Cuando vuelva a casa voy a ser otro

Théâtre Varia

1h 20min
ES > FR / NL

23/05 – 20:30
24/05 – 18:00
25/05 – 20:30
26/05 – 20:30

Mariano Pensotti, een leidend figuur van het hedendaagse theater in Buenos Aires, bewandelt in zijn stukken het spanningsveld tussen fictie en werkelijkheid. Hij schrijft en regisseert meesterlijke microficties, waarin de grote geschiedenis zich toont in alledaagse faits divers . In 2015 komt de Argentijn naar het Kunstenfestivaldesarts met de wereldpremière van Cuando vuelva a casa voy a ser otro (Wanneer ik thuiskom, zal ik een ander zijn). Het stuk opent met een waargebeurd verhaal, maar kronkelt verder langs de denkbeeldige lijnen van Pensotti’s pen. Als een archeoloog bestudeert Pensotti het materiaal dat overblijft wanneer een mensenleven ophoudt te bestaan en de waarheid vertroebeld geraakt door familiale mythes en verzinsels. Met zijn typische, glasheldere vertelstijl en een vernuftig decor creëert Mariano Pensotti een borgesiaans labyrint van persoonlijke verhalen waarin het aangenaam verdwalen is. Espléndido.

Tekst & regie
Mariano Pensotti

Cast
Agustín Rittano, Mauricio Minetti, Santiago Gobernori, Julieta Vallina, Andrea Nussembaum

Set
Mariana Tirantte

Muziek
Diego Vainer

Licht
Alejandro Le Roux

Productie
Florencia Wasser

Regieassistent
Manuel Guirao, Carlos Etchevers

Presentatie
Kunstenfestivaldesarts, Théâtre Varia

Productie
Grupo Marea (Buenos Aires)

Coproductie
Kunstenfestivaldesarts, Theaterhaus Gessnerallee (Zürich), Künstlerhaus Mousonturm (Frankfurt), Festival Theaterformen (Hannover), HAU Hebbel am Ufer (Berlijn), Festival d’Avignon, Maison des arts de Créteil, Théâtre Nanterre-Amandiers, El Cultural San Martín (Buenos Aires), FIBA Festival Internacional de Buenos Aires

Boventiteling met de steun van
ONDA

Back to top

Cuando vuelva a casa voy a ser otro

1.
Doorheen de jaren verander je in een kopie van jezelf. Het spiegelbeeld van een personage dat gebaseerd is op een mythe die nog niet bestaat. Cuando vuelva a casa voy a ser otro (Wanneer ik thuiskom, zal ik een ander zijn) vertrekt van een waargebeurd en recent voorval uit het leven van mijn vader. Op het eind van de jaren 60 was hij een revolutionair militant en toen Argentinië een dictatuur werd, besloot hij een reeks compromitterende voorwerpen (foto’s, boeken, lidkaarten van linkse bewegingen, etc.) te verbergen in het geval militairen ons huis zouden doorzoeken, wat ze later daadwerkelijk gedaan hebben. Mijn vader begroef de voorwerpen in de tuin van mijn grootouders en tijdens al die jaren van militaire dictatuur dacht hij er geregeld aan terug. Toen het militaire bewind midden jaren 80 was gevallen, wilde hij zijn spullen weer opgraven, maar herinnerde hij zich niet precies meer waar hij ze had verstopt. De tuin was in al die jaren danig veranderd. Mijn vader vond niets meer terug. In het begin van 2014 kreeg hij een telefoontje van de huidige eigenaars van het huis van mijn grootouders. Ze zeiden dat ze tijdens graafwerken voor een nieuw zwembad een aantal zakken met voorwerpen hadden gevonden. Op die manier, bijna 40 jaar later, vond mijn vader de bijna mythisch geworden spullen terug. De zakken waren ondertussen tijdscapsules geworden die de sporen dragen van iemand die er ooit was en nu niet meer. Voor het eerst voelde ik de impuls om een echt verhaal van iemand uit mijn naaste omgeving te gebruiken als basis voor fictie. In de voorstelling, waarin feit en fictie schaamteloos met elkaar verstrengeld worden, herkent het personage dat met deze vondst geconfronteerd wordt al zijn spullen, behalve één mysterieus object waarvan hij niet kan zeggen hoe het bij de rest terechtgekomen is. De zoektocht naar de herkomst van dit vreemde voorwerp vormt de rode draad die een aantal andere verhalen aan elkaar rijgt, verhalen die worden onderverdeeld als hoofdstukken uit een boek of schilderijen in een museum.

2.
Iedere familie is gebouwd op een aantal fundamentele mythes, soms banale gebeurtenissen die hun invloed generaties lang laten gelden. Iets dat mij in mijn laatste voorstellingen fascineert, heeft te maken met de dingen waarmee wij onze persoonlijkheid construeren en die ons maken tot wie wij zijn. Als ik terugdenk aan mijn vorig werk, merk ik dat gelijkaardige ideeën steeds terugkwamen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan een voorstelling waar het idee naar boven kwam dat wij samenvallen met de verhalen die wij vertellen, dat wij onszelf construeren en dat wij ons verleden telkens wanneer wij erover vertellen vervormen. In ander werk ging het meer om hoe verhalen ons maken tot wie wij zijn, dat alles wat wij meemaken en de manier waarop wij op ervaringen reageren bepaald is door de ficties die wij vanaf het begin van ons leven ingelepeld krijgen. Cuando vuelva a casa voy a ser otro gaat misschien over hoe wij gebonden zijn door de familiemythes waarmee we opgroeien en over hoe momenten uit ons verleden uitgroeien tot persoonlijke mythes die ons fundamenteel bepalen en ons door de jaren heen doen veranderen in een afspiegeling van die mythes. Identiteit is iets dat voortdurend verandert en in ieder van ons bestaat er een fascinerende spanning tussen de drang en het verlangen om iemand anders te zijn, de tragedie van het enkelvoudige ‘ik’ zeg maar, en daartegenover de existentiële angst niet meer samen te vallen met wie wij eigenlijk zijn.

3.
Het decor waarin dit verhaal wordt verteld vloeit voort uit een oud archeologisch museum dat vroeger in Patagonië lag. In dat museum werd een deel van de collectie regelmatig getoond aan de hand van een soort bizarre ‘educatieve show’. In die show werden bewegende panorama’s, transportbanden, geprojecteerde teksten, maar ook allerlei andere theatrale middelen gebruikt om een bepaald deel uit de geschiedenis te vertellen. De transportbanden konden trouwens dingen onverwacht doen verschijnen, wat mij dan weer deed denken aan het verschijnen van de voorwerpen die aan de basis liggen van deze voorstelling. De transportband deed mij ook vaag denken aan een Möbius-band. Als je op zo’n band een voorwerp laat bewegen vanaf een zeker vertrekpunt, komt dat voorwerp na verloop van tijd weer langs dat punt, alsof de tijd circulair is, als in een eeuwige wederkeer waarin personages dingen tegenkomen die ze eerder al tegenkwamen, maar dan in een andere vorm. De archeologie bestudeert de materiële sporen die doorheen de tijd bewaard blijven. Cuando vualva a casa voy a ser otrokun je zien als een alternatief museum van familiemythes dat speurt naar wie wij waren, wie wij zijn en wie wij graag zouden worden.

4.
De veranderingen die mensen tegenkomen tijdens een leven maken van elk mens vele anderen, als een acteur die verschillende extreme variaties op een en hetzelfde personage belichaamt. Op basis van familiale en persoonlijke mythes construeert ieder een fundamenteel deel van zijn identiteit. Wat gebeurt er als we onszelf met die mythes geconfronteerd zien? Wat gebeurt er wanneer je ontdekt dat je eigenlijk iemand anders bent? Cuando vuelva a casa voy a ser otro draait rond verandering en de mogelijkheid iemand anders te zijn, een mogelijkheid die besloten ligt in het meest intieme en fundamentele deel van onszelf, maar ook in de bredere, politieke en sociale zin. Maatschappelijke veranderingen zijn vandaag beperkter en moeilijker. Wat is dan nog de waarde van revolutionaire ideeën waarvan het lijkt dat we ze ooit hebben begraven?

Mariano Pensotti
Buenos Aires, mei 2015
Vertaling: Michael Bijnens

Back to top

Mariano Pensotti (1973, Buenos Aires) is een Argentijnse cineast en theatermaker. Hij studeerde film, beeldende kunst en theater in Buenos Aires, Spanje en Italië. Als theaterauteur en regisseur creëerde hij meer dan vijftien voorstellingen in de afgelopen tien jaar. Zijn laatste creaties omvatten onder meer Cineastas (2013), El pasado es un animal grotesco (2010), Sometimes I think I can see you (2010), Encyclopaedia of unlived lives (2010) en La Marea (2005). Pensotti’s werk werd gepresenteerd in theaters en festivals in Europa, Noord- en Zuid-Amerika en vele andere plaatsen, waaronder het Kunstenfestivaldesarts, HAU Hebbel am Ufer (Berlijn), Theaterformen (Hannover), Festival de Otoño (Madrid), Zürcher Theater Spektakel (Zürich), steirischer Herbst (Graz), Tempo Festival (Rio de Janeiro), Under The Radar (New York), Push Festival (Vancouver) en On the Boards (Seattle). Mariano Pensotti is uitgegroeid tot een van ’s werelds de meest bekende experimentele regisseurs. Hij wordt geroemd als een van de grootste Latijns-Amerikaanse theatermakers. Samen met zijn compagnie verzorgt hij uitgebreide tours gedurende het hele jaar. Hij richtte samen met decorontwerper Mariana Tirantte en muzikant Diego Vainer de Grupo Marea op. In zijn werk ontwikkelde hij twee verschillende benaderingen, een die toneelvoorstellingen omvat waarvoor hij zijn eigen literaire teksten schrijft en waarbij het spel sterk gebaseerd is op het werk met de acteurs, en parallel daarmee de productie van een aantal site-specifieke performances die zich hoofdzakelijk richten op het creëren van een specifiek contrast tussen fictie en realiteit, waarbij de fictie in de openbare ruimte wordt opgevoerd.

Back to top