronkelijke steden verdwenen zijn door de oorlogen en politieke veranderingen van de laatste honderd jaar. Een stad die andere verdwenen steden in zich herbergt, of een stad die bestaat uit verschillende lagen, de ene boven en onder de andere. Het boven elkaar plaatsen van twee ideeën die dan weer een derde idee leiden, vormt dan ook de hoeksteen van Eisensteins theorie over montage. Veel van zijn concepten vertrekken van Japanse ideogrammen waarin de superimpositie van twee beelden een nieuw beeld oplevert. Volgens hem is montage: "Een idee dat ontstaat vanuit de dialectische beweging tusen twee andere ideeën." Misschien vormen leven en fictie ook wel zo'n dialectiek waaruit een derde niveau ontstaat.

In Cineastas worden vertelling en representie op een of andere manier gedissocieerd doordat acteurs op scène dingen vertellen die er niet te zien zijn. Als een voice-over becommentarieert de verteller de levens van de personages op scène, terwijl de vraag hoe je zo iets moet vertellen zowel de verteller als het verhaal transformeert.

Als onze verledens bestaan uit verhalen, dan bestaat het heden uit ficties.

4.

Citaten van een aantal filmregisseurs:

Cinema is de manier de de mensheid eindelijk gevonden heeft om de tijd te bewaren. Andrei Tarkovski
Alleen het tijdelijke is blijvend.
Ingmar Bergman
Ik begon bij fictie en ontdekte het reële; maar achter het reële zit opnieuw fictie.
Jean-Luc Godard
We zijn wat films zeggen dat we moeten zijn.
Leonardo Favio

Mariano Pensotti, Buenos Aires 2013

Back to top

Mariano Pensotti (1973, Buenos Aires) is een Argentijnse schrijver en regisseur. Hij studeerde film, beeldende kunst en theater in Buenos Aires, Spanje en Italië. Als theaterauteur en -regisseur creëerde hij de afgelopen tien jaar meer dan vijftien stukken. Enkele van zijn meest recente creaties zijn El Pasado es un animal grotesco (2010), Sometimes I think I can see you (2010), Encyclopaedia of unlived lives (2010) en La Marea (2005). Hij maakte ook deel uit van het project Infinite Jest (2012), gebaseerd op de roman van David Foster Wallace in HAU in Berlijn. Mariano Pensotti is uitgegroeid tot een van de bekendste experimentele regisseurs ter wereld. Hij werd bejubeld als een van de briljantste theatertalenten uit Latijns-Amerika en hijzelf en zijn gezelschap toeren het hele jaar rond uitgebreid. In zijn werk ontwikkelde hij twee verschillende lijnen. Enerzijds zijn er theatervoorstellingen waarvoor hij zijn eigen zeer literaire teksten schrijft en waarbij het spel sterk is gebaseerd op het werk met de acteurs. Anderzijds, en parallel daaraan, creëerde hij een aantal sitespecifieke performances die vooral een bepaald contrast wensen te creëren tussen fictie en realiteit, door de fictie middenin de publieke ruimte te brengen.

Back to top