Las Ideas

Kaaistudio's

1h
ES > FR / NL

22/05 – 20:30
23/05 – 20:30
24/05 – 18:00
25/05 – 18:00
27/05 – 20:30
28/05 – 20:30
29/05 – 20:30
30/05 – 20:30

Het publiek in Brussel kent Federico León van zijn buitengewone theatrale films en filmische theaterstukken. Deze theatermaker en cineast is een boegbeeld van de Argentijnse avant-garde uit Buenos Aires. In 2015 komt Federico León opnieuw naar het Kunstenfestivaldesarts met de wereldpremière van een nieuw project. In Las Ideas stap je pal in het leven en de ideeënwereld van een kunstenaar binnen. Je volgt rechtstreeks en van binnenuit hoe een idee een kunstwerk wordt: hoe het vorm krijgt, evolueert, wijzigt en vaste vorm aanneemt. Soms dringt het echte leven het creatieproces binnen, maar even vaak raken artistieke ervaringen verankerd in het dagelijkse leven. Abstracte ideeën en concrete gebeurtenissen gaan over en weer als theatraal pingpong. Las Ideas is een boeiende voorstelling over beginnen en herbeginnen. Het geheugen van de kunstenaar is de enige leidraad. Tot het hapert…

Tekst & regie
Federico León

Met
Julián Tello & Federico León

Performers video
Alejandra Manzo, Maitina De Marco, Pablo Gasloli, Alejandro Ini, Barbara Irisarri, Ana Maria Monti, Patricia Russo, María Laura Santos, José Maria Seoane, Alfredo Staffolani, Martín Tchira, Emanuel Torres, Antonella Querzoli, Gabriel Zayat

Regieassistentie
Rodrigo Pérez, Rocío Gómez Cantero

Productie
Rodrigo Pérez, Rocío Gómez Cantero

Algemene assistentie
Melisa Santoro Aguirre

Scenografie
Ariel Vaccaro

Muziek & geluid
Diego Vainer

Licht
Alejandro Le Roux

Kostuums
Paola Delgado

Technische leiding
Matías Iaccarino

Casting
Maria Laura Berch

Fotografie
Ignacio Iasparra

Performer repetitie
Ignacio Rogers

Video & foto
Guillermo Nieto

Video art director
Mariela Ripodas

Video-objecten
David D’Orazio

Klank video
Diego Vainer

Montage
Andres Pepe Estrada

Videoassistentie
Malena Juanatey

Gaffer
Guillermo Saposnik

Postproductie
Alejandro Soler

Technisch advies
Paula Cotton, Agustin Genoud

Agent
Judith Martin, Carlota Guivernau

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Kaaitheater

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Iberescena (Spanje), El Cultural San Martín (Buenos Aires), FIBA Festival Internacional de Buenos Aires, Fundación Teatro a Mil (Santiago de Chile), La Bâtie – Festival de Genève, Festival D’Automne à Paris – Théâtre de La Bastille, La Villette - résidence d’artistes

Boventiteling met de steun van
ONDA

Back to top

Las Ideas

‘Heel even mogen we een kijkje nemen in het hoofd van een kunstenaar, ons onderdompelen in zijn ideeën, naar hem kijken door het prisma van zijn computer. We zien hoe hij schrijft, passages wist en corrigeert, op het internet surft. We ontdekken zijn archieven, de associaties en organisatiemechanismen die hem eigen zijn, de manier waarop hij orde en wanorde schept.’ (Federico León)

