Monde.com (Facebook)

Les Brigittines

24, 25, 26, 27, 28/05 – 20:30
FR / NL / EN / ES / Arab (no subtitles)
1h 25min

De jonge Irakese theatermaker Mokhallad Rasem veroverde het voorbije seizoen een plaats in het internationale podiumkunstenlandschap met de bekroonde voorstelling Irakese Geesten. Hij begon zijn theateropleiding in het Nationaal Theater in Bagdad en na allerlei omzwervingen vond hij onderdak in de Monty in Antwerpen. Maar zijn echte vaderland is het theater. In Monde.com (Facebook), zijn nieuwste creatie, brengt hij mensen met uiteenlopende levensverhalen en achtergronden samen op een filmset. Ze hebben alleen maar een videocassette van hun eigen leven meegebracht: herinneringen aan hun kinderjaren, momenten van liefde of pijn, ervaringen van oorlog of isolement... Tussen de personages gapen diepe culturele kloven, maar Rasem laveert tussen de verschillen door zonder in ongenuanceerde clichés te vervallen. De inwoners van Monde.com (Facebook) proberen een nieuwe montage van hun leven te maken. Kunnen de pijnlijkste momenten uit het geheugen weggeknipt worden? Of trauma’s weg gemonteerd? Rasem knipt en plakt met woorden, beeld, geluid en beweging. Monde.com (Facebook) is een gezamenlijke en uiterst persoonlijke zoektocht naar de offers die nodig zijn om dromen waar te maken.

Regie
Mokhallad Rasem

Regieassistent
Ahmed Khaled

Tekst
Mokhallad Rasem & Birsen Taspinar

Met
Duraid Abbas, Jessa Wildemeersch, Sarah Eisa, Ahmed Khaled, Lore Uyttendaele, Mokhallad Rasem

Muziek
Roeland Luyten

Ontwerp decor
Mokhallad Rasem

Ontwerp kostuums
Jelle Spruyt

Video
Hamdan Saray

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Les Brigittines

Productie
Monty (Antwerpen)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Productiehuis Rotterdam (Rotterdamse Schouwburg), Theaterformen Hannover

Met de steun van
Theater Aan Zee (Oostende)

Met dank aan
Les Brigittines

Back to top

Mokhallad Rasem, 12 april 2011

Iedereen heeft zijn eigen videocassette, waarin het levensverhaal wordt weergegeven. De film die je afspeelt als je denkt dat je leven stopt. Het leven dat je krijgt van je moeder en het leven dat je zelf leidt.

Hoe ziet jouw levensfilm eruit?

Is hij nuchter of romantisch? Gewelddadig of grappig? Is het een saaie film misschien? Of een absurde?

Jouw innerlijke monteur brengt al je dagelijkse indrukken en verschillende stemmen in jouw samen. Al je ervaringen worden door je dialogische zelf tot een levensverhaal gesmeed. Dit montageproces laat ons toe een complex, samenhangend en gelaagd geheel weer te geven van onze levens. Beelden en stemmen uit verschillende werelden ontmoeten elkaar op een kruispunt. Plotse wendingen zijn soms reële botsingen binnen een persoon. Maar hoe monteer je al die fragmenten tot één vloeiend geheel?

Wat zou je willen wegknippen? Zijn er fragmenten die bevrijd moeten worden van pijn? Misschien had je alles liever in een andere volgorde gehad.

Zijn er scènes die de complexiteit waarin je zit, niet kunnen dragen?

Of vraag je je af hoe je je film interessant kan maken als je vindt dat er niets te beleven valt?

Zijn er stille fragmenten, die nog zwanger zijn van betekenis?

Hoe kan je de intensiteit weergeven van een leven zonder rust?

Welke effecten moet je gebruiken om oorverdovende geluiden om te vormen tot stilte?

Als wij vluchten van een bepaalde realiteit, van wat dan ook, rouwen we. We moeten zoeken naar nieuwe betekenissen, naar een nieuwe taal. Welke taal heeft je levensfilm nodig om de conflicten in jou te verzachten?

Het is nu 20.30u in België en 22.30u in het land waar de beschaving begon. Twee uur tijdsverschil, hoe beeld je dat uit? Hoe kan twee uur tijdsverschil samenkomen in één fragment? Of in één persoon? Kan je met jouw ogen je herinneringen in mijn ogen schrijven? Zal ik de oorlogsgeluiden in jouw lichaam horen? Zullen onze lippen de angstrillingen lezen?

