Arde brillante en los bosques de la noche

Théâtre National
  • 19/05 | 20:30
  • 20/05 | 20:30
  • 21/05 | 18:00
  • 22/05 | 20:30
  • 23/05 | 20:30

€ 18 / € 14
1h 40min
ES > FR / NL

Ontmoet de artiesten na de voorstelling van 20/05

‘Wat te doen?’ vroeg Lenin begin twintigste eeuw en gaf daarmee de aanzet tot de Russische Revolutie van 1917. Honderd jaar later vraagt theatermaker Mariano Pensotti zich af wat er nog overblijft van het socialistische gedachtegoed. Pensotti is een leidende figuur van het hedendaagse theater in Argentinië en is wereldwijd bekend om zijn vindingrijke voorstellingen die slingeren tussen cinema en theater. Met dit nieuwe stuk experimenteert hij voor het eerst met andere vertelmethodes en brengt hij een vernieuwende mix van film, acteerwerk en poppentheater op scène. Arde brillante en los bosques de la noche is het verhaal van drie vrouwen in wier leven de Russische Revolutie is blijven nazinderen. De geschiedenis komt slechts geleidelijk aan het licht, opent zich gradueel, als een matroesjka. Pensotti maakt een spitsvondige cirkelbeweging in de geschiedenis, op zoek naar de utopische denkbeelden van de vroeg-twintigste-eeuwse avant-garde. De rode draad is de gapende kloof tussen degenen die de geschiedenis maken en degenen die ze beleven. Vinden de vrouwen ook verlossing in de vlammenzee van de revolutie?

Zie ook
Workshop

Tekst & regie
Mariano Pensotti

Uitvoering
Susana Pampín, Laura López Moyano, Inés Efrón, Esteban Bigliardi, Patricio Aramburu

Decor & kostuums
Mariana Tirantte

Muziek
Diego Vainer

Belichting
Alejandro Le Roux

Productie
Florencia Wasser/Grupo Marea

Scenografieassistenten
Malena Juanatey, Tatiana Mladineo

Decorassistenten
Gonzalo Córdoba Estévez, Tatiana Mladineo, Luciana Peralta

Regieassistent
Juan Schnitman

Realisatie van de video
Scenario & regie

Mariano Pensotti

Regieassistent
Juan Schnitman

Eerste regieassistent
Lionel Braverman

Productieleiding
Paolo Donizetti

Productieassistent
Azul Aizenberg

Cinematografie/DOP
Soledad Rodriguez

Camera-assistent
Mercedes Laborde

Gaffer
Sandra María Grossi

Artistieke leiding & kostuums
Mariana Tirantte

Assistenten
Gonzalo Córdoba Estévez, Tatiana Mladineo, Luciana Peralta

Make-up & special effects
Mariana Jara

Klank
Nahuel Palenque

Geluidsassistenten
Sofia Straface & Lucio Fontana

Montage
Andrés Estrada

Kleurcorrectie
Soledad Rodriguez

Muziek
Diego Vainer

Animatie
Andrea Torti

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Théâtre National Wallonie-Bruxelles

In opdracht van en gecoproduceerd door
HAU Hebbel am Ufer (Berlijn)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Complejo Teatral de Buenos Aires, Teatro Maria Matos/House on Fire, met de steun van het Cultuurprogramma van de Europese Unie

In samenwerking met
El Cultural San Martín

Voorstelling in Brussel met de steun van
Embajada de la República Argentina en Reino de Bélgica

Back to top

Arde brillante en los bosques de la noche

Dit jaar is het exact een eeuw geleden dat de Russische Revolutie van 1917 plaatsvond. De herdenking van de revolutie en de artistieke en politieke gevolgen op de wereld van vandaag zijn het centrale thema van Arde brillante en los bosques de la noche [Helder schijnen in de wouden van de nacht]. De gedachte dringt zich onvermijdelijk op dat veel van de problemen waarmee het grootste deel van de wereldbevolking 100 jaar geleden te kampen had in wezen niet veel verschillen van de problemen van vandaag. Het is misschien eenvoudig uitgedrukt, maar de strijd voor gelijkheid, over de verdeling van de rijkdommen, voor de rechten van werknemers en tegen nieuwe vormen van uitbuiting lijkt vandaag net zo aan de orde als in 1917.

Arde brillante… vertelt het levensverhaal van drie eigentijdse vrouwen, wiens ervaringen op uiteenlopende manieren door de Russische Revolutie werden getekend. In elk bedrijf wordt het verhaal in een verschillende vorm op de scène gebracht. Het stuk gaat over marionetten die op een dag naar een toneelstuk gaan kijken waarvan de personages op hun beurt naar een film gaan kijken. Het ontwikkelt zich als een Russische matroesjka: ficties binnen ficties die opengaan en elkaar telkens weer beïnvloeden. Net als de revolutie creëert de kunst mogelijkheden om werelden te scheppen die vroeger niet zichtbaar waren. Kunnen we – met de juiste dosis nederigheid – de uitbarsting van avant-gardistische kunst die op de Russische Revolutie volgde en de ambitie had dingen te vertellen die niet op een andere manier konden worden verteld, herhalen? De creatie van megaficties als utopische handeling…

Arde brillante… is geïnspireerd op de Sovjet-revolutionaire en feministe Alexandra Kollontai en haar ideeën over het lichaam, vrijheid, seksualiteit en de manier waarop het kapitalisme doorwerkt in de identiteit van de vrouw. Kollontai is een tamelijk obscure figuur van de Russische Revolutie, net als veel andere vrouwen die over de hele wereld in revoluties actief waren. Na de opstand van 1917 werden in alle lagen van de maatschappij radicale hervormingen doorgevoerd. Kollontai speelde een belangrijke rol bij de invoering van onder meer het recht op echtscheiding, stemrecht voor vrouwen en de legalisering van abortus en homoseksuele relaties. Maar vooral het idee van het lichaam als revolutionair terrein vond ingang.

