LKN Confidential

Brussel behoort ons toe / Bruxelles nous appartient

Vernissage
8/05 - 18:00
9/05 - 14:00 > 18:00
14, 15/05 - 14:00 > 20:00
16/05 - 14:00 > 18:00
21, 22/05 - 14:00 > 20:00
23/05 - 14:00 > 18:00
28, 29/05 - 14:00 > 20:00
NL / FR
Video (loop): 20mi

Het Italiaanse collectief ZimmerFrei werkt al jaren aan audiovisuele stadsportretten. In mei 2010 infilteren de drie kunstenaars een hele straat in de buurt van het festivalcentrum. Rue de Laeken/Lakensestraat: galerijen naast Chinese meeneemrestaurants, tapasbars en de tijdloze glorie van een traditionele drogisterij tegenover de grote glazen deuren van warmgeurende wassalons. ZimmerFrei maakt een straatportret aan de hand van close-ups van haar bewoners en hun shops. Van snack halal tot de socio-culturele organisatie BNA/BBOT, allen laten ze ZimmerFrei binnenkijken in hun huis en in hun dromen. LKN Confidential is een video-installatie over het intieme leven van de Lakensestraat waarvan ook sporen terug te vinden zijn in de straat zelf, bij de bloemenwinkel, tussen de neonreclames, in de videotheek... Via kleine interventies, details in de vitrines, audiosporen in de winkels, wordt de hele straat een tijdelijke installatie. Een uitnodiging om (terug) kennis te maken met een Brusselse “tranche de vie”.

Concept & regie
ZimmerFrei

Interviews
Anna Rispoli

Camera & montage
Anna de Manincor

Geluid
Massimo Carozzi

Artistiek advis
Helga Baert, Séverine Janssen

Camera-assistent
Chiara Balsamo

Vertaling
Helga Baert, Marieke Van Rooy

Met medewerking van de handelaars in de Lakensestraat

Militaria, Boulangerie La Palette Gourmande, Fleuriste Jettie, Wash Club, Aquarium Desbarax, Articles Cadeau, Rotor, DVD Shop / Chichina, Galerie Athena, Patisserie Michel, Neon Signs, Droguerie Le Lion, Coiffure International Tonino, Café Che, Restaurant Stella Solaris, Buvette Chez Henry, A. Jurisse - Suprème Conseil de Belgique, Musée Belge de la Franc-Maçonnerie

En met de honden
Falco, Darko, Lili, Lana

Eigenaars van honden
Thierry Peckl, Karine Decamps, Julien Poumay

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Bruxelles nous appartient/Brussel behoort ons toe

Productie
Mokum (Brussels)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Bruxelles nous appartient/Brussel behoort ons toe

Met de steun van
Vlaamse Gemeenschapscommissie

Back to top

LKN Confidential

ZimmerFrei is een collectief van drie mensen: Anna de Manincor, Massimo Carrozi en Anna Rispoli. Op 3 april sprak Lars Kwakkenbos met Anna Rispoli over de voornaamste ideeën achter LKN Confidential.

Wat voor portret willen jullie met LKN Confidential van de Lakensestraat maken?

LKN Confidential is een diepe duik in de Lakensestraat, en in de commerciële rol van deze straat. Door de winkeliers als gids te vragen, wilden we de rijkdom en diversiteit van mensen en koopwaar ontdekken. De film gaat over hoe de straat er vandaag uitziet, en over haar verleden: veel winkels die er vroeger waren, zijn er nu niet meer, en er komen nieuwe bij.

Zodra we dit kleine stukje Brussel hadden geïsoleerd, hoorden we hoe er ergens onder deze straat iets naar ons riep. Je zou kunnen zeggen dat we op zoek gingen naar een kenniskanaal dat hier ergens verborgen zat. We stelden ons de straat als een leylijn. Amateur-archeoloog Alfred Watkins formuleerde de theorie van de leylijnen in de vroege jaren twintig. Volgens die theorie, die een beetje mystiek klinkt, zijn monumenten of plekken die veel energie in zich dragen, door rechte lijnen met elkaar verbonden, waarlangs zich de kracht van de verbeelding voortbeweegt. Een van die plekken zou Park 58 kunnen zijn, een symbool van de droom van een modern Brussel. Aan de andere kant van de straat staat er een frituur, een ankerpunt van de Belgische identiteit, op de grens van Brussel-Stad en aan het begin van de weg naar Vlaanderen, waar veel winkeliers willen wonen.

