SIMPLEXITY

la beauté du geste

Kaaitheater
  • 20/05 | 20:30
  • 21/05 | 20:30
  • 22/05 | 15:00

€ 25 / € 20
1h 20min

Ontmoet de kunstenaars na de voorstelling van 21/05

Al meer dan dertig jaar verkent Thierry De Mey de grijze zone tussen dans en muziek. Hij componeerde muziek voor dansvoorstellingen, regisseerde films over dans en bouwde choreografische multimedia-installaties. Nu creëert hij voor het eerst een dansvoorstelling voor het grote podium, in samenwerking met het Ensemble intercontemporain, het legendarische Parijse muziekensemble opgericht door Pierre Boulez. Aan SIMPLEXITY ging een lang en intensief onderzoeksproces vooraf. De Mey fuseert dans, muziek en digitale technologie tot vormelijke structuren waarin de performers vrij kunnen bewegen. Zichtbare tegenpolen treffen elkaar: structuur versus lichaam, digitaal versus organisch, wiskunde versus natuur, wetenschap versus poëzie. Als in een deeltjesversneller botsen performers en muzikanten op elkaar en zoeken nieuwe samenstellingen. SIMPLEXITY is een gesamtkunstwerk, een orgelpunt in de rijke carrière van De Mey en tegelijk een nieuwe etappe in zijn werk. Avontuurlijk en eenvoudigweg verbluffend.

Concept, muziek & choreografie
Thierry De Mey

Muzikanten Ensemble intercontemporain
Frédérique Cambreling (harp), John Stulz (altviool), Jérôme Comte (klarinet), Samuel Favre (percussie), Victor Hanna (percussie)

Creatie & dans
Ildikó Tóth, Louise Tanoto, Peter Juhász, Sara Tan Siyin, Víctor Pérez Armero

Choreografieassistent
Zsuzsanna Rozsavolgyi

Artistiek raadgever
Manuela Rastaldi

Medewerker muziek
François Deppe

Assistant muziek
Stéphane Orlando

Ircam software muziekproductie
Benoit Meudic

Ircam software muziek medewerking
Sébastien Naves

Kostuums
Gioia Seghers

Technische leiding & belichting
Nicolas Olivier

Geluid & beeld
Xavier Meeus, Benoît Pelé

Tonneelmeester & video
François Bodeux

Productiemanager
Ludovica Riccardi

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Charleroi Danses, Kaaitheater


Productie
Charleroi Danses, Centre chorégraphique de la Fédération Wallonie-Bruxelles


Co-productie
Kunstenfestivaldesarts, Ensemble intercontemporain (Paris), Ircam/Les Spectacles vivants-Centre Pompidou (Paris), Théâtre de Liège, Ars Musica


Voorstelling in Brussel met de steun van
SABAM for Culture

Back to top

SIMPLEXITY

Een transdisciplinaire voorstelling

De voorstelling die Thierry De Mey wil maken zoekt naar een originele vorm waarin er een kruisbestuiving tussen disciplines plaatsvindt, een vorm die niet multidisciplinair maar transdisciplinair is, een fusie die gepaard gaat met een verandering van standpunt. Een gewaagd project dat vragen stelt over de grens tussen het muzikale en het choreografische gebaar, dat de muzikanten ertoe aanzet hun rol van overbrengers van geluid anders te bekijken, en de dansers te leren werken met andere manieren van notatie… Hoe kunnen nieuwe hulpmiddelen voor compositie die ontwikkeld zijn door de technologische vooruitgang in de verschillende disciplines worden ingezet zonder dat het specifieke karakter van elk van die disciplines verloren gaat?

Thierry De Mey is zich bewust van de gevaren die bestaan bij het introduceren van nieuwe technologieën in de kunst, zoals de trend van de technologie omwille van de technologie, het risico op standaardisering enz. En toch vindt hij dat je de vooruitgang niet zomaar kan negeren, want ze kan ons individuele en collectieve leven ingrijpend veranderen. Voor De Mey moet een kunstenaar de breuklijnen van zijn tijd net opzoeken, en de opkomst van de digitale technologie is er zeker een van.