In Las Ideas maakt Federico León ons deelgenoot van het creatieproces en laat hij ons toe tot de intieme beslissings- en selectiemechanismen die met de productie van een voorstelling gepaard gaan. Is hij het zelf, zijn het zijn eigen vragen en ideeën die worden opgevoerd? Omdat hij zijn eigen rol lijkt te spelen, denken we het antwoord op die vraag te weten. Maar door te graven naar de oorsprong van de voorstelling zorgt Federico León ervoor dat we ons niet tevreden stellen met een gemakkelijkheidsoplossing voor het identiteitsvraagstuk. Federico León vertrekt van de dynamiek van het zelfportret, maar houdt ook rekening met de ervaringen die hij heeft opgedaan tijdens de pedagogische ateliers die hij nu al jaren leidt. Door zelfreflectie en een systematische debriefing over de situaties die ze al spelend tot stand laten komen, leren de deelnemers na te denken over het representatieproces en over de uiterst specifieke rol die elk van hen heeft in het theatrale creatieproces. De repetitie is een evenement dat aanleiding geeft tot een grondige aanpak: het spontane, ruwe materiaal dat tijdens de improvisatiesessies naar boven komt – dat kunnen gebaren of teksten zijn – wordt intensief gekneed en herwerkt. Zo gaat Federico León al sinds zijn eerste stukken te werk. Zijn theater wordt vaak als ‘rauw’ bestempeld (en dat kan doelen op zowel ‘wreed’ als ‘onbewerkt’) en hij ensceneert steeds materiaal dat niet specifiek theatraal te noemen is. Denken we maar aan 1500m sobre el nivel de Jack,El Adolescente, Museo Miguel Angel Boezzio, Yo en el futuro… Federico León zet als het ware een stapje achteruit om zijn eigen praktijk te observeren, er zich mee te amuseren en erover na te denken. Hij plaatst zichzelf in een situatie van ‘gedwongen zelfanalyse’. Ook al is het theateratelier een beschermde werkplaats waar de regisseur niets kan overkomen en waar men van hem geen enkel resultaat verlangt, toch beslist hij om het principe van dialectische observatie op het podium te brengen en er een voorstelling rond te bouwen. En omdat we ons nu eenmaal in het theater bevinden, draait de voorstelling onvermijdelijk rond de vraag naar het hoe en waarom van de voorstelling.

‘De artiest en zijn medewerker leggen zichzelf een reeks opdrachten op om te weten te komen welke de werkelijke elementen in een stuk moeten zijn, of wat er nodig is opdat een stuk werkelijk zou lijken.’ (Federico León)

Met veel humor en vernuft ensceneert León de veronderstelde representatie van fictie in de loop van het creatieproces. Ideeën wakkeren elkaar aan, gaan in elkaar over, wissen elkaar uit. Van de hak op de tak, zoals bij pingpong. Onophoudelijk prikkelt León de grens tussen fictie en werkelijkheid, in een heen-en-weerbeweging tussen wat gezegd wordt en wat aan het gebeuren is, tussen wat getoond wordt en wat men aan het opnemen is. Als in een mechanisme van op elkaar overgaande trechters toont de voorstelling de progressieve overgang naar fictie als een ‘mise en abyme’ van de werkelijkheid. ‘Wat moet je doen in een scène waar whisky gedronken wordt? Neem je echte whisky of thee die voor whisky door moet gaan?’, vraagt León zich af. En inderdaad, we zullen ons afvragen of de whisky die gedronken wordt, wel echt is! Op zich is het zalig zich te verliezen in die meanderende parabool. Want hoe meer een kunstwerk zijn fictieve aard benadrukt, des te meer geeft het die fictie ook effectief vorm… Als we de serieuze toer op zouden willen, zouden we kunnen zeggen dat Federico León zich wil meten met het eeuwenoude gegeven van een theater dat zijn eigen mimetische wezen bevraagt, en dat hij, zonder ze ooit te noemen, opnieuw aan de touwtjes trekt van het waarschijnlijke en het noodzakelijke, de concepten die aan de oorsprong liggen van Aristoteles’ visie op de mimesis. We zouden ook kunnen zeggen dat, door hedendaagse theatercodes te hanteren rond aanwezigheid en presentatie – die op zich trouwens al ‘oude kost’ zijn uit de jaren zestig en zeventig – hij zonder opzien te baren een van de grootste semantische drama’s uit de westerse geschiedenis aan de oppervlakte brengt. De opsis (voorstelling, theatrale performance) en de mimesis (imitatie van de werkelijkheid) worden immers te vaak gereduceerd tot eenzelfde eenduidige vertaling: de representatie. Het is echter door beide aspecten apart te behandelen en ze op elkaar te laten inwerken, dat León erin slaagt zijn relatie tot de werkelijkheid op het podium te brengen en er een voorstelling rond te bouwen. Ook al is het voorgaande misschien correct, daarom is het nog geen goede benaderingswijze. Want León houdt van eenvoud, bondigheid en humor. Het is net door zuinig om te springen met woord, gebaar en beeld dat hij erin slaagt de deur naar ieders reflectieruimte op een kier te zetten.

‘Hij: Voor mij is het niet echt belangrijk om te weten of iets bestaat of niet. Wat belangrijk is, is of het waarschijnlijk is en of je het gelooft. Het zou leuk zijn als een video echt leek maar het niet was. Het zou allemaal in scène gezet zijn, je zou kunnen tonen dat die video op het internet staat. Trouwens, we zouden de beelden echt op het internet kunnen plaatsen. Laten we de video op YouTube plaatsen, dan bestaat hij echt.’(fragmentuit de eerste scène van Las Ideas)

Dat YouTube er in deze scène is om de dingen werkelijk te laten bestaan, heeft misschien te maken met het feit dat Federico León naast theaterregisseur ook videast en cineast is. Uit de methodes die hij in het theater toepast, spreekt ook zijn kennis van het beeld. Door de manipulerende aanpak van de regisseur wanneer hij een scène in beeld brengt, zien we de werkelijkheid nog meer als een ‘mise en abyme’, of als een verkleedpartij. Het is trouwens met een verkleedscène – door de camera in beeld gebracht en vervolgens ontsluierd – dat de voorstelling aanvangt. Verkleding is een van de grote thema’s van het stuk. De kracht van beelden, die de werkelijkheid kan vervormen maar ook haar essentie kan onthullen, wordt letterlijk op het podium gebracht. Dat heeft een tweevoudige consequentie. Niet alleen wordt de kracht van de beelden nog groter doordat ze onderstreept wordt, tegelijk is ze het voorwerp van een waarneembare, fysieke confrontatie met de toeschouwer, die inzicht krijgt in de wereld voor en achter de camera. León maakt voldoende gebruik van ironie en technische virtuositeit om niet in puur intellectueel vertoon te vervallen en van elke vorm van pretentie te worden schoongewassen.

‘Hij: Bon, we zijn beelden aan het afspelen waarop je ziet hoe we andere beelden aan het afspelen zijn. En tegelijkertijd zijn we alles aan het filmen. Wat zal het resultaat zijn? Ik word er misselijk van.’ (fragment uitde eerste scène van Las Ideas)

De misselijkheid waarvan Federico León, die zijn eigen personage incarneert, op het podium het slachtoffer is, wordt weggewerkt door het optreden van het derde personage in het stuk. De computer ontwikkelt autonoom zijn eigen syntaxis. Zonder rekening te houden met de regels van het waarschijnlijke doorbreekt de machine de grenzen van het werkelijke die de artiest en zijn medewerker voor zichzelf hadden vooropgesteld. Na de haperende softwarecircuits te hebben getoond in een levensgroot regieboek, geeft Federico León de verbeeldingskracht uiteindelijk alle vrijheid en het laatste woord. We bevinden ons tenslotte nog altijd in het theater … Achter een vierde muur die al lang gevallen is, maar die door de eindeloze herinnering aan die instorting in de loop van de kritische generaties misschien aanleiding zal geven tot het optrekken van een vijfde of zesde muur, is het publiek getuige van de ontploffing van de zeepbel vol ideeën. Voor de zoveelste keer moet alles worden heropgebouwd …

Benoît Hennaut, april 2015

Back to top

Federico León (1975) werd geboren in Buenos Aires. Hij schreef en regisseerde onder meer Cachetazo de campo , Museo Miguel Ángel Boezzio , Mil Quinientos metros sobre el nivel de Jack , El, Yo en el Futuro en Las Multitudes . Hij schreef, regisseerde en acteerde in zijn eerste speelffilm, Todo Juntos . In 2007 schreef en regisseerde hij samen met Marcos Martinez zijn tweede film: Estrellas . In 2009 schreef en regisseerde hij samen met Martín Rejtman Entrenamiento elemental para actores . In 2014 maakte hij La última película , een reeks van interventies in voormalige bioscopen die nu parkeerterreinen geworden zijn. Hij heeft verschillende prijzen gewonnen voor zijn werk, en zijn toneelstukken en films werden vertoond in theaters en festivals in Duitsland, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk, Italië, Denemarken, Schotland, Canada, België, Spanje, Brazilië, de VS, Japan en Australië. Als docent in de podiumkunsten heeft hij workshops gegeven in Spanje, Frankrijk, België, Costa Rica, Bolivië, Griekenland en Argentinië. Enkele van zijn toneelstukken, het script van Todo Juntos , alsook de vele recensies, interviews en teksten over het creatieve proces van zijn werk werden gepubliceerd in het boek Registros . Het werk van Federico León werd al vele malen gepresenteerd op het Kunstenfestivaldesarts.

Back to top