Wie bovenop Park 58 staat – een standpunt dat er evengoed een van de late jaren 1950 en de jaren 1960 weerspiegelt – ziet dat de straat een rechte lijn vormt. Dit perspectief weerspiegelt een geloof in de toekomst, en een vertrouwen in handel en economische ontwikkeling, en in welvaart. Deze belle époque kwam vaak ter sprake in de interviews met de winkeliers. De meeste winkeliers die ouder waren, begonnen met te zeggen dat de Lakensestraat niet meer is wat ze geweest was. Ze toverden de periode waarover ze praatten om tot een schone schim: de straat was chique, ze straalde, iedereen kwam er naartoe, er waren drie bloemenwinkels…

Welke vragen stelden jullie?

We stelden hun veel vragen over de toekomst. En we vroegen of ze iets uit het verleden hadden gestolen. Veel winkels in de straat zijn van de ene generatie aan de andere doorgegeven, en sommige zijn al heel oud. We waren nieuwsgierig naar hoe die verschillende generaties zich tot elkaar verhouden.

We wilden geen documentaire over het commerciële verleden en heden van de straat maken. Door meer intieme en vertrouwelijke gesprekken met de winkeliers te voeren, wilden we een ander perspectief creëren. Als klant heb je in een winkel, eens je ze bent binnengestapt, normaliter niet veel tijd. Waarom zou je er ook blijven? Je moet iets kopen, en dan moet je weer naar buiten toe. In onze film zal de tijd worden uitgerekt tot een tijd waarin je de sfeer van de winkel kan ruiken en in je opnemen. We wilden onszelf toegang verschaffen tot zo’n gepriviligeerde dimensie en haar delen met het publiek. Alleen in zo’n tijd immers kan je beginnen te praten over het leven zelf en vragen stellen die op zich niet te beantwoorden zijn. In feite gebruiken we de ervaringen van de winkeliers voor ons eigen onderzoek: een reis doorheen de wel heel speciale wijsheid die je in de Lakensestraat vinden kan. Iedereen leert ons iets of reveleert een geheim, zelfs wanneer men er zich niet bewust van is.

De meeste projecten van ZimmerFrei worden gekenmerkt door een complexe idee van wat tijd zou kunnen zijn. Kan je nog wat meer vertellen over de idee van tijd in LKN Confidential?

In deze film zweeft de tijd, en door haar te laten zweven proberen we de realiteit die ons omringt, uit te wissen, om daarachter een verborgen dimensie bloot te kunnen leggen. We zouden een geheime plek willen ontdekken. Misschien bestaat die plek niet, maar we kunnen suggereren van wel. De idee is dat in de Lakensestraat voor een tijdje de tijd zelf is opgeheven.

Iemand die we interviewden, citeerde Henri Bergson: mensen verschillen van dieren omdat ze een besef hebben van tijd, en van de dood. Natuurlijk is dit een heel Westerse opvatting, maar wanneer je er de Lakensestraat mee benadert, kan dat een interessant perspectief op haar verleden en heden creëren. Commercie is actie, geld, dingen, relaties, vooruitgang. Je gelooft dat dingen beter zullen zijn en dat je, om ze beter te laten worden, moet werken.

In de jaren zestig leek die droom perfect, maar vandaag verkondigen we een ander idee. Het geloof dat de droom zou kunnen worden vervuld, wankelt – er zitten op zijn minst een paar deuken in. Niettemin zijn we gefascineerd door het feit dat die droom nog altijd zo present is. Als je in de toekomst wil geloven, of hoopt dat de wereld erop vooruitgaat en dat je kinderen een beter leven zullen hebben, is het de enige schim waar je je makkelijk aan kan binden. Wanneer Bergson suggereert dat we bijzonder zijn omdat we onze eigen dood kunnen vatten, proberen we de Lakensestraat in te beelden als een plek die dat inzicht belichaamt. Wat gebeurt er als de tijd stopt? Als de tijd niet meer bestaat, en als ze zich niet meer in een rechte lijn beweegt?

Een andere vraag die we ons probeerden te stellen – en dit was een hele moeilijke – was: kan je je je eigen wereld of je eigen spullen voorstellen zonder jezelf? Kan je je voorstellen hoe deze wereld zal blijven bestaan en verder evolueren zonder jou? Zal die wereld blijven bestaan, of zal ze verdwijnen? Dat was natuurlijk een moeilijke vraag om aan mensen te stellen, want ze roept het grote taboe van de dood op. Nochtans was het niet de dood zelf waarin we waren geïnteresseerd. Wat ons interesseert, zijn sporen. Het stugge verzet van tijd. Het feit dat je passage sporen achterlaat, je dingen beweegt, je allerlei dingen verandert. Hoe wordt jouw bestaan een vorm op zich, en hoe kan die vorm overgaan in de handen van iemand anders?

Je hebt al twee keer het woord ‘schim’ gebruikt. Wat bedoel je daar precies mee?

Sporen van het verleden, alsook beelden die we op de toekomst projecteren. Het geloof in de toekomst is een schim voor mij. Het is alsof je een vorm een naam geeft, teneinde er je morele sterkte, hoop, verlangens, verbeelding… op te projecteren. Als waren ze vormen waarop je immateriële dingen projecteert.

Wat ons bij het onderwerp film brengt.

Ik weet niet of alle winkeliers zichzelf in deze film zullen herkennen. We zullen hetgeen te zien krijgen waar jou in hun winkels normaliter de tijd voor ontbreekt om te kunnen zien. En we hebben een heel speciale zonnebril opgezet (lacht). Eigenlijk is het een fictiefilm geworden, waarin je in een ander universum terechtkomt. We maken geen traditionele documentaires. De waarheid vertellen we niet, we liegen. Onze strategie is er een van de poëzie.

Dat klinkt een beetje alsof jullie de werkelijkheid van de Lakensestraat in een droom willen gieten. Kan die droom op zijn beurt een sociale kracht in zich hebben? Kan je er de samenleving zelf mee veranderen?

Nee, natuurlijk niet. Elkeen die zo’n duik in de werkelijkheid neemt, heeft een ander perspectief.

Vorig jaar liet je de gevels van twee appartementblokken bij de Brigittines een concert spelen met licht, aan- en uitgezet door hun bewoners. Door dat te doen, leek je wel een klein stukje van de samenleving te willen veranderen.

Nu praat je over het werk van Anna Rispoli. In het werk van ZimmerFrei gebeurt iets anders. Ten eerste omwille van het medium waarmee we werken. Film is iets anders dan kunst in de publieke ruimte. Ten tweede, we zijn een collectief, wat betekent dat de emoties die ons werk beïnvloeden, verschillen. Een project van ZimmerFrei is minder één op één, zodus minder gebaseerd op intuïtie, en meer doorwerkt. En ten slotte, we maken geen werk dat mensen rechtstreeks engageert.

We komen alle drie uit een gezamenlijke politieke ervaring. We waren krakers en we waren betrokken bij politieke en sociale acties. Omdat we dat allemaal deden, hoefde onze kunst niet politiek te zijn. In het Italië van de jaren negentig waren de Centri Sociali de belangrijkste plek waar je underground cultuur kon maken. Je moest er de dingen goed uit elkaar houden, want als je dat niet deed, werden artistieke praktijken makkelijk beladen met politieke boodschappen van anderen. Vandaag is de situatie helemaal anders, maar met ZimmerFrei maken we nog altijd geen politieke kunst.

De samenleving verander je niet met het werk van ZimmerFrei. Verander je de werkelijkheid?

Ja, natuurlijk.

Is er nog iets dat je wil vertellen over het project?

Ja. Hoewel ze een geluidsarchief zijn en LKN Confidential video bevat, hebben de mensen van Bruxelles nous appartient – Brussel behoort ons toe aanvaard om dit project te coproduceren en bij hen te tonen. We hadden heel fijne gesprekken over wat de orale geschiedenis van een stad is, en ik was erg geraakt door de gevoeligheid van het werk dat ze totnogtoe hebben gedaan. Met beelden kan je snel gaan, met geluid niet. Als geluid snel gaat, kan je niet meer volgen. Orale geschiedenis belichaamt daarom een vorm van verzet.

Interview door Lars Kwakkenbos

April 2010

Back to top

ZimmerFrei – het collectief gevormd in 2010 door Anna de Manincor, Massimo Carozzi en Anna Rispoli – voert onderzoek naar reële zowel als imaginaire domeinen, waar het mentale en fysieke versmelten om een coherente voorstelling van de menselijke ervaring te maken. De groep nam deel aan de 50ste Biennale van Venetië, en aan Reaction EXTRA 51 – Biennale van Venetië. Tentoonstellingscurator Adam Budak nodigde het collectief uit op Manifesta07 en Robert Storr toonde een van hun video’s in het kader van de Biennale van Valencia. In het seizoen 2008-09 was ZimmerFrei in artistieke residentie bij ISCP in New York.

Back to top