Thierry De Mey werkt sinds 1993 regelmatig samen met het Ircam in Parijs, een unieke instelling die toekomstige trends op artistiek vlak en wetenschappelijke innovaties op elkaar probeert af te stemmen. In 2013 start hij met Taxinomie, een onderzoeksproject dat een catalogus van opmerkelijke bewegingsstructuren (meervoudige slingers, vliegende vleermuizen, spreeuwenzwermen, kronkelingen, …) wil analyseren en vormgeven, om methodes te ontwikkelen voor het genereren van geluidssynthese en van muzikale en choreografische structuren. Bijzondere aandacht gaat steeds naar het garanderen van de creatieve autonomie van de componist: de technologie dient de kunst en niet andersom.

Het onderzoeksproject mondde uit in de ontwikkeling van digitale compositie-instrumenten – dat was ook het doel – maar er kwamen ook nieuwe vragen uit voort. Die gaven dan weer aanleiding tot een aantal nieuwe werken: gebarenmuziek, allerhande installaties en een theaterinstallatie. Door het gebruik van digitale technologieën wil SIMPLEXITY la beauté du geste (‘De schoonheid van het gebaar’) een strategie ontwikkelen voor het creëren van beweging: muzikaal en choreografisch, auditief en visueel, abstract en fysiek.

Thierry De Mey is geboeid door geschreven structuren. Nochtans is structuur voor hem geen kunst. Een kunstwerk ontstaat net uit de magische ontmoeting tussen een structuur, de vorm die men eraan geeft, de inhoud die men erin brengt en de emotie die erdoor wordt opgewekt. De structuur moet door het leven worden overwoekerd. Het belangrijkste is de manier waarop de uitvoerders – de muzikanten en de dansers, de overbrengers van het werk naar het publiek – de structuren aanleren en er kwaliteit aan toevoegen. De voorstelling SIMPLEXITY wordt voortgestuwd door de technologie, maar toch zal de technologie niet op de voorgrond staan. De Mey vertrekt van structurele principes maar zet honderd procent in op de individuele persoonlijkheden die deze structuren uitbreiden en verrijken.

Een presentiële dramaturgie

Thierry De Mey beseft dat er in het theater beperkingen bestaan op het vlak van tijd, ruimte en waarneming, en dat er voor een voorstelling een ‘dramaturgische compositie’ nodig is die binnen een bepaalde tijdsduur wordt uitgerold.

Hij ging voor deze voorstelling te werk als voor een film en schreef een uiterst precies storyboard: een opeenvolging van modules, van ‘scènes’ die hij op het podium vrij zal monteren. Deze fragmenten zijn variabel in duur, grootte en bezetting en gaan van solo tot tutti voor tien vertolkers, met of zonder zichtbare technologie. Ze prikkelen de beweging via muziek en dans. Soms wel en soms niet in samenspel, in een continuüm dat gaat van integraal genoteerde structuren tot meer vrije vormen. Deze modules worden los van elkaar gecreëerd. Enkele ervan zullen zelfs een eigen leven buiten SIMPLEXITY gaan leiden. Maar ze beïnvloeden elkaar, transformeren en fuseren tijdens hun ontmoeting op scène.

Het storyboard wordt meer gedreven door de compositie dan door het verhaal; een ervaring laten beleven, een abstracte emotie overdragen van mens tot mens. Het thema van de voorstelling loopt als een rode draad door heel het werk van Thierry De Mey: de zoektocht naar een link tussen structuur en de belichaming ervan, tussen de technologie en het leven, tussen wiskunde en natuur, tussen wetenschap en lyriek.

Het zoeken naar samenhang wordt zichtbaar in alle onderdelen van de voorstelling: van de instrumentale zoektocht samen met de muzikanten van het Ensemble intercontemporain tot de laatste doorbraken op het vlak van het vastleggen van beweging door Charleroi Danses, in samenwerking met de onderzoekers van UMONS/NUMEDIART (Bergen), van de technologische knowhow van het Ircam tot de belichting op de scène. Thierry De Mey bedacht een scenografie die een abstractie van natuurverschijnselen op het toneel brengt. Op basis van een reeks onregelmatig genomen foto’s (een bos in de herfst, een zoutstorm op het Aralmeer, een onweer op de Noordzee…) bestudeert hij de evolutie van het licht en toont zijn bevindingen op het toneel. De natuur waarnaar wordt verwezen is niet langer zichtbaar aanwezig, maar wordt eerder onbewust waargenomen.

