La Maison de Borj - Territory

b-space.be

6 Mei/ Mai/May 14:00 - 00:00
7-27 Mei/Mai/May: van woensdag tot zondag/du mercredi au dimanche/Wednesday to Sunday 11:00 - 19:00

Kleine en grote geschiedenis vermengen zich in het werk van Amal Saade. Ze was zes toen in 1975 de bloedige Libanese burgeroorlog uitbrak. Zich herinneren is voor haar een daad van verzet: "Ik wil reageren tegen het geheugenverlies van mijn landgenoten die nostalgisch blijven vasthouden aan het vooroorlogse Libanon." Omdat ze haar ouderlijk huis niet meer kan betreden - de stad werd na de oorlog opgedeeld -, heeft ze de buitenkant ervan urenlang op film vastgelegd. In haar installaties zijn persoonlijke herinneringen en herinneringen aan het leed van een heel volk uitwisselbaar geworden.

Video met de steun van/Vidéo avec l'aide de/Video with the support of: Service Nouveaux Médias et Service Audiovisuel du Centre Georges Pompidou (Paris)

Presentatie/Présentation/Presentation: KunstenFESTIVALdesArts

Back to top

Er zijn gebeurtenissen die niet alleen in het leven van een individu, maar ook in het bestaan van een hele gemeenschap diepe sporen trekken. De kleine geschiedenis en de grote geschiedenis vallen samen. De persoonlijke biografie vermengt zich met de historische gebeurtenis. Zich willen herinneren wordt dan een vorm van verzet tegen het vergeten.

"Ik was getuige van de oorlog die zestien jaar lang in Libanon woedde. Dat is merkbaar in mijn werk, waarmee ik wil reageren tegen het geheugenverlies van mijn landgenoten die nostalgisch blijven vasthouden aan het vooroorlogse Libanon. Ik vind het belangrijk om die periode van onze geschiedenis niet te verdringen. Om een toekomst voor te bereiden die de fouten uit het verleden vermijdt." Aan het woord is de Libanese artieste Amal Saade. Ze is pas zes wanneer in 1975 in Libanon de burgeroorlog uitbreekt. Tot dan heeft de christelijke familie Saade in alle rust en veiligheid geleefd in een residentiële wijk ten zuiden van Beiroet. Christenen en moslims leven er zonder conflicten samen: in het huis van de familie woont een Palestijns gezin dat geen onderdak meer vond in de overvolle Palestijnse kampen. De bloedige gevechten die uitbreken tussen christenen, moslims, Palestijnen en Druzen, dwingen de Saades meer dan eens hun huis te verlaten en toevlucht te zoeken bij verwanten in Rio (Brazilië).

De inval van Israël in Libanon in 1982 verergert het conflict nog, dat pas na tien gewelddadige jaren zal eindigen. Wanneer de oorlog voorbij is, vindt de familie Saade hun huis bewoond door aanhangers van de Hezbollah-partij, de enige partij die na de oorlog de wapens mag behouden en gezworen aartsvijand van Israël. Beiroet wordt officieel opgedeeld in een christelijk (oostelijk) deel en een islamitisch (westelijk) deel. Het ouderlijk huis van de Saades bevindt zich vanaf nu op moslimterritorium. Omdat ze het huis niet meer binnenmag, zal Amal Saade de vier gevels ervan gedurende twee uur filmen. Die beelden projecteert ze op de binnenwanden van een kubusvormige constructie: La Maison de Borj. Buitenkant wordt binnenkant, of hoe een oorlog een leven binnenstebuiten keert.
Amal Saade's multimediale installatie heeft een sterk autobiografische inslag. Territory, het tweede deel van haar installatie, toont een kamer van het huis, met een bed gemaakt van aarde en verderop een hoopje van dezelfde vruchtbare grond. Aan het plafond hangen zelfgemaakte vrouwenkleren: ooit geborduurd door Amals grootmoeder, nu een stuk herinnering. Tegen de wand hangen twee pagina's uit een Libanese krant van 2 november 1998 die melden dat Israëlische tractors tonnen rijke grond uit het zuiden van Libanon weghalen om de kibboetssvelden net over de grens te bevruchten: "Ik was erg geschokt toen ik dit las. Het was plots alsof deze diefstal van grond letterlijk - pijnlijk en absurd tegelijk - de Israëlische bezetting materialiseerde." Persoonlijke herinneringen en herinneringen aan het leed van een heel volk zijn inwisselbaar geworden.

Op haar achttiende gaat Amal Saade alleen terug naar Rio, op een ogenblik dat Brazilië een picturale explosie kent. Daar specialiseert ze zich in de plastische kunsten. Ze studeert daarna in Parijs, waar ze contact heeft met Libanese vrienden. Het verlangen groeit om opnieuw naar Beiroet te gaan en te spreken over wat ze vele jaren verdrongen heeft. Ze verruimt haar artistieke expressie, begint met objecten, video en synthetische beelden te experimenteren. Ze treft een Beiroet aan dat alles doet om de oorlog te vergeten. Maar vele conflicten blijven zonder oplossing. Het wantrouwen tussen christenen en moslims blijft en de kloof tussen arm en rijk wordt steeds groter omwille van een wild groeiend kapitalisme. Het land gaat nog steeds gebukt onder de dubbele bezettig van Israël en Syrië. "Ik wilde het heden met al zijn contradicties in de ogen zien. Ik wilde de realiteit van mijn stad, waarvan het uitzicht onwaarschijnlijk snel veranderde, confronteren. Ik begon de stad te doorkruisen om foto's te nemen. Mijn eerste installatie werd geïnspireerd door grote affiches die een ambitieus reconstructieproject van de nieuwe stad aanprezen. Ik heb deze maquettes onder plexiglazen bollen geplaatst naast foto's van vervallen ruïnes. Op stoffen buizen heb ik kleine spandoeken gespeld, waarop ik de zestig woorden heb gekalligrafeerd die de arabische taal rijk is voor ‘liefde'. Zestig woorden voor liefde, de liefde die bij ons zo taboe is."

Back to top