First Night / And the thousandth night ... / Instructions for forgetting

Verschillende locaties in de stad

First Night
24.25/05 > 20:30
Théâtre 140
EN - 120’

And on the Thousandth Night...
19/05 > 23:00 – 05:00
de bottelarij
EN

Instructions for Forgetting
15.16/05 > 20:30
Kaaitheaterstudio’s
EN - 90’

Forced Entertainment, één van de meest vooraanstaande Britse gezelschappen van dit moment, brengt een staalkaart van hun werk met een klassieke productie, een docu-solo en een improvisatienacht. First Night toont acht acteurs in een variété show waarin alles, op een komische maar pijnlijke manier, onherroepelijk in het honderd loopt. In Instructions for Forgetting vermengt Tim Etchells interviews, home-movies en brieven van vrienden met beelden uit het nieuws in een verrassende solo. And on the Thousandth Night... neemt u via 6 uur improvisatie mee de nacht door met een eindeloos verhaal van sprookjes, moppen, stadslegendes, liefdeshistories en seksverhalen. De sterke persoonlijkheden van de acteurs, hun provocerende en kwetsbare speelstijl en het wrange maar ontroerende universum van Forced Entertainment staan garant voor ijzersterke voorstellingen.

First Night

Performers : Robin Arthur, Jerry Killick, Richard Lowdon, Claire Marshall, Cathy Naden, Terry O’Connor, John Rowley, K. Michael Weaver

Regie : Tim Etchells

Tekst : Tim Etchells & de compagnie/la compagnie/the company

Ontwerp : Richard Lowdon

Lichtontwerp : Nigel Edwards

Soundtrack : Found Sources

Pers : Chris Lord (Karpus Projects)

Fotographie : Hugo Glendinning

Print design : Jennie Smith

Coproductie : Rotterdamse Schouwburg, SpielArt Festival München, Festival Theaterformen (Hannover), Wiener Festwochen

Met dank aan : Annemie Vanackere, Tilmann Broszat, Veronika Kaup-Hasler, Marie Zimmerman & David Tushingham, Sue Marshall, Chris Wilson, The Vintage Fashion Company, le conseil d’administration de Forced Entertainment (Deborah Chadbourn, Nicky Childs, Martin Harvey, Carol Maund & Simon Shibli)

Presentatie : Théâtre 140, KunstenFESTIVALdesArts


And on the Thousandth Night…

Performers : Robin Arthur, Tim Etchells, Tamzin Griffin, Jerry Killick, Richard Lowdon, Claire Marshall, Cathy Naden, Terry O'Connor

Ontwerp & lichtontwerp: Richard Lowdon

Oorspronkelijk geproduceerd in opdracht van : Festival Ayloul, Beirut

Presentatie : KVS/ De bottelarij / KunstenFESTIVALdesArts


Instructions for Forgetting

Tekst : Tim Etchells

Ontwikkeld en gecreëerd door : Tim Etchells, Richard Lowdon, Hugo Glendinning

Performers : Tim Etchells, Johnny Goodwin

Ontwerp & lichtontwerp : Richard Lowdon

In opdracht van : Wiener Festwochen 2001

Presentatie : Kaaitheater, KunstenFESTIVALdesArts

Avec le soutien de British Council

Back to top

Eén beeld blijft me bij als ik aan Forced Entertainment denk: dat van wild enthousiaste kinderen die zich vrolijk op de verkleedkoffer storten, ontdekken dat speelgoedpistolen echte kogels afvuren – hun gezichten onder de lippenstift en de glycerine tranen – en zich uiteindelijk realiseren dat het feestje afgelopen is maar dat de show moet voortgaan.

Lyn Gardner inThe Guardian

Forced Entertainment is geen onbekende op het Festival. In 2000 maakte deze Britse groep voor het Festival Scar Stories, gebaseerd op verhalen over littekens die opgetekend werden tijdens interviews in de straten van Brussel. Het gezelschap bracht toen ook Quizoola!, een 6 uur durende quizvoorstelling die al naargelang het tijdstip en de mood van de acteurs uitmondt in een kruisverhoor of een intiem gesprek. Dit jaar staan er, naast de solo’s van Tim Etchells met Meg Stuart, drie voorstellingen van Forced in het festival – we zien ze graag als een staalkaart van hun werk, dat solo’s afwisselt met groepsvoorstellingen en vaste structuren aanvult met improvisatie. Forced houdt van spelen met de grens tussen fictieve verhalen en echt gebeurde dingen, net zoals Tim Etchells verhalen balanceren op het ontmoetingspunt tussen realiteit, gruwel en schoonheid. Zijn teksten zetten de lijnen uit van het wrange maar ontroerende universum van Forced Entertainment, die de acteurs, stuk voor stuk sterke persoonlijkheden, met hun provocerende en kwetsbare speelstijl inkleuren.