Arde brillante… plaatst vraagtekens bij de manier waarop het kapitalisme ons lichaam controleert en bij de controle over het lichaam van de vrouwen die typerend is voor de onderdrukking van een klasse door een andere. In het stuk worden de lichamen van de acteurs worden op verschillende schaal weergegeven; die verschillen in grootte zijn een weerspiegeling van hun onderlinge machtsverhoudingen. Het lichaam is niet langer een strijdperk, maar een pretpark van het ego dat je enkel met een geldig toegangsticket mag betreden.

Een persoonlijke anekdote… Toen ik acht of negen jaar oud was, leefde ik met mijn familie ondergedoken in Buenos Aires. We gebruikten valse namen en moesten om de haverklap verhuizen, net als in een slechte spionagefilm, omdat mijn ouders linkse politieke activisten waren en in Argentinië een militaire dictatuur heerste. Ik luisterde vaak naar de gesprekken van de volwassenen en zo leerde ik dat na de Revolutie van 1917 een groot aantal Russen naar het noorden van Argentinië was geëmigreerd. Sommigen onder hen probeerden diep in het regenwoud utopische kolonies te stichten. Iemand had het over een kolonie die alleen uit vrouwen bestond. Het beeld van die socialistische amazones die een alternatieve maatschappij oprichtten in het waanzinnige Zuid-Amerikaanse woud aan het begin van de twintigste eeuw bleef voor altijd een prent in mijn geheugen. Enkele jaren geleden werd ik zelf vader van een dochtertje. Sindsdien is mijn waarneming van hoe de vrouwelijke identiteit door het kapitalisme wordt bepaald voor mij een dagelijkse zorg, die het theoretische overstijgt. Als symptoom van onze tijd is het feminisme de laatste jaren weer een van de meest heldere, daadkrachtige en revolutionaire bewegingen van Latijns-Amerika geworden.

Tijdens de voorbereidingen voor Arde brillante…, die bijna twee jaar duurden, spraken we met revolutionairen van vroeger en nu, ontmoetten we feministes die nieuwe sociale bewegingen op poten zetten op plaatsen waar je het niet verwacht, reisden we door het regenwoud in het noorden van Argentinië op zoek naar sporen van de nederzettingen van Russische immigranten van 100 jaar geleden, woonden we herdenkingsceremonies van voor- en tegenstanders van de revolutie bij, zagen we hoe rechts in haar meest verwerpelijke vorm bijna overal ter wereld verkiezingen won en ontdekten we dat Eisenstein theaterregisseur was geweest voor hij films begon te maken en dat hij in zijn laatste toneelstuk een film had geprojecteerd.

Wanneer de personages van Arde brillante… in kunstwerken het leven van anderen zien en zich daarin weerspiegelen, veroorzaakt dit bij hen een ommekeer en vragen ze zich af of ze toeschouwers of deelnemers van de geschiedenis zijn. In een wereld waar nog altijd vreselijk onrecht heerst, blijft de mogelijkheid van een radicale omwenteling in de maatschappij en in hun leven een hoopgevend lichtpunt in de duisternis, als een tijger met helder schijnende ogen die lange tijd ineengedoken leeft, maar op een dag ontvlamt. Honderd jaar na 1917 weerklinkt de vraag van Lenin nog steeds even helder: “Wat te doen?”

Mariano Pensotti
Buenos Aires, april 2017

Back to top

Mariano Pensotti (1973) is een Argentijnse regisseur en toneelschrijver. Hij studeerde film, beeldende kunst en theater in Buenos Aires, Spanje en Italië. Samen met scenograaf Mariana Tirantte en muzikant Diego Vainer richtte hij het gezelschap Grupo Marea op. Pensotti is een van de meest getalenteerde theatermakers uit Latijns-Amerika en toert met zijn gezelschap uitgebreid in binnen- en buitenland. Hij schreef en regisseerde meer dan vijftien voorstellingen in de afgelopen tien jaar. Zijn meest recente creaties omvatten Cuando vuelva a casa voy a ser otro (2015) en Cineastas (2013). Ze werden getoond in meer dan twintig steden over de hele wereld. El pasado es un animal grotesco (2010-2012) ging in première in het Complejo Teatral de Buenos Aires en werd getoond op het Kunstenfestivaldesarts in 2010. Sometimes I think, I can see you (2010-2011) ging in première bij HAU Hebbel am Ufer in Berlijn als onderdeel van het nomadisch festival Ciudades Paralelas en werd vervolgens getoond in Buenos Aires, Keulen, Brussel, Zürich, Warschau, Salamanca, Kopenhagen, Helsinki, Girona, Parijs en Seoul. Encyclopaedia of Unlived Lives (2010) ging in première in het Schauspielhaus Graz (Oostenrijk) en speelde op het steirischer herbst festival, en La Marea (2005-2011) ging in première op het V Buenos Aires International Festival en speelde later onder meer op het Kunstenfestivaldesarts in 2006. Mariano Pensotti is in korte tijd wereldwijd bekend geraakt als een van de meest bekende experimentele regisseurs. In zijn werk ontwikkelde hij twee verschillende lijnen: eerst en vooral zijn er de voorstellingen op scène waarvoor hij zijn eigen teksten schrijft en waarvan het spel sterk gebaseerd is op het werk met de acteurs; parallel daarmee produceert hij in situ voorstellingen met als doel het creëren van een contrast tussen fictie en werkelijkheid, een opvoering van fictie in de publieke ruimte.

Back to top