An Audio Family Album

Al twee decennia buigt Bouchra Khalili zich in haar werk over hedendaagse migratietrajecten, het koloniale continuüm en de politiek van herinnering aan de internationalistische strijd en de collectieve emancipatie. De kunstenares onderzoekt zo nieuwe vormen van samenhorigheid, wars van de burgerschapsmodellen die opgelegd worden door het westerse concept van de natiestaat. Voor dit project in het kader van The Diasporic Schools vertrekt Khalili van de erfenis van Al Assifa. Dit theatergezelschap, dat actief was tussen 1972 en 1978, bestond uit een groep Noord-Afrikaanse arbeiders die allemaal onder de kolonisatie werden geboren en hun Franse student-bondgenoten. Hun voorstellingen werden voornamelijk opgevoerd in stakende fabrieken en publieke ruimtes. Al Assifa bracht ook een krant uit, Al Assifa: The Voice of Arab Workers, waarin bericht werd over de antikoloniale en immigratiestrijd. In de jaren zeventig lazen de leden van het collectief de krant voor in Arabische cafés in Parijs om ook de ongeletterde burgers te informeren. Eveneens werden audiocassettes gebruikt om de inhoud te verspreiden onder de Maghrebijnse gemeenschappen in verschillende Franse steden. De orale vertelkunst werd daarmee opnieuw bevestigd als een krachtige verzetsvorm tegen het officiële discours en de dominante kennis. Al Assifa speelde de hoofdrol in Khalili’s The Tempest Society, een video-installatie (gepresenteerd op documenta 14, 2017) en een kunstenaarspublicatie (gepubliceerd door Bookworks, Londen, 2019). Met An Audio Family Album zet Khalili haar onderzoek verder naar Al Assifa's methodologie, gebaseerd op de uitstervende traditie van Al-Halqa, de oudste podiumvorm van Noord-Afrika. In samenwerking met de jongere generatie van deze gemeenschappen die tegenwoordig in Europa wonen, stelt de kunstenares een online-archief van stemmen voor, een bundeling van verhalen over emancipatie die hebben geholpen om de herinneringen en de hedendaagse strategieën van de diasporastrijd vorm te geven en die van de ene generatie op de andere worden doorgegeven. Over geografische grenzen en generaties heen vormen deze verhalen een collectief familiealbum, waarbij de stemmen, net als in de Halqa-traditie, de levende en nomadische herinnering belichamen aan de strijd van volkeren voor bevrijding.

Bouchra Khalili werd in 1975 in Casablanca geboren en woont en werkt in Berlijn. Ze studeerde filmgeschiedenis aan de Sorbonne Nouvelle en beeldende kunst aan de École Nationale Supérieure d'Arts de Paris. In haar praktijk, die zowel films, video’s, installaties, fotografie, prints en publicaties omvat, onderzoekt Khalili de politiek van de herinnering aan de antikoloniale strijd en internationale solidariteit en hoe het kolonialisme en imperialisme vandaag nog steeds doorwerkt in de gedwongen illegale migratie. Op het snijpunt tussen geschiedenis en microverhalen combineert Khalili documentaire strategieën en een meer conceptuele benadering om in te zoomen op vragen rond zelfrepresentatie, agency en de verzetsvormen van onderdrukte gemeenschappen. Diep beïnvloed door de erfenis van de avant-gardes na de onafhankelijkheid van haar geboorteland Marokko, combineert Khalili performatieve strategieën rond storytelling met de oude, Noord-Afrikaanse verteltraditie om burgerplatforms te creëren waarbij individuen in de eerste persoon hun ervaringen kunnen delen. Samen vormen die een gemeenschappelijk corpus van verhalen over verzet en emancipatie. Khalili heeft verschillende solotentoonstellingen op haar naam staan, zoals in het Museum of Fine Arts (Boston), Museum Folkwang (Essen), Jeu de Paume (Parijs), MAXXI Museum (Rome) en het Museum of Modern Art (New York). Ze nam ook deel aan verschillende internationale expo’s, waaronder de 12e Bamako Biënnale, BienalSur (Buenos Aires), documenta 14 (Kassel) en de 55e Biënnale van Venetië. Als cultureel activist is ze medeoprichter van de Cinémathèque van Tanger, het eerste culturele centrum in Noord-Marokko dat gewijd is aan het behoud en de promotie van filmcultuur in de regio.

Back to top