Deserve

Halles de Schaerbeek

14, 15, 16/05 – 20:30
EN / FR / NL / DE > NL / FR

Van To Serve is het een kleine stap naar Deserve, een theaterproductie waarvoor filmmaker Jorge León samenwerkt met Simone Aughterlony, een choreografe die werkt in Zürich en Berlijn. Op basis van onderzoek naar de archetypische representatie van huishoudpersoneel vermengt Deserve reële met fictieve getuigenissen. Intieme verklaringen van dienstmeiden worden geconfronteerd met het analytisch discours van experts, dat doorgaans onze kennis van dat stuk geperverteerde werkelijkheid filtert. De onderwerping en het misbruik dat ermee samengaat laten letterlijk fysieke sporen na. De lichamen van de bedienden beginnen te revolteren tegen de objecten die hun ontmenselijking symboliseren. Voor León en Aughterlony is de theatrale dimensie inherent aan die machtsverhouding en ze stellen de mechanismen van het dienen en het gediend worden in vraag. Als het statuut van de dienstbode in de loop der jaren geëvolueerd is, welke verborgen betekenissen gaan er dan schuil achter dit symbool van ‘dienstbaarheid’ en hoe worden die gereactiveerd in de huidige machtsverhoudingen? De grens tussen onderwerping en overheersing is vager dan aangenomen wordt.

Regie
Jorge León, Simone Aughterlony

Met
Angelique Willkie, Céline Peret, Fiona Wright, Mieke Verdin, Thomas Wodianka

Muziek
George van Dam

Lichtontwerp
Florian Bach

Kostuums
Ann Weckx

Decor
Nadia Fistarol

Technische leiding
Ursula Degen

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts,
Halles de Schaerbeek

Productie
Verein für allgemeines Wohl (Zürich), Niels asbl (Brussel)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Alkantara Festival (Lissabon), Dampfzentrale/Biennale (Bern), Hebbel am Ufer (Berlijn), Productiehuis Rotterdam (Rotterdamse Schouwburg), Theaterhaus Gessnerallee (Zürich)

Met de steun van
Pro Helvetia Swiss Arts Foundation, Fachstelle Kultur Kanton (Zürich), Präsidialdepartement der Stadt Zürich, Kulturstiftung des Bundes, Ministère de la Communauté Française – Service du Théâtre

Met dank aan
KVS, Les Brigittines, Damaged Goods, Nicolas Dubois en Anette Ringier

Project gecoproduceerd door
NXTSTP, met de steun van het Cultuurprogramma van de Europese Unie

Back to top

Deserve

We kijken naar Deserve. Een performance met vier vrouwen, twee mannen en een machine. Er staan voorwerpen die je in elk huis kunt vinden. Deze voorwerpen zijn niet van de personages van het stuk en ook niet van de performers: een mixer, messen en vorken, een strijkijzer, een broodrooster, een scherp mes. Er vindt een gewelddadig voorval plaats dat wij niet zien. Het is al voorbij en vond elders plaats, buiten de scène, maar de performers hebben het er vaak over. Eén man speelt viool. Behalve de viool is er heel weinig muziek. Alleen twee liedjes. We hopen twee liedjes te zullen horen.

We hebben inzage gekregen in bepaalde documenten. Sommige details in de documenten die wij lezen – naam, land van oorsprong, woonplaats – werden veranderd of vervangen door initialen. We kunnen dus niet meer zeggen of de letter ‘B’ voor Bulgarije, Burkina Faso, Bolzano of België staat. We weten ook niet of ‘T.’ Terry was, Tissan, Tamara of Tarek.

We kijken naar Deserve en vragen ons af of een vrouw die op haar knieën zit meer waard is, of minder, dan een man die op handen en voeten loopt. We vragen ons af of vuile nagels meer gênant zijn dan tranen in de ogen. En we overleggen of het al dan niet onfatsoenlijk is aan te nemen dat Bernadette dik is of dat zij een lijfgeur heeft. Of allebei.