Tweede deel antropologie: Mijn film is nog niet af. Misschien kan jij een invloed betekenen in de geboorte van nieuwe fragmenten? Hoe kan ik de weerspiegeling van jou in mezelf weergeven? Misschien ben ik bang, dat je een nog onbekende stem in mij laat spreken. Hoe kan ik jou één persoon tonen, zonder de verschillende delen van mezelf te verloochenen? Misschien durf jij mijn film niet te bekijken? Hoe kan ik jou mijn videofilm tonen, zonder die ene blik te zien die ik beu ben?

Zonder de lastige ander te worden?

Misschien hoor je dan kreten van een stervende stem in mij? Hoe kan ik je helpen om Babylon en Sumerië te bewaren in mijn levensfilm, in onze levensfilms?

Parcours

Theatermaker Mokhallad Rasem werd in 1981 geboren in Bagdad. De passie voor het theater kreeg hij mee van zijn vader, de bekende acteur Rasem Al Jumaily.Tijdens zijn regie- en acteursopleiding in Bagdad lag de focus voornamelijk op de geschiedenis van het Europese theater, van de Grieken over Shakespeare en Molière tot Brecht en het hedendaagse theater. (Slechts in één vak werd de geschiedenis van het Arabische theater belicht. Dat heeft ermee te maken dat Irak tot 1932 een mandaatgebied van Engeland was.) In diezelfde periode kreeg hij de kans zijn eerste stukken te maken bij het Nationaal Theater van Bagdad, een huis waar erg verscheiden regisseurs werkten. Daarbij vertrok hij van theaterteksten uit de Europese canon, zoals Doctor Faustus van Marlowe en Droomspel van Strindberg.

Van 2001 tot 2005 maakte Mokhallad Rasem deel uit van het gezelschap Fadaa El Timrien El Moustemer (Continuous Training Space Workshop) in Bagdad. Met hun voorstelling Sorry, Sir, I didn’t mean it wonnen ze de prijs voor beste voorstelling op het International Experimental Theatre Festival in Cairo in 2004. In 2005 ging de groep op tournee door Duitsland, op uitnodiging van Roberto Ciulli (Theater an der Ruhr, Mülheim). Omdat de situatie in Irak bijzonder gevaarlijk was, koos Mokhallad Rasem er toen voor om in Europa te blijven. Uiteindelijk belandde hij in België, waar hij onderdak vond in het Antwerpse kunstencentrum Monty. Maar zijn echte vaderland is en blijft het theater.

Het voorbije seizoen veroverde Rasem een plaats in het internationale podiumkunstenlandschap met het bekroonde Irakese Geesten, een theatervoorstelling over de impact van de recente oorlogen in Irak op verleden, heden en toekomst van de generatie van Rasem. Irakese Geesten werd geselecteerd voor het Vlaamse Theaterfestival 2010 en won de KBC-creatieprijs op Theater Aan Zee 2010“om het métier en de drive waarmee een persoonlijke levenservaring deelbaar gemaakt wordt via even meerduidige als treffende beelden”,aldus het juryrapport. De Standaard noemde het“Met voorsprong de verrassing van afgelopen theaterseizoen: een verwerking van de oorlog in Irak in een tiental performanceachtige scènes. Nu eens gepresenteerd als een Oscaruitreiking, dan weer als een schransfestijn op grote eetschalen: het onmogelijk te vangen thema ‘oorlog' blijkt wel degelijk prangend theater op te kunnen leveren.”

Op uitnodiging van het XS-festival in het Théâtre National (Brussel) maakte hij in maart 2011 een voorstelling van 25 minuten: (Mijn Paradijs) Ritueel. Droom. In het seizoen 2011-2012 zal hij dit stuk uitwerken tot een volwaardige voorstelling, en gaat hij in première met Caligula, naar de klassiek geworden tekst van Albert Camus.

Mokhallad Rasem over Monde.com (Facebook)

“Deze creatie heeft een bijzondere voorgeschiedenis: in twee vorige projecten vertrok ik van dezelfde uitgangspunten. Eind 2009 nodigde Monty me uit om een voorstelling van zo’n half uur te maken in het kader van HIT THE STAGE, een format voor ‘work in progress’.
Dat betekende voor mij een geweldige kans om me hier in België als regisseur te tonen. Ik noemde het project BagdadBelgië.com en werkte met zestien amateurperformers. Werken met amateurs vraagt een andere methode, een andere aanpak. Je komt in contact met andere mensen, een andere wereld dan die waarin je gewoonlijk werkt. Het was een zeer verrijkende ervaring. We hadden een minimaal budget voor vormgeving, iedereen werkte vanuit een enorme goesting. Dat soort engagement is prachtig, en brengt een ander soort creativiteit op gang. Natuurlijk is het goed om geld te hebben, maar het is echt geen voorwaarde om iets moois te maken. Geld creëert ook vaak andere verhoudingen en zelfs spanningen…

