Trial About Fake

KVS_BOL

4h 30min (vrije in- en uitgang)
EN

9/05 – 14:00 > 18:30

Trial About Fake is een documentaireproject over Ai Weiwei. De Brusselse filmmaker Manu Riche documenteert het proces dat de Chinese overheid in 2012 hield tegen een van China’s invloedrijkste kunstenaars, van wie de kritische kunst een doorn in het oog van het regime is. De enige manier waarop Riche het ophefmakende proces kon documenteren was het opnieuw op te voeren in de beslotenheid van de theaterruimte. Vijftig veiligheidscamera’s zullen willekeurig beelden opnemen van een zeven uur durende performance waarin acteurs het schijnproces naspelen. Wie is de kijker en wie wordt bekeken? Door een virale kopie van het proces te maken onderzoekt Riche de relatie tussen de documentairemaker en de gedocumenteerde. Op zoek naar de waarheid wordt het proces tot in het absurd gemediatiseerd, tot het een proces van de fictie zelf wordt.

Concept & regie
Manu Riche

Productieassistent
Nathalie Jacobs

Klank & video
Paul Millot, Julien Dutertre

Techniek
Ralf Nonn

Vormgeving
Rudy De Rechter

Tekst
Anna Luyten

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Bozar, KVS

Productie
Riche, Riche & Riche (Brussel)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Bozar (Brussel), KVS (Brussel), Fake Ltd

Back to top

Trial About Fake

Het zou een gezelschapsspel kunnen zijn.

Benodigdheden:

  • 18 spelers
  • De letterlijke transcriptie van de rechtszaak die in China in 2012 tegen de Chinese kunstenaar Ai Weiwei werd gevoerd / Duurtijd: 7 uur
  • Een open, niet aangeklede ruimte
  • Vier zijden doeken van 4 op 5 meter (kunnen op verschillende manieren bijvoorbeeld als kamerschermen in de ruimte geplaatst worden)
  • 45 beveiligingscamera’s

Spelregels zijn er niet.

De spelers krijgen de transcriptie voorgeschoteld en mogen ze naar eigen voorkeur en willekeur uitspreken, gesticuleren, fluisteren, roepen, interpreteren. Ieder is zijn eigen regisseur. Het publiek kan vrij in en uit lopen, rondwandelen, gaan zitten, weggaan of blijven. De beveiligingscamera’s filmen willekeurig wat er in de ruimte gebeurt. Ze leggen vast hoe de spelers omgaan met de vrijheid van spelregels. De ‘veiligheidsbeelden’ worden geprojecteerd op de witte zijden doeken. Het publiek kijkt ernaar en interpreteert naar eigen goeddunken. Het is het decor waarin de spelers zich staande moeten houden.

Trial About Fake is een performance en in alle opzichten een realistische weergave van het spel waarin kunstenaar Ai Weiwei zich bevindt. Het weerspiegelt zijn levensconditie en in zekere zin die van ons allemaal: schijnprocessen, controle, willekeur. De ironie van onze voortdurend geobserveerde illusie van vrijheid.

‘Theater, performance, documentaire, fictiefilm, voor mij is het allemaal hetzelfde,’ zegt Manu Riche. In al zijn werken zijn onopvallende maar zorgvuldige nadenkendheid, het uitdiepen van zijn persoonlijke ervaring en de verbondenheid die hij met anderen zoekt de grote onderliggende steunpilaren. Trial About Fake is ook zo’n document van een reflectie, een beleving en een relatie. Het is de weergave van de mentale Lange Mars die film- en theatermaker Manu Riche aflegde met de Chinese kunstenaar Ai Weiwei.

Manu Riche ontmoette Ai Weiwei voor het eerst in 2008 tijdens de opnames van een documentaire voor de Canvasreeks Hoge Bomen met Bozardirecteur Paul Dujardin in China. Manu Riche: ‘Ai Weiwei was toen zogezegd op het hoogtepunt van zijn macht. Hij behoorde tot de elite, maar nam er tegelijk ook afstand van. Dat fascineerde mij.’

Ai Weiwei had samen met de architecten Herzog & de Meuron aan het concept voor het Vogelnest (het stadion voor de Olympische Spelen in Beijing) gewerkt, maar weigerde mee te doen aan de ‘propaganda’ van nieuwe openheid. Hij was een fervent blogger. Hij uitte kritiek op het beleid in China. Hij duidde wantoestanden aan door ze open te leggen. Soms speels, altijd ernstig. Nooit door iemand rechtstreeks met de vinger te wijzen. Na de aardbeving in Sichuan in 2008, waarbij de overheid beweerde dat ze niet wist hoeveel leerlingen stierven onder het puin van de slecht gebouwde scholen, gingen Ai Weiwei en zijn team met vrijwilligers op onderzoek uit. Ze inventariseerden 5212 namen van kinderen en toonden die namen aan de overheid. Een jaar later bekleedde hij in München een muur met duizenden rugzakjes die de Chinese kinderen als schooltas gebruikten en vormde er een opschrift in Chinese tekens mee: ‘Zij leefden gelukkig zeven jaar in deze wereld.’