First Night toont acht acteurs in een variété show waarin elke act gedoemd lijkt te eindigen in beledigingen of ongelukken. Waarin een glimlach van verwelkoming ontaardt in een angstaanjagende grijns. Een avond die volledig in het honderd loopt op een komische maar vreselijke manier. Of: wat gebeurt er als de façade tussen acteurs en publiek wegvalt?

VoorInstructions for Forgetting deed Tim Etchells beroep op vrienden: hij vroeg hen waargebeurde verhalen op te sturen en video’s over wat ze maar wilden. Etchells vermengt interviews, cassettes, home-movies en brieven met nieuwsbeelden, en legt zo de link tussen onze persoonlijke verhalen en de algemene achtergrond die we cultuur of politiek noemen. Een verrassende en komische solo ergens tussen verhaal, essay, video en privé-conversatie in.

InAnd on the Thousandth Night… vertellen acteurs van Forced Entertainment, verkleed als Koningen en Koninginnen, een eindeloos verhaal dat sprookjes, filmplots, bijbelse verhalen, moppen, stadslegendes, persoonlijke verhalen, liefdesverhalen, seksverhalen en kinderverhalen aaneenrijgt. Nu eens dodelijk vermoeiend en hysterisch, dan vulgair of teder, onderzoekt deze voorstelling de live verhouding tussen een verhaal en het publiek, en tussen een verhaal en de vertellers.

DRIE INLEIDINGEN VOOR BRUSSEL

Gelieve de inleidingen in willekeurige volgorde te lezen.

(1) Dit zijn erg verschillende projecten

Dit zijn erg verschillende projecten en elk project afzonderlijk is in elk geval niet wat het lijkt.

First Night is een theaterspektakel, levendig en vol kleur, maar ook catastrofaal, hard en minimaal.

Instructions for Forgetting is een documentaire, een beeld van de wereld, maar geweven in het willekeurige kader van videotapes en brieven die mij bereidwillig door vrienden, collega's en kennissen werden gestuurd.

And on the Thousandth Night... is het langste verhaal-voor-het-slapengaan dat ooit werd verteld. Het is een geïmproviseerd verhaal-in-een-verhaal-in-een-verhaal-in-een-verhaal dat probeert alle verhalen te vertellen die ooit werden geschreven, verteld, herinnerd of gefantaseerd, met het vreemde voorbehoud dat geen enkel verhaal mag eindigen.

Ik zou kunnen liegen en zeggen dat al deze projecten verbonden zijn door een gemeenschappelijk thema en een gemeenschappelijke methode. Of ik zou een andere leugen kunnen vertellen: dat er geen enkel verband is tussen de projecten.

Of ik zou de waarheid kunnen vertellen.

(2) Maak ruimte. Heb vertrouwen. Neem je tijd.

Je kan deze inleiding beschouwen als een schematische inventaris van de verschillende (en tegenstrijdige) bekommernissen en strategieën die we gebruikt hebben en nog steeds gebruiken om het publiek te benaderen. Je kan haar beschouwen als een reeks onvoltooide instructies. Maar onthoud dat van alles wat volgt, niets een ‘gezonde’ relatie tussen een voorstelling en zijn publiek (wat dat ook moge betekenen) kan garanderen op dit specifieke ogenblik, in de zeer particuliere en al bij al ongelukkige omstandigheden die we in alle vertrouwen ‘nu’ noemen.

Ik zou jullie iets waars kunnen vertellen: elk project blijft voor ons een poging om een nieuwe en aangepaste oplossing te bedenken voor deze situatie, waarin we rechtstaan en het woord nemen voor een groep mensen die we niet kennen en die we niet kunnen vertrouwen.*

(* Dat is wat er van de ‘polis’ geworden is.)