Het toonmoment werd goed onthaald, en ik kreeg de kans om het verder uit te werken. Zo groeide BagdadMonde.com, dat ik samen maakte met acteurs Ahmed Khaled, Jessa Wildemeersch en Sarah Eisa. Dat stuk was in juni 2010 te gast op het SIWA festival in Peter Brooks theater Les Bouffes du Nord in Parijs. Monde.com (Facebook) maak ik met dezelfde ploeg en twee nieuwe acteurs: Duraid Abbas en Lore Uyttendaele.”

“Uiteraard wil ik van Monde.com (Facebook) een zo sterk mogelijk stuk maken, maar het gaat me met dit materiaal eigenlijk meer om een methode die ik in verschillende constellaties onderzoek en uitdiep. De eerste voorstelling heeft de andere twee gebaard. Ik zou dezelfde werkwijze na Monde.com (Facebook) nogop een nieuwe groep performers kunnen toepassen, in gelijk welke culturele context. Ik vertrek immers van de levens van de performers zelf, en kom zo als vanzelf uit bij universele gegevens als liefde, dood, seks, oorlog… Aan de hand van hun persoonlijk emotioneel en fysiek archief starten we met improvisaties. Ik werk ook samen met een psycholoog, die de repetities volgt en ook suggesties doet voor nieuwe sporen, nieuwe vragen die de acteurs kunnen triggeren. Al dat materiaal krijgt dan een plaats in de basisstructuur die ik bij de start van de repetities heb uitgetekend.

Welke intense fases uit je leven komen bovendrijven? Welke momenten zou je liefst vergeten, uitwissen, vervangen door andere herinneringen? Welk soort film zou jouw leven zijn: een oorlogsfilm? Een tragikomedie? Een thriller? Met welke cliché’s krijg je in je leven te maken? Bij mij en mijn Irakese vrienden is dat meestal het beeld van de oorlog, van een kapot land, van het leven onder een dictatuur. Dat klopt natuurlijk allemaal, maar het is een o zo eenzijdig beeld van ons land en van ons leven. België is toch ook meer dan bier, friet en chocolade?”

“De veranderende titels houden ook een betekenisverschuiving in BagdadBelgië.com vertrok van de interculturele verschillen; BagdadMonde.com eerder van ‘onze’ verhouding als Iraki’s ten opzichte van de wereld. In Monde.com (Facebook) wil ik het helemaal openbreken. Als regisseur stel ik me ook steeds meer vragen over mijn positie tegenover de anderen, over mijn plaats in de wereld. Het theater is toch een soort minimaatschappij, en een regisseur coördineert een groep individuen, daagt hen uit, geeft hen moed en vertrouwen. Maar soms kan het er ook dictatoriaal aan toe gaan, natuurlijk… (lacht)”

“Identiteit is een terugkerend gegeven in mijn werk. Een Irakese zegswijze zegt: ‘We komen allemaal uit hetzelfde gaatje.’ Het leven ligt voor ons open, maar de wereld verandert je leven voortdurend. Je familie, je land, je religie en nog zoveel andere factoren vormen je identiteit. Hoe kan je daar mee omgaan? In hoeverre kan je zelf je identiteit veranderen? Vandaar ook de verwijzing naar Facebook, voor zo veel mensen een ideaal medium om hun identiteit zogenaamd zelf te bepalen. We werken in de voorstelling ook met poppen, die gestalte geven aan de verschillende personen of personages die in elk van ons huizen. ‘Je schaduw is eerlijker dan jij zelf’, zeggen we in Irak.”

Back to top

Mokhallad Rasem was als regisseur en acteur verbonden aan het Nationaal Theater van Bagdad. Sinds enkele jaren werkt hij als theatermaker in Antwerpen. In april 2010 creëerde hij in Monty Irakese Geesten, een theatervoorstelling over de impact van de recente oorlogen in Irak op verleden, heden en toekomst van de generatie van Rasem. Irakese Geesten werd geselecteerd voor het Vlaamse Theaterfestival 2010 en won de KBC-creatieprijs voor Jong Theater op Theater Aan Zee 2010. De productie werd ook genomineerd voor de Cutting Edge Awards voor Beste Theatervoorstelling van 2010.

Back to top