Manu Riche vatte het plan op om een documentaire film te maken met Ai Weiwei: een lange tocht door China. Het werd geen reis over land, het werd een reis door andere hoogten en laagten. Het begon met kleine interventies. Korte kloppen op de deur. De autoriteiten begonnen zich vragen te stellen bij de blog van Ai Weiwei en legden een verbod op zijn activiteiten. De kunstenaar en zijn omgeving werden steeds meer ondervraagd. Ai Weiwei werd aangehouden op een solidariteitsactie voor een mensenrechtenactivist. Hij raakte gewond. Op 3 april 2011 werd hij op de luchthaven van Beijing door de Chinese politie gearresteerd. Hij werd afgevoerd naar een geheime plek waar men hem 81 dagen vasthield. Later kwam hij op borgtocht vrij. Hij kon zich niet meer vrij bewegen. Als officiële reden van de arrestatie gaven de Chinese autoriteiten aan dat Ai Weiwei beticht werd van belastingontduiking. Het werd steeds duidelijker dat het plan van een Lange Mars door China niet haalbaar was. Manu Riche stapte af van het idee van een film.

Manu Riche: ‘Ik wilde iets anders maken dan een documentaire. Ik wilde niet alleen Ai Weiwei maar ook de rol van zijn werk in de samenleving documenteren. Film is te demonstratief. Ik wilde een bevraging van zijn werk, van zijn situatie en van de relatie die wij als Europeanen met China hebben en een bevraging van mezelf.’ Daarom leek de rechtszaak Fake Ltd een interessante invalshoek. Ai Weiwei werd in 2011 zonder bewijzen veroordeeld wegens vermeende belastingontduiking en moest 1,7 miljoen euro aan de regering betalen. Om in beroep te kunnen gaan tegen die beslissing moest hij eerst 850.000 euro betalen. Maar zijn aanwezigheid werd op de zitting van de rechtbank van 20 juni 2012 tegengehouden. Manu Riche kreeg de transcriptie van het proces in handen.

Manu Riche: ‘Een rechtszaak is zogenaamd een objectief, rationeel moment maar je komt er vooral veel over de macht te weten. Wie is die overheid? Wie is de beklaagde? Wie is de aanklager? En dan is er die hele absurditeit van een rechtszaak die in een juridisch vacuüm plaatsvindt. Ik wilde die rechtszaak, die Ai Weiwei nooit heeft kunnen meemaken, heropvoeren. In een theater. Een performance die bespied wordt door 45 camera’s.’

‘Ik heb veel respect voor wat Manu nu doet’, zegt Ai Weiwei. ‘Hij is me al die jaren blijven opzoeken. Wij hebben aan het idee geschaafd en geslepen.’ Aanvankelijk zou Ai Weiwei het decor mee ontwerpen. Tot besloten werd dat er geen decor moest zijn. Het decor is ‘naakt’. Het zijn de blikken van de toeschouwers en de ongerichte kijk van de beveiligingscamera’s die de omgeving bepalen. Ai Weiwei noemt het hele gebeuren ‘een spiegel van zijn bestaan.’

Ai Weiwei heeft zijn paspoort nog altijd niet terug. Er staan beveiligingscamera’s op zijn huis gericht. Hij wordt voortdurend in de gaten gehouden. De performance ‘voor Ai Weiwei’ wordt tijdens het Kunstenfestivaldesarts eenmalig opgevoerd in de KVS. Manu Riche noemt het ‘een soort kit’. ‘De spelers kunnen verschillen: Westerse advocaten, kunstverzamelaars, …’

De verfilming van de performance in KVS door de beveiligingscamera’s is daarna te zien in het Paleis voor Schone Kunsten. Als een installatie. Want in Bozar toont Manu Riche ook een opname van 24 uur uit het leven van Ai Weiwei. Een ‘letterlijke’ registratie van het leven in de hotelkamer waarin Ai Weiwei sinds enkele maanden zijn herinneringen schrijft. Ai Weiwei is in het hele gebeuren opvallend aanwezig in zijn afwezigheid. Ai Weiwei kan zijn decor niet uit.

Hij heeft zijn paspoort nog altijd niet teruggekregen. Hij leende aan Manu Riche tientallen lage krukjes uit die ooit deel uitmaakten van een installatie. Het zijn herinneringen aan de tradities van de boerenbevolking uit China. Het Brusselse publiek kan er nu op plaatsnemen. Hij leende ook een van zijn replica’s uit: een beveiligingscamera in marmer. Het soort marmer waaruit ook monumenten en grafstenen worden gehouwen.

Anna Luyten, 30 april 2015

Back to top

Ai Weiwei (1957) is architect, filmmaker, schrijver en beeldend kunstenaar. Zijn kunstbedrijf heet Fake Ltd. Hij is een van de meest invloedrijke hedendaagse kunstenaars. Niet alleen omwille van zijn visionaire werken, maar ook om zijn politiek activisme binnen China, dat hij op een heel eigen manier vormgeeft. Zijn werk bestaat uit foto’s, films, muziekclips, documentaires, objecten, tweets, installaties.

Manu Riche (1964) is film- en theatermaker. Hij staat bekend om zijn indringende documentaire portretten. Hij begon eind jaren tachtig zijn filmloopbaan bij de televisie. Voor het RTBF-programma Striptease maakte hij vernieuwende reportages die een bijzondere inkijk boden in het dagelijkse leven. In 2008-2009 maakte hij televisieportretten van politici, zakenmensen en culturele figuren. In 2012 regisseerde hij voor de KVS de monoloog Raymond, met Josse De Pauw in de rol van voetbaltrainer Raymond Goethals. Met de Ierse schrijver Partick Marnham maakte hij in 2013 de bekroonde documentaire Snake Dance, over de roots van de atoombom. Momenteel legt hij de laatste hand aan de verfilming van Problemski Hotel, de roman van Dimitri Verhulst.

Back to top