*

Luister eens hier. Ik weet wel een of twee dingen over het cliënteel. Het is een bende leugenaars en kontendraaiers. Jaag ze schrik aan.... sla er een beetje op. Dan zullen ze wel reageren. Daar zijn ze dol op. (Performance, een film van Donald Cammel en Nicolas Roeg, 1972)

*

Zorg dat je met het publiek in het hier en nu bent. Zorg dat jullie ‘een groep mensen zijn die hun werk doen voor een andere groep mensen’. Denk aan opdracht, werk (arbeid), aan de vreemde maar eenvoudige situatie dat anderen betalen om te kijken naar dingen die jullie doen. Construeer jullie aanwezigheid op het toneel als iets alledaags, op mensenschaal.

Dit is een vorm van generositeit. Een vorm van openheid.

Ik zag Roy Faudre (Wooster Group, No Theatre) in het LIFT festival in Londen. Hij zei iets heel moois.

“De live acteur is degene die zegt: ‘Kijk naar mij, ik ben de persoon die voor je staat. Je kan naar me kijken van top tot teen.’”

*

Fictionaliseer het publiek. Spreek hen aan (1) alsof ze andere toeschouwers zijn en (2) alsof ze fictionele personages zijn.

Met het publiek wordt omgegaan als waren het toeschouwers in een striptent, bij een kindervoorstelling, of een economische thinktank. Ze worden aangesproken als minnaars, moordenaars, potentiële kompanen bij een bankoverval, een lang verloren gewaande vriend. De reële tijd installeert zich, en op dat moment wordt hij vervormd, bekleed, vertroebeld en dan opnieuw opgeroepen.

*

Bouw het publiek op. Lok hen naar binnen. Hoop hen op. Maak dat ze zich thuis voelen.

Betrek hen erbij. Neem hen op in de menigte. Noem hen 'menselijke wezens'. Laat hen proeven van het plezier samen te lachen.

(Ik denk dat we voldoende over dit soort menigtes weten – mensen die ‘als één’ reageren – om er heel achterdochtig over te zijn.)

*

Drijf een wig in het publiek. Maak er een probleem van. Verstoor het comfort en de anonimiteit van de duisternis. Verstoor dat aangename gevoel dat ‘we allemaal hetzelfde zijn’.

In een mooie brief voor het projectInstructions for Forgetting schreef de visuele kunstenaar en architect Tony Shakar uit Beiroet: “Er zijn andere verhalen die ik je zou kunnen vertellen, Tim, maar dat zouden dan oorlogsverhalen zijn en ik hou er niet van om oorlogsverhalen te vertellen aan mensen die niet hier waren tijdens de oorlog. Je zou die verhalen niet verstaan en, daarenboven, ze zijn van mij.”

Natuurlijk was zijn weigering, zijn waarschuwing voor een kloof – in de ervaring en in de capaciteit om te ervaren – het juiste geschenk, de juiste waarschuwing, voor het stuk en ook voor mezelf.

Laat het publiek de aanwezige verschillen in de ruimte en daarbuiten voelen (klasse, gender, leeftijd, ras, macht, cultuur). Geef hen het gevoel van alleen te zitten lachen. Het gevoel van een lichaam dat in publiek lacht en dan, beschaamd, moet ophouden.

Geef hen geschenken. Plezier. Gelach. Gedans. Breng hen weer samen.

*

O, jullie waren een goed publiek. Een zeer goed publiek. Zeg me waar jullie morgenavond optreden. Ik zal komen om naar jullie te kijken. (The Entertainer, een theaterstuk en film van John Osborne)

*

Gebruik directe aanspreking, gewone spreektoon en oogcontact.

Zorg voor wat stilte van het toneel naar het publiek. Geef hen stilte. Geef hen tijd.

Geef het publiek met stilte en oogcontact de kans om het ogenblik te meten. Laat dit moment leeg zijn. Laat het vol zijn. Laat het zenuwachtig zijn. Grappig. Vertrouwelijk. Problematisch. Laat het moment niets zijn. Alles. Laat het alle mogelijkheden van het moment zijn.

Herinner je je hoe het is om in stilte geluk met vrienden te delen?

*
Jerome (Bel) vertelt ons (in een bar in Wenen) dat hij met The Show Must Go On een voorstelling wilde maken dieniet sterker is dan het publiek. Een stuk dat bij het publiek zou zitten maar het niet zou domineren. Een wondermooie gedachte. Een ongelooflijke generositeit. Maar voor hen die met andere ideeën over de verhouding tussen kunstenaar en publiek werden grootgebracht, is het niet gemakkelijk om een dergelijke gift te aanvaarden.

