Les ambassadeurs de l'ombre

Koninklijke Vlaamse Schouwburg / De Bottelarij

22, 23, 25/05 > 20:00
24, 26/05 > 15:00
FR
2:30' with intermission

Regisseur Lorent Wanson werkte gedurende twee jaren samen met de families van ATD Quart Monde (Aide à toute détresse). Les ambassadeurs de l’ombre werd een ontroerende voorstelling die de toeschouwers naar de keel grijpt en dwingend confronteert met de vernederende clichés over armoede en sociale uitsluiting. Families uit de vierde wereld worden letterlijk de acteurs van hun eigen leven. Met verhalen, muziek en dans eisen zij moedig hun plaats in de samenleving op. Het KunstenFESTIVALdesArts herneemt deze uitzonderlijke voorstelling die slechts enkele keren te zien was in het kader van Brussel 2000.

Création/Creatie/Created by: Lorent Wanson et des familles du Quart Monde

Metteur en scène, auteur, accordéoniste/Regisseur, auteur, accordeonist/Director, author, accordeon player: Lorent Wanson

Assistant à la mise en scène/Regie-assistent/Assistant to the director: Elisabeth Ancion

Acteurs/Actors: Delphine Bibet, Monique Borcy, Angélique Brancato, Angélique Dupuis, Danielle Dupuis, Gwenaël Dupuis, Viviane Dupuis, Rudy Dupuis, Cindy Gillard, Marie-Thérèse Givart, Hector Guichart, Gregory Hamdan, Yvette Hamenlinck, Anne Lamaille, Carmelo Mezzasalma, Michele Mezzasalma, Esméralda Parmentier, Meghann Parmentier, Raphaël Parmentier, Iris Plassoff, Micheline Van den Eynde, Christian Vilain, Nathalie Vildaer, Christine Wante

Régisseur de scène et éclairages/Toneelmeester en belichting/Stage manager and lighting: Pierre Clément

Voix off/Off voice: Suzanne Wauters, Patrick Donnay

Piano: Pierre Thomas

Enregistrement sonore/Geluidsopname/Sound recording: Willy Pâques

Chorégraphie pour Esmeralda Parmentier et le final/Choreografie voor Esmeralda Parmentier en de finale/Choreography for Esmeralda Parmentier and the final: Françoise Rognerud

Magie pour/Magie voor/Magic for Christian Vilain: Ivan Fox

Répétiteur pour la chanson finale/Repetitor voor het finale lied/Repetitor for the final song: Dominique Rammaert

Costumes/Kostuums/Costumes: Elisabeth Ancion, Patricia Eggerickx

Marionnettes/Poppen/Puppets: Elisabeth Ancion, José Bardio, Aziliz Calvez, Alfredo Canavate, Hélène de Burbure, Monique Demat, Liliane Garin, Marie-Thérèse Givart, Yvette Hamenlinck, Natalie Hill, Jacqueline Page, Yoëla Page, Yvette Tillemens, Cécile Van de Putte, Christian Vilain

Auteur de/Auteur van/Author of Sur une seule vague: Anne Lamaille

Dessins/Tekeningen/Drawings: Christian Vilain

Photographie/Fotografie/Photography: Ilse Mariën

Relations Publiques/Public Relations: Bérengère Deroux

Coproduction/Coproductie/Coproduction: ATD Quart Monde (Bruxelles/Brussel), Bruxelles/Brussel 2000, Théâtre National de la Communauté Wallonie Bruxelles

Remerciements à/Met dank aan/Special thanks to: La Ville de Bruxelles/De stad Brussel

Présentation/Presentatie/Presentation: de bottelarij/Koninklijke Vlaamse Schouwburg, KunstenFESTIVALdesArts

Back to top

De voorstelling Les ambassadeurs de l'ombre, een samenwerking tussen regisseur Lorent Wanson en sociaal achtergestelde families, houdt zich niet aan afgebakende categorieën: realiteit vermengt zich hier met fictie, professionele met niet-professionele acteurs, tragedie met feest, wrange ontroering met bevrijdende lach. Les ambassadeurs de l'ombre is een uniek collectief werkstuk geworden dat respect afdwingt en de toeschouwers op een uitzonderlijke en letterlijke manier confronteert met theater als een publiek forum waar mensen het woord nemen. Het KunstenFESTIVALdesArts wijkt met deze voorstelling af van het principe geen voorstellingen te programmeren die vroeger al gecreëerd werden in België. Voor deze intelligente productie, gemaakt vanuit een grensverleggend sociaal-cultureel engagement, maken we graag een uitzondering.

Theater is voor regisseur Lorent Wanson altijd een venster geweest op de wereld, een seismograaf die de werkelijkheid vanuit een authentiek engagement registreert. Zijn repertoire liegt er niet om: de voorbije jaren ensceneerde hij teksten van Wedekind, Ibsen, Brecht en Dario Fo. Daarnaast engageerde hij zich ook in het 'théâtre-action' met projecten als Show Devant over democratie en CQFD ter gelegenheid van de 50e verjaardag van de sociale zekerheid. Individu en maatschappij, vrijheid en solidariteit, realiteit en utopie: met zijn theaterwerk sleutelt Wanson aan een leefbare dynamiek tussen beide polen. Voor zijn enscenering van Bertolt Brechts De heilige Johanna van de slachthuizen in 1997 zocht hij contact met "die mensen die men gewoonlijk 'niet-publiek' noemt." De repetities vonden plaats in Colfontaine in de Borinage, één van de armste gemeenten van België: "Dit werk mocht niet beperkt blijven tot een artistiek laboratorium, het moest duidelijk gericht zijn op de praktijk: hoe krijgen we mensen naar het theater? En welke houding kan of moet een kunstenaar ten opzichte van zijn omgeving aannemen? Wat betekent het om auteurs als Brecht of Dario Fo te tonen in de context van een allesoverheersende economische realiteit?" Dat Brussel 2000 bij Lorent Wanson aanklopte met een project dat ingediend werd door ATD-Quart-Monde, een sociale organisatie die aandacht vraagt voor het bestaan van een vierde wereld in Brussel, was dus geenszins toevallig. En toch is er uit de ontmoeting van beide partijen een onverwachte en oorspronkelijke symbiose ontstaan.

ATD-Quart-Monde werkt sinds jaar en dag met achtergestelde gezinnen waarvoor allerhande creatieve activiteiten worden georganiseerd. Onder leiding van muzikant en dirigent Dominique Rammaert werd een koor opgericht dat in de Munt werd uitgenodigd voor een concert. Dat teken van erkenning was voor Dominique Rammaert een stimulans om een project bij Brussel 2000 in te dienen. Lorent Wanson stond nochtans niet te springen om zich te engageren voor dit project, dat al te duidelijk het etiket van sociaal-cultureel werk etaleerde. Toch besloot hij de gezinnen van La Maison des Savoirs/ATD Quart-Monde te ontmoeten. Al snel werd duidelijk dat wederzijdse clichés en vooroordelen niet lang stand hielden. Tijdens de enthousiaste gesprekken was er niet langer sprake van een regisseur die wil werken met sociaal achtergestelde families enerzijds en van vierde wereld gezinnen die gebukt gaan onder hun miserie anderzijds. Tijdens het werkproces ontstond een vrijplaats voor ideeën en verbeelding.

Anderhalf jaar lang werd er gepraat en gediscussieerd: "Uiteindelijk kwamen we uit bij deze fundamentele vraag die de hele maatschappij betreft: wat betekent het om vandaag over de wereld te praten?", aldus Wanson. Dat is een vraag die het probleem van de sociale achterstand in een veel ruimer kader plaatst. Een belangrijk aspect van het werkproces was: afstappen van de vele clichébeelden die in de media en in de verbeelding van de mensen circuleren over armoede en miserie. Clichébeelden die mensen alleen voorstellen als onmondige slachtoffers en hen daardoor opnieuw marginaliseren en het zwijgen opleggen: "Het zijn wij niet die arm zijn, maar de wereld lijdt aan een onvoorstelbare ‘gedachtenarmoede’. Wij zijn rijk door de klappen die we hebben gekregen", luidt de tegelijk bikkelharde en vlijmscherpe levenswaarheid van een van de deelneemsters.

"Een van de slagzinnen van dit project is: laat iedereen opnieuw acteur worden in de maatschappij", aldus Wanson. Acteren is meer dan op de scène staan, acteren is naar voren treden en het woord nemen, acteren is een eigen stem vinden en tot de anderen spreken. Dat is de kern van het hele project voor Wanson: mensen helpen hun verhaal te vertellen. "Ik wil hen het woord geven want wie het woord heeft, kan de wereld bewegen.". Les ambassadeurs de l'ombre (De ambassadeurs van de schaduw), dat is de uiteindelijke titel geworden. Dat is wat er in deze voorstelling gebeurt en dat maakt haar zo bijzonder: mensen treden uit de schaduw van het (opgelegde) zwijgen en vertellen hun persoonlijke verhaal, althans dat deel dat zij er zelf van willen vertellen: "In dit project worden persoonlijke dingen tot uitdrukking gebracht, maar we zeggen niet alles want sommige dingen moeten verborgen blijven." De verhalen over gebroken families en jonggestorven kinderen zijn op de rand van het emotioneel verdraagbare. Theater wordt teruggebracht tot een dwingende confrontatie met het reële. Viviane, een van de deelnemers, zegt het zo: "Lorent luisterde naar ons. Hij is onze grote broer geworden. We hebben elkaar ondersteund. Ieder van ons is het neutron geworden van een verhaal dat moet gehoord worden. Het stuk in zijn geheel is onze atoombom." Maar de voorstelling is ook een hommage aan de volksfeesten, met hun zang en dans, hun protestliederen, hun tango's, hun walsen en hun accordeonmuziek.

Na twee jaar werken werd Les ambassadeurs de l'ombre slechts driemaal in het Brusselse Théâtre National getoond. De theatrale kracht en de menselijke authenticiteit verdienen een langer leven en een breder publiek. Reden waarom het Festival deze voorstelling opnieuw programmeert.

Back to top