Aan de basis van SIMPLEXITY ligt een vraag over de tijd. In onze samenleving wordt tijd vandaag voornamelijk functioneel besteed. Tegenover het dictaat van de productiviteit plaatst Thierry De Mey een soort aanwezigheidstijd, waarbij de toeschouwer wordt geprikkeld om zijn eigen aanwezigheid te beleven. De componist-filmmaker geeft zijn verlangen een scenische vorm, door een voorstelling te ontwikkelen waarin levende wezens, overbrengers, samen met het publiek een stukje tijd delen.

Back to top

Thierry De Mey (1956) is een componist en filmmaker. Centraal in zijn werk staat het gevoel voor beweging en zo kan hij verschillende disciplines aansnijden en integreren. Zowel in zijn muzikaal als zijn filmisch werk gaat hij uit van het principe dat het ritme in het lichaam wordt beleefd en het muzikaal gevoel tot uitdrukking brengt voor de auteur, de uitvoerder en het publiek. Thierry De Mey werkte een muzikale notatie van beweging uit en paste die toe in een aantal stukken waarin de visuele en choreografische aspecten even belangrijk zijn als het gebaar dat geluid voortbrengt: Musique de tables (1987), Silence must be! (2002) en Light Music, gecreëerd voor de Biennale Musiques en scène van Lyon in 2004. Een groot deel van De Meys muzikale werk is bestemd voor dans en film. Voor de choreografen Anne Teresa De Keersmaeker, Wim Vandekeybus en zijn zus Michèle Anne De Mey was hij meer dan een componist. Hij droeg in belangrijke mate bij aan het bedenken van ‘formele strategieën’, zoals hij dat zelf graag noemt. De belangrijkste muzikale realisaties en composities van De Mey zijn Rosas danst Rosas, Amorconstante, April me en Kinok (choreografieën van Anne Teresa De Keersmaeker), What the body does not remember, Les porteuses de mauvaises nouvelles en Le poids de la main (choreografieën van Wim Vandekeybus), Dantons Tod (regie van Bob Wilson), Musique de tables, Frisking pour percussions, un quatuor à cordes, Counter Phrases… De Mey stond mee aan de wieg van Maximalist! en het ensemble Ictus, dat verschillende stukken van hem heeft gecreëerd (onder leiding van Georges-Elie Octors). Zijn muziek is uitgevoerd door grote ensembles, zoals het Arditti-kwartet, het Hilliard Ensemble, het London Sinfonietta, het Ensemble Modern, het Ensemble Musikfabrik en het Orchestre Symphonique de Lille. De installaties van Thierry De Mey, die gekenmerkt zijn door de wisselwerking tussen muziek, dans, video en interactieve processen, werden getoond op onder meer de biënnales van Venetië en Lyon en in tal van musea. Zijn werk werd in binnen- en buitenland bekroond (Bessie Awards, Eve du Spectacle, Unesco International Rostrum of Composers, FIPA enz.). De film-installatie Deep in the Woods (2002-2004) bracht meer dan zeventig dansers/choreografen samen. Voor de dansfilm Counter Phrases (2003-2004) reageerden negen componisten op De Meys uitnodiging: Steve Reich, Fausto Romitelli, Magnus Lindberg, Toshio Hosokawa, Georges Aperghis, Jonathan Harvey, Luca Francesconi, Robin De Raaff en Stefan Van Eycken. In 2003 maakte De Mey de documentaire Corps accord over hoe hij samen met Anne Teresa De Keersmaeker aan April me werkte. De documentaire werd gemaakt door Arte, dat de meeste van zijn films heeft uitgezonden en gecoproduceerd. In 2006 maakte De Mey een installatie gebaseerd op Blauwbaard, het sprookje van Perrault, en de film One Flat Thing, reproduced op een choreografie van William Forsythe. In 2007 creëerde hij From Inside, een drieledige interactieve installatie. Ter gelegenheid van de Biënnale 2009 van Charleroi Danses creëerde hij Equi Voci, een veelluik van dansfilms met orkestbegeleiding, waaronder de film Prélude à la mer die hij in 2009 draaide aan het Aralmeer, gebaseerd op een choreografie van Anne Teresa De Keersmaeker. Zijn meest recente film, gebaseerd op een choreografie van ZOO/Thomas Hauert, sloot het project af. Zijn installatie Rémanences, die hij realiseerde via een opnameprocédé met een thermische camera, werd in maart 2010 gecreëerd op de festivals VIA en EXIT in België en Frankrijk. Thierry De Mey is als kunstenaar verbonden aan Charleroi Danses. Traceless, zijn meest recente compositie voor vijf muzikanten, werd in 2014 gecreëerd door de solisten van het Ensemble intercontemporain op het Acht Brücken-festival in Keulen. Solid Traces, zijn meest recente installatie, opende de Biënnale 2015 van Charleroi Danses. Naar aanleiding daarvan verscheen een dvd-box met de filmografie van De Mey. SIMPLEXITY – la beauté du geste, een creatie voor vijf dansers en vijf musici, staat op het Kunstenfestivaldesarts in 2016.

