Grands travaux

Beursschouwburg
  • 24/05 | 20:30
  • 25/05 | 17:00
  • 26/05 | 21:00
  • 27/05 | 19:00
  • 28/05 | 21:00

€ 8 / € 6
1h 41min
NL / FR

Ontmoet de kunstenaars na de film op 25/05

Olivia Rochette en Gerard-Jan Claes studeerden in 2010 af aan de School of Arts – KASK in Gent en trokken de aandacht met hun eerste films, waaronder hun afstudeerproject Because We Are Visual (2010) en de documentaire Rain (2012), in opdracht van het dansgezelschap Rosas. Ze zijn ook medeoprichters van Zéro de conduite, een productie- en distributieplatform, en Sabzian, een website over cinema en beeldcultuur. Hun nieuwe film Grands travaux speelt zich af in het Instituut Anneessens-Funck, een Nederlandstalige beroepsschool in het centrum van Brussel waar jongeren – soms overhaast – een beroep aanleren. Grands travaux documenteert en ensceneert datgene wat hun leven vormgeeft: de praktijkoefeningen en lessen op school, voetbal, hun liefdesperikelen en de zoektocht naar een woning en werk. Door het alledaagse leven binnen de schoolmuren weer te geven, wil Grands travaux ook een beeld van het hedendaagse Brussel schetsen, met haar jongeren als vertrekpunt.

Een film van
Olivia Rochette & Gerard-Jan Claes


Met
Mustafa Abbas, Mohamud Mohamed Abdi, Yunus Emre Ak, Ahmadou Oury Barry, Mamadou Diallo, Daniel Mampaxi Kiaku, Reza Gharibzadeh, Hamza Iqbal, Ilhan Izci, Achmed Xussein


Beeld
Olivia Rochette


Geluid
Gerard-Jan Claes


Montage
Dieter Diependaele

Klankmontage
Ingrid Simon, Sabrina Calmels

Geluidsmix
Thomas Gauder


Kleurcorrectie
Raphaëlle Dufosset

Bijkomende beeldopnames
Ruben Desiere

Bijkomende geluidsopnames
Lennert De Taeye, Nina de Vroome


Advies
Elias Grootaers

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Beursschouwburg


Productie
Savage Film/Bart Van Langendonck

Coproductie
Zéro de conduite, Beursschouwburg (Brussel)

Met de steun van
Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF), Le Centre du Cinéma et de l’Audiovisuel de la Fédération Wallonie-Bruxelles, Vlaamse Gemeenschapscommissie, Creative Europe Programme of The European Union, de Belgische Tax Shelter voor filmfinanciering

In associatie met
Eyeworks (Belgium), Scio Productions, VRT / Canvas

Met de steun van
Kunstenfestivaldesarts

Back to top

Draadloze verbinding!?
Over Grands travaux

Leven we vandaag werkelijk in een draadloze wereld? Voortdurend connected, maar nooit verbonden? Wie er oog voor heeft, bespeurt overal draden. Of kan hun aanwezigheid althans vermoeden. Deskundig weggewerkt in vloeren en plafonds, of zich neervlijend op de oceaanbodem terwijl eindeloze rijen nullen en enen door hen heen razen, dragen ze onze vurigste verlangens en meest kille data. Hun bestaan is aan het zicht onttrokken door vaklui wier arbeid volgens David Simon, coscenarist van de Amerikaanse fictieserie The Wire, “elke dag een beetje meer ontmenselijkt wordt”.

Seizoen na seizoen toont deze televisiereeks hoezeer straatboefjes, politieagenten, drugdealers, journalisten, havenarbeiders, leerkrachten, scholieren… elk op hun terrein in de stad Baltimore vermorzeld worden door institutionele machinaties. Steeds opnieuw krijgen vakmanschap en individuele kwaliteiten niet de appreciatie die ze verdienen, onder meer omdat de overdracht van kennis en vaardigheden voortdurend vastloopt in een moedwillig door corruptie, onverschilligheid en onderfinanciering in stand gehouden chaos. Deze onderwaardering is systemisch: “Een van de zaken die het kapitaal ontegensprekelijk nastreeft, is het reduceren van arbeid”, gaf Simon in 2013 aan op het Festival of Dangerous Ideas. “Dat wil het doen omdat arbeid een kost is. Op menselijk vlak betekent de reductie van arbeid dat mensen minder waard zijn.”

Tegenover die chronische vernielzucht plaatst The Wire individuen die hun weg zoeken in een ontrafeld leven. Daarbij doet de op de realiteit geënte fictie van The Wire haar voordeel bij een deels documentaire strategie. De personages zijn geen symbolen, maar in de specificiteit van hun taalgebruik en gestes schemeren macrostructuren door. Naar hen kijken en luisteren is de wereld in volle ontwikkeling zien.

Baltimore is Brussel niet, en de jongeren uit de fictieserie The Wire volgen geen les aan de beroepsschool Anneessens-Funck uit de documentaire film Grands travaux. Toch wordt in beide gevallen resoluut ingezet op de vraag hoe mensen vandaag in de wereld staan, in relatie tot arbeid, opleiding en toekomstperspectieven. Waar The Wire de levenswandel van zijn personages verbindt in een wijdvertakte socio-economische analyse (It’s All Connected is de titel van een documentaire over de reeks), legt Grands travaux zich minutieus toe op de microkosmos van Anneessens-Funck. De gefilmde blikken, bewegingen en woorden behoren toe aan de leerlingen Ahmadou Barry, Mamadou Diallo, Achmed Xussein en Mohamed Abdi. Ze bekwamen zich in een vak en praten over alledaagse beslommeringen. Documentairemakers Gerard-Jan Claes en Olivia Rochette laten hen deze handelingen opvoeren voor de camera, waardoor de jongens zich voor even huisvesten in de filmische ruimte, in een spel met kleuren, geluiden en vormen.

In hun houten hokjes op school leren de jongens elektriciteitsdraden aansluiten. Vingervlug strippen ze kabels terwijl ze discussiëren over de ploegsamenstellingen van FC Barcelona en Real Madrid. Werk en plezier schuiven over elkaar, met hun blik – nog benadrukt door de opeenvolging van shot en tegenshot – als as waarrond het gesprek draait. De ogen van de jongens glijden heen en weer tussen hun handen en hun gesprekspartner. Deze blik verschuift de aandacht, ook bij de kijker. Kijken is investeren en de gevormde constructies naar waarde schatten.

Documentair filmen licht die vormen uit de werkelijkheid en vindt motieven in de ontmoeting met de realiteit. Grands travaux zal de losse draden uit de openingsscène nooit definitief vasthechten, maar bouwt er wel een documentair beeld mee. Wanneer de leerlingen een bewakingscamera installeren, is een paarse muur de achtergrond voor een spel met loshangende draden, schaduwen en handen die het beeld binnenkomen en weer verlaten. Via een wit oortje telefoneert Barry met een meisje terwijl zijn klasgenoten ginnegappen en aan de slag zijn met draden en plakband. Net als de kijker horen zij enkel wat er binnen de schoolmuren weerklinkt. Grands travaux koestert voortdurend de spanning tussen wat zich in het beeld bevindt en wat er zich daarbuiten afspeelt. Via YouTube-filmpjes die worden vertoond tijdens spreekbeurten en de beelden van een videofoon en de bewakingscamera sluipen andersoortige ruimtes – die herinneren aan het audiovisuele essay Because We Are Visual, de afstudeerfilm van Claes en Rochette – de film binnen. Deze beelden, met hun specifieke esthetiek, creëren een wereld-in-de-wereld die afwijkt van de andere, vrij klassieke mediumshots. Toch zijn de virtuele buitenwereld en de schoolse binnenwereld geen aan elkaar tegengestelde realiteiten. Beide behoren aan de jongens. Het is hun realiteit, gestructureerd via een film.

Grands travaux bevraagt de verhouding tussen de wereld en de wereld-in-de-wereld die cinema is. Begin jaren negentig beschreef de Franse cinefiel en criticus Serge Daney de connectie tussen cinema en de nabije wereld via de metafoor van een draad die liep van zijn appartement in Parijs naar de cinema’s waar hij films ging bekijken. Hij betreurde het dat de jongeren die op dat moment in de banlieue woonden deze draad moesten missen omdat er een gebrek aan verbeelding bestond, waardoor hun wereld niet op de bioscoopschermen terechtkwam. En dat terwijl veel van de cinema’s in Parijs ook al verdwenen waren. Kort voor z’n dood in 1992 vertelde Daney nog: “Ik zou die film [over hedendaagse jongeren uit de banlieue] heel graag zien en ik zou graag hebben dat men het beschouwt als een haast onontbeerlijk werk om hem te maken. (…) We moeten die film maken, want we hebben hem nog nooit gezien.” Daney besefte dat dit geen eenvoudige klus zou worden, want “wie zou de hoofdrol spelen en waarmee zou men de dialogen voeden?”

Met Grands travaux leggen Gerard-Jan Claes en Olivia Rochette alvast hun antwoord op deze vragen voor. Niet door een film te maken over mensen zoals Barry, Mamadou, Achmed of Abdi, maar door samen met deze jongens te werken aan een vormenspel, aan een film. Hun dialogen gaan over school, werk, meisjes en voetbal. En de gebroken draad en het gebrek aan verbeelding die Daney zo betreurde? Beelden en klanken vinden voor de huidige tijd vraagt arbeid. Arbeid die de menselijke ontwaarding zachtaardig uit haar bestaande verband rukt.

Back to top

De documentairemakers Olivia Rochette (1987) en Gerard-Jan Claes (1987) studeerden in 2010 af aan de KASK – School of Arts in Gent met Because We Are Visual, een documentaire die de kijker laat kennismaken met het fenomeen van publieke videodagboeken. Because We Are Visual werd vertoond op nationale en internationale filmfestivals, waaronder het International Film Festival Rotterdam, het International Documentary Festival Amsterdam en Videoex, en in musea zoals S.M.A.K. en MAC’s. Sinds 2009 werken ze voor de Belgische choreografe Anne Teresa De Keersmaeker en haar dansgezelschap Rosas. In 2012 maakten ze Rain, een lange documentaire over de heropvoering van De Keersmaekers hedendaagse choreografie Rain met het Ballet de l’Opéra national de Paris. De film ging nationaal in première op het Film Fest Gent en werd getoond op internationale festivals, waaronder het International Documentary Film Festival Amsterdam, Cinéma du Réel in het Centre Pompidou en het Los Angeles Film Festival. In 2013 richtten Rochette en Claes samen met documentairemaker Elias Grootaers het productie- en distributieplatform Zéro de conduite op. In hetzelfde jaar waren ze ook medeoprichters van Sabzian, een website die ruimte biedt voor beschouwingen rond cinema en een agenda die focust op filmvertoningen en -evenementen in België en omstreken. Hun nieuwe film Grands travaux gaat nationaal in première op het Kunstenfestivaldesarts in de Beursschouwburg, waar Claes en Rochette sinds 2013 actief zijn als geassocieerde artiesten.

Back to top