In Parijs in het Théâtre de la Ville wordt het toneel bestormd, zijn er interventies en traag applaus. J zegt dat hij de boodschap begrepen heeft: “als je dit publiek niet domineert, dan probeert het je af te maken.”

*

Zeg: “Kijk naar mij, ik ben de persoon die voor je staat. Je kan naar me kijken van top tot teen.”

Geef ruimte. Heb vertrouwen. Neem je tijd.

Geef de moed niet op. Er is een publiek dat geen traditioneel dramatisch geouwehoer meer wil.

(3) Pogingen om te beschrijven wat Forced Entertainment zal doen, of proberen te doen in hun voorstellingen (maar ook daarbuiten) tijdens het KunstenFESTIVALdesArts in Brussel, mei 2002

Intiem en menselijk zijn. Maar zonder de boosheid op te geven.

Grappig zijn. Maar zonder de somberheid op te geven.

Afgeven op de gewonde rotzooi van de politiek zonder de politiek op te geven.

Proberen een ruimte te vinden in het theater, of in een ander medium, waar een betekenisvolle ontmoeting tussen vreemden mogelijk is.

Gebruik maken van directheid, improvisatie, de elektrische energie van ‘wat NU gebeurt’.

Materiaal gebruiken dat zeer los werd gerepeteerd met een script.

Proberen de wereld te beschrijven. Er een kaart van tekenen.

Vragen stellen over de natuur van het toekijken. De politiek van het voyeurisme. De ethiek van het kijken. Inclusief het plagen, aanvallen en splijten van het publiek, maar ook en zeker niet in het minst, plezier maken met het publiek.

Verleiden.

Proberen ieder verhaal te vertellen dat ooit werd verteld, dat ooit gebeurde, ooit werd bedacht en nog bedacht zal worden.

Ruimte creëren om andere mensen te laten denken. Ruimte creëren waarin zij hun eigen vragen kunnen stellen en beantwoorden. Ruimte creëren die vrij is en ongemakkelijk, een ruimte die gebukt gaat onder de uitdaging en het gewicht van zijn verantwoordelijkheid.

De taal aanvallen en tegelijkertijd verheerlijken.

Goede en slechte moppen vertellen.

Proberen het denkproces te beschrijven. Proberen in 9 minuten 38 seconden alle gedachten te beschrijven die in die tijdspanne door een menselijk brein flitsen. Intimiteit creëren.

Verwonderd zijn wat mensen ertoe brengt in het donker te zitten en te kijken naar wat andere mensen doen.

Brutaal zijn.

Lijsten maken - van Hollywoodsterren in onwaardige situaties, van dingen waaraan je niet zou mogen denken, van verhalen, van videoscènes, van verschillende vormen van afscheid nemen tussen mensen in de wereld.

Over het woord documentaire nadenken en wat het voor ons zou kunnen betekenen. Een documentaire maken over de wereld door vrienden te vragen om ware verhalen en homevideo’s te sturen.

Proberen om rond, onder, over of op een of andere manier voorbij wat theater zou moeten zijn te geraken. Proberen voorbij theater te geraken door theater te vernietigen, het te aanvaarden, minder te zijn dan theater, het te ontkennen, erop te schelden, er liefdesbrieven voor te schrijven. En op hetzelfde ogenblik weten dat theater precies datgene is dat op deze manier voorbij zichzelf probeert te geraken.

In leven blijven in een stad vol slechte herinneringen.

Dronken worden.

Vuile smerige schandalige en dus waarschijnlijk onware verhalen vertellen over Amerikaanse filmacteurs en actrices.

Een werk presenteren dat de mislukking, het gevecht, de incompetentie, de catastrofe en het fiasco bevoorrecht, opvrijt en celebreert.

Verwonderd zijn.

Wachten.

Waken.

Wenen.

Wensen.

Verwelkomen.

Willen.

Waarnemen.

Waarschuwen.

Tim Etchells, 2001

Een deel van dit essay maakten reeds onder een andere vorm deel uit van een vroegere tekst van Tim Etchells, Not Part of the Bargain, uitgegeven in Etcetera door het SpielArt Festival, München, 2001. Tim Etchells, artistiek directeur van Forced Entertainment, publiceerde onlangs The Dream Dictionary (for the Modern Dreamer), Duck Editions 2001.

Back to top