Het Ensemble intercontemporain werd in 1976 opgericht door Pierre Boulez, samen met Nicholas Snowman en met de steun van Michel Guy (toenmalig Frans staatssecretaris voor Cultuur). Het ensemble bestaat uit 31 solisten, allen met een passie voor muziek van de twintigste eeuw tot vandaag. Ze vormen een vaste groep die – zoals het staat neergeschreven in de missie van het Ensemble – muziek verspreidt, uitvoert en creëert. Onder de muzikale leiding van componist en dirigent Matthias Pintscher gaan ze samen met componisten op zoek naar nieuwe instrumentale technieken en werken ze aan projecten waarin muziek, dans, theater, film, video en beeldende kunsten worden verenigd. Elk jaar bestelt en speelt het Ensemble nieuwe werken en breidt het zijn repertoire uit. Samen met Ircam is het Ensemble intercontemporain betrokken bij projecten waarin nieuwe geluidstechnologieën worden toegepast. De muziekvoorstellingen voor jongeren, de vorming van jonge muzikanten, dirigenten en componisten, maar ook de sensibiliseringsacties voor het grote publiek geven blijk van een groot en internationaal erkend engagement voor muziekuitvoering en muziekeducatie.

Het Ircam (Institut de Recherche et Coordination Acoustique/Musique) is een van de grootste openbare onderzoekscentra ter wereld. Het is een unieke instelling gewijd aan muziekcreatie en wetenschappelijk onderzoek, wordt sinds 2006 geleid door Frank Madlener en telt meer dan 160 medewerkers. Het Ircam probeert toekomstige trends op artistiek vlak en innovaties in wetenschap en technologie in kaart te brengen. De werking steunt op drie pijlers: creatie, onderzoek en uitvoering. Deze komen aan bod in het seizoensprogramma in Parijs, tijdens tournees overal in Frankrijk en in de wereld, en op het evenement ManiFeste, een internationaal festival en een multidisiciplinair studiegebeuren dat in 2012 gelanceerd werd. Het Ircam, opgericht door Pierre Boulez, is verbonden met het Centre Pompidou en valt onder het Franse ministerie voor Cultuur en Communicatie. Binnen het Ircam is ook het onderzoekscentrum STMS (rond de wetenschap en technologie van muziek en geluid) actief. Deze gemengde onderzoekseenheid wordt ondersteund door het CNRS (het Franse nationaal centrum voor wetenschappelijk onderzoek) en de Université Pierre et Marie Curie, en ook door het Inria (het Franse nationale onderzoeksinstituut op het gebied van de informatica en de toegepaste wiskunde) in het kader van het project MuTant.

Thierry De Mey op het Kunstenfestivaldesarts
1994: 3 concerten/3 concerts

Back to top