Er zijn veel dingen die wij willen zeggen, dus nemen we veel dingen vast waarmee we ze kunnen zeggen, en de kleerhanger is er maar één van. Die kleerhanger is vaak erg verdrietig en melancholisch. Hij is zoals een woord, een hiëroglief, een teken: als je er lang genoeg naar kijkt, zoals naar een woord, dan betekent hij al bij al echt niet wat je dacht dat hij betekende.

We kijken naar Deserve en het begint ons op te vallen dat de lichamen die wij daar zien liggen ook niet eenduidig zijn. Van hieruit valt moeilijk te zeggen of hun onbeweeglijkheid te maken heeft met uitputting dan wel gewoon met luiheid. We zitten zelf ook op handen en knieën, als dienstbode van iemand anders. We zijn getuige van de bedrieglijke intimiteit tussen het gedomesticeerde lichaam en het huiselijk voorwerp. We worden getroffen door het potentiële geweld dat in deze verhouding besloten ligt. Als we ons de vier muren voorstellen, dan gaan we naar binnen en verbergen ons achter de deuren, en als we ons de hele inhoud van het huis en de samenstelling van de bewoners voorstellen, dan beginnen we een soort alchemie te proeven, een krankzinnig en magisch drankje.

Er is een anekdote over een wasmachine en er is een berucht moordverhaal. We noemen dingen die zich nooit vertonen: le lapin. De twee zusters, Papin. We krijgen ze niet te zien. We hebben het over fabels, maar krijgen er nooit een te horen. We praten in het Engels en in het Frans. We verheffen onze stemmen, trekken kleren uit, trekken kleren aan, kijken naar het publiek… met angst in onze ogen...

Na enige tijd organiseren wij een conferentie en verbeelden ons dat er een diner heeft plaatsgevonden. We weten niet precies wie op dat diner aanwezig was; we weten alleen maar dat enkele prominente gasten uitgenodigd waren. We herinneren ons het spelletje uit onze kindertijd, Cluedo, en de personages in dat spel.

We kijken naar Deserve en beginnen te vermoeden dat de lichamen van de voorwerpen ons iets proberen te vertellen, alsof de voorwerpen op het podium, zoals de voorwerpen in het huis, ons iets willen vertellen. We klimmen een paar trappen hoger om te spreken, laten de rommel liggen en verdwijnen, alsof we de voorwerpen in onze plaats kunnen laten spreken.

Fragment uit Deserve, 2010

Back to top

Jorge León (°1967) studeerde af aan het Institut National Supérieur des Arts du Spectacle in Brussel, en werkt als fotograaf en filmregisseur. Hij was ook al actief als dramaturg en scenograaf voor verschillende projecten. Als fotograaf werkte hij voor Belgische en buitenlandse artiesten en gezelschappen, waaronder Olga de Soto, Wim Vandekeybus en Meg Stuart/Damaged Goods. De foto’s van León werden al geëxposeerd op verschillende plaatsen in België en het buitenland, en verschenen in dagbladen als Times en Libération. In 1999 creëerde Jorge León op het Kunstenfestivaldesarts de installatie Unfinished Stories. De laatste jaren was hij vooral actief als filmmaker, met een reeks films waaronder De Sable et de Ciment (2003), Vous êtes Ici (2006), Between Two Chairs (2007) en 10min. (2009).

Simone Aughterlony (°1977) studeerde in 1995 af aan de New Zealand School of Dance, alvorens naar Europa te verhuizen. Sindsdien werkte ze als danser en als choreograaf voor verschillende artiesten en gezelschappen. In 2001 werkte Aughterlony mee aan het project Highway 101 van Meg Stuart/Damaged Goods. Daar werkte ze voor het eerst ook samen met de Brusselse kunstenaar Jorge León. In 2003 creëerde Aughterlony haar eerste eigen productie, de danssolo Public Property. Het werk van Simone Aughterlony onderzoekt beleefde ervaringen en de communicatie van die ervaringen door verschillende vormen van (re)presentatie. Dit onderzoek leidt vaak tot rigoureuze vormen, een poging om de limieten van de eigen gedachten en bewegingen te begrijpen maar ook te begrenzen.

Back to top