Fantazja

    30/05  | 19:00
    31/05  | 20:30
    01/06  | 20:30

€ 16 / € 13
1h
Polish > FR/NL

Een vrouw wiens gevoelens niemand begrijpt, een persoon die je doosje rozijnen heeft verpakt in een ver land waarvan je de naam niet kent, een reiziger die voor je op de bus staat te wachten, een man die kopje onder duikt in een rivier… Het zijn allemaal personages in Fantazja, maar toch zien we hen niet op het podium. Ze bestaan alleen in onze verbeelding. In deze voorstelling onderzoekt de Poolse theaterauteur Anna Karasińska het theater als een plek waar fictie realiteit wordt. Welk contract sluiten het publiek en de kunstenaars om op het podium een wereld te laten ontstaan die ons ongeloof tijdelijk opheft? Heeft onze verbeelding grenzen? Zijn er fenomenen of dingen die we niet kunnen verbeelden in het theater? Via een live voice-over regisseert Karasińska de acteurs in een snelle mix van minimalistische en humoristische scènes, waarin improvisatie de hoofdrol speelt.

Zie ook: Talk: Warsaw: resisting and rewriting Polish theatre today
30/05 - 20:00 (na de voorstelling)  
EN, gratis  
Met: Anna Karasińska, Marta Keil
Moderator: Jonas Vanderschueren  
In samenwerking met: Etcetera

Regie: Anna Karasińska
Dramaturgie: Magdalena Ryszewska, Jacek Telenga
Acteurs: Agata Buzek, Dobromir Dymecki, Maria Maj, Adam Woronowicz, Paweł Smagała, Zofia Wichłacz
Scenografie en kostuumontwerp: Paula Grocholska
Choreografie: Magdalena Ptasznik
Lichtontwerp: Szymon Kluz
Toneelmeester, regie-assistent: Malwina Szumacher
Productiemanager: Katarzyna Białach 
Production: TR Warszawa
Vertalingen: Cécile Bocianowski, Kris Van Heuckelom
Boventitelen: Marie Trincaretto

Presentatie: Kunstenfestivaldesarts, Zinnema
Productie: TR Warszawa
In samenwerking met het Polish Institute-Cultural Service van de Poolse Ambassade in Brussel
Met de steun van het Adam Mickiewicz Institute

Back to top

Tijdens het creatieproces van Fantazja, waren we gericht op de activiteit van de verbeelding. Wat ons in staat stelt om te begrijpen hoe andere mensen zich voelen, om zich meer met hen verbonden te voelen en om hun situatie te zien zonder ze te veroordelen. We zouden kunnen zeggen dat we in de theaterruimte een aantal mensen hebben samengebracht die elkaar in andere omstandigheden nooit ontmoet zouden hebben; en als ze elkaar al ontmoet zouden hebben, zouden ze het niet opgemerkt hebben. Het is moeilijk te zeggen of het theatrale personages of fictieve mensen zijn. Deze mensen verschijnen waar de verbeelding van de toeschouwers en de acteurs elkaar ontmoeten; ze interageren met elkaar, begeleiden elkaar en verdwijnen opnieuw. We observeren ook het mecha-nisme om de rol van acteur op ons te nemen. We hopen dat er in deze ontmoeting een zeker gevoel van intimiteit en plezier ontstaat, en dat het mechanisme van onbaatzuchtige perceptie van anderen “uit het theater” kan worden gehaald.

De makers van Fantazja

We Can Try to Imagine Things (fragmenten)

[…] Als het gaat over het theater van Anna Karasińska, kunnen eenvoudige vragen als ‘Wat is dit eigenlijk?’ En ‘Wat zocht je eigenlijk toen je hier vanavond kwam?’ Of ‘Wat wilde je zien?’ gesteld worden. Recensenten hebben haar werk – en in het bijzonder haar debuutproductie, Ewelina płacze [Ewelina’s Crying, 2015] met de TR Warszawa compagnie beschreven als een tegengif voor verveling in het theater: grappig, briljant, onorthodox, ‘eenvoudig op een ver-fijnde manier’. (1) Critici zijn het erover eens dat Karasińska frisheid en originaliteit in het theater heeft gebracht, voornamelijk door haar eerdere professionele ervaring, die niets met het podium te maken had: ze was filosofiestudent en behaalde een diploma in film- en televisieregie aan de Łódż Film School.

Maar Karasińska beschrijven als een autodidact die net aanvangt in het theater doet geen eer aan de conceptuele achtergrond van haar theaterwerk. Zoals blijkt uit haar vijf tot nu toe voltooide producties – Ewelina płacze [Ewelina’s Crying, 2015], Drugi spektakl [The Second Performance, 2016], Urodziny [Birthday, 2016], Fantazja [The Fantasia, 2017], Twórcy [All Imaginary, 2017] – wordt ons een heel coherent, doorontwikkeld project gepresenteerd. In plaats van het publiek één enkele spiegel voor te houden, wordt In dit project de theatrale situatie gegenereerd door een ingewikkeld systeem van reflecties. Een ingewikkeld systeem dat deel uitmaakt van een langdurige zoektocht.

De werken van Karasińska bestaan niet in een vacuüm, maar hebben op verschillende manieren betrekking op de werken van andere kunstenaars in de uitvoerende kunsten, waaronder het collectief Forced Entertainment, de Kroatische choreograaf en schrijver Ivana Müller en de Brits-Duitse choreograaf Tino Sehgal. Het doel achter het identificeren van deze raakpunten of overeenkomsten is het verbreden van de reflectie over een aantal van de strategieën die Karasińska in haar theater gebruikt. […] Ik was geïnteresseerd in de paradoxen die een inherent onderdeel van haar theater leken, gebaren die terugkeren of achterwege gelaten worden, mysterieuze blinde vlekken waarin een merkwaardige vorm van onderlinge afhankelijkheid tot stand komt tussen de acteurs, de productie en het publiek.

[…]

In vele opzichten zijn de werken van Karasińska juwelen van het metatheater. […] Het is duidelijk dat haar werk veel gemeen heeft met institutionele kritiek die de mechanismen van de kunstproductie ontmaskeren. Hoewel institutionele kritiek al in de beeldende kunst aanwezig sedert de jaren 1960, is ze pas recent in het Poolse theater op de voorgrond getreden. Niettemin is het snel een gemeenschappelijke basis geworden voor regisseurs die geassocieerd worden met het ‘auto-theater’. Volgens criticus Joanna Krakowska die de term ‘auto-theater’ bedacht, staat het spreken vanop het podium in eigen naam in plaats van in de naam van een personage centraal in deze theaterbenadering. […]

De benadering van Karasińska heeft veel gemeen met de strategie van Tino Sehgal: de choreograaf maakt gebruik van grappen en humor om starre institutionele structuren te verstoren door met choreografische actie de kenmerken van een museum of galerij die voor een bezoeker verborgen blijven letterlijk in beweging te zetten. […] In het werk van Karasińska is de theatrale situatie eenvoudig, ontdaan van de theatraliteit die ontstaat door kostuums, décor of rekwisieten. Als er al een rekwisiet gebruikt wordt, zoals bijvoorbeeld in Fantazja, is het eerder een uitzondering die de regel bevestigt. Het spelen met projecties en fantasieën van projecties vervangt het spelen met podiumconventies.

Fantazja is gebaseerd op alles wat we ons kunnen voorstellen, of wat we kunnen proberen ons voor te stellen of ons niet kunnen voorstellen. Het is het proces van het concipiëren van een voorstelling waarbij een persoon uit het publiek een denkbeeldige co-auteur wordt. Zoals blijkt uit Karasińska’s openingsopmerkingen vanop het balkon – ‘je kunt het niet zien, maar je kunt het je voorstellen’ – de voorstelling die we nu gaan zien, zal op dit eigenste ogenblik ontstaan, met uitzondering van verschillende fragmenten die de deelnemers zich tijdens de repetities eigen hebben gemaakt. De acteurs hebben hun rollen niet toegewezen gekregen. Karasińska – er kan geen twijfel over bestaan dat zij het is die het publiek en de acteurs rechtstreeks toespreekt – benadrukt dat ze zal reageren op gebeurtenissen op het podium en de koers die de uitvoering uiteindelijk neemt zal sturen. Net om die reden is er niet zoiets als een perfect verloop van gebeurtenissen. Want in plaats van een vooropgenomen opname te gebruiken, reageert Karasińska op het moment zelf, en het is mogelijk dat ze zal lachen of een fout maken, of dat ze geen idee heeft wat ze daarna moet doen. […] De reacties van de acteurs op de instructies zijn enigszins ongewoon: gelijktijdig spelen ze en spelen niet wat hen wordt voorgesteld. […] De acteurs spelen ook leden van het publiek, acteurs die in Fantazja voorkomen, en zelfs acteurs die hopen dat ze bepaalde dingen niet hoeven te spelen. […] De fantasie van de titel is een brug die leidt naar de betrokkenheid van het publiek dat lege plekken in de uitvoering invult en er het auteurschap over aanneemt.

Karasińska zei in een interview: ‘Eerst moet je de situatie ontwapenen: publiek-productie-theater. En vervolgens een gemeenschap creëren, een plaats voor uitwisseling’. […] Haar theater is minimalistisch, conceptueel en gebaseerd op paradoxen. Het ongezegd laten van bepaalde zaken, de fluïditeit van de identiteit van de acteurs en het publiek, en het handhaven van de spanning in de communicatie tussen de performers en hun publiek, zijn nodig om de ontmoeting echt te laten plaatsvinden.

Iga Gańczarczyk
Vertaald door Joanna Błachnio
Uitgegeven door het Theater Institute and Theatre Academy in Warschau

•••

(1) Witold Mrozek, ‘Abstrakcyjna Fantazjaw TR Warszawa’, Gazeta Wyborcza, 16 april 2017.

Back to top

Theatermaker Anna Karasińska studeerde aan de Władysław Strzemiński Academie voor Schone Kunsten in Łódź en aan de Faculteit Filosofie van de Universiteit van Łódź. Ze studeerde af aan de Faculteit Regie van de Nationale Hogeschool voor Film, Televisie en Theater Leon Schiller in Łódź. Haar kortfilms, speelfilms en documentaires werden vertoond op tientallen festivals over de hele wereld, waar ze vele internationale prijzen won. Ze maakte haar theaterdebuut met de productie van Ewelina's Crying, die in 2015 werd opgevoerd in TR Warszawa in het kader van het TR Territory (Teren TR) project. In 2016 won Anna Karasińska voor Ewelina's Crying de Kazimierz Krzanowski Promotieprijs op het 51ste KONTRAPUNKT Small Theatre Form Festival. In 2016 regisseerde Karasińska The Second Performance in het Teatr Polski in Poznań, gevolgd door Birthday, opgevoerd als deel van het Micro-Theatre in Komuna/Warszawa. In 2017 regisseerde ze Fantazja in TR Warszawa, dat in 2018 op het Dublin Theatre Festival werd vertoond. In 2018 regisseerde ze er 2118. Karasińska in het Nowy Teatr in Warschau. Ze werd genomineerd voor de Paszporty Polityki Theatre Award in 